Vredesdemonstranten in Pakistan gearresteerd

De burgerbeweging People’s Resistance veroordeelt het politiegeweld en de arrestaties tijdens een vreedzaam anti-oorlogsprotest in Karachi vandaag.

De mars was georganiseerd door het Jang Mukhalif Comité, dat bestaat uit verschillende groepen die al sinds augustus 2008 demonstreren tegen de operaties in de Swat-vallei. In het comité zitten het Bajaur Comité voor Volksverzet, de Labour Party Pakistan, de Internationale Socialisten, Swat Quami Ittehad, Anjumani-i-Buner en veel wijkorganisaties.

Een disproportioneel grote politiemacht, die bestond uit enkele honderden agenten, sloeg met knuppels in op de demonstranten en op omstanders. Vijftien demonstranten werden gearresteerd. Na de arrestaties voerde de politie nieuwe charges uit en joeg de menigte uiteen. Onder de arrestanten zijn verschillende leden van de betrokken organisaties, waaronder Asim Jaan van de Internationale Socialisten, Salan van de Labour Party of Pakistan en Shoukat van het Jang Mukhalif Comité.

De belangrijkste eis van het protest was het beëindigen van de operaties in Swat, Dir, Buner en Waziristan. Het comité wijst erop dat, terwijl de regering mooie sier probeert te maken met de noodzakelijke hulpoperatie, de oorlog die de wortel is van enorm veel menselijk lijden nog altijd moet worden beëindigd. Sartaj van de Internationale Socialisten zegt: ‘De operatie heeft meer dan twee miljoen mensen uit hun huizen verdreven. Deze mensen eisen een vreedzame terugkeer naar hun huizen en hun land. De hulpoperatie biedt hen alleen een tijdelijke oplossing.’ Verder benadrukt hij dat er geen officiële cijfers zijn over het aantal burgerslachtoffers maar dat de schattingen in de duizenden lopen. Er is geen hoop dat hun families compensatie ontvangen voor hun verlies.

Salam, lid van het comité, voegt toe dat de Taliban, het doelwit van deze operatie, niet zal worden uitgeschakeld door militair geweld. Het enige gevolg is dat de milities zich zullen hergroeperen en nieuwe rekruten zullen vinden.

Pakistan polariseert

Op de NAVO-top in Straatsburg benadrukte Obama het belang van stabiliteit in Pakistan en riep dat land op om hard op te treden tegen militante groeperingen in de grensgebieden.

Door Suzanne Veldhuis

Al enige tijd begeeft het Amerikaanse leger zich met beschietingen en bombardementen op Pakistaans grondgebied, geholpen door het Pakistaanse leger. Bij deze zoektocht naar Al-Qaida en de Taliban worden steeds meer burgers slachtoffer van het geweld. Het gevolg hiervan is dat de Taliban steeds populairder worden en de Pakistaanse regering steeds impopulairder wordt onder de lokale bevolking.

Inmiddels is het een publiek geheim dat de oorlog in Afghanistan zich aan het uitbreiden is naar Pakistan. Tenslotte is de grens waar de conflicten zich afspelen ook niet meer dan een willekeurige lijn die de Britse bezetters ooit getrokken hebben. De Pashtun-bevolking aan beide zijden van de grens heeft die lijn überhaupt nooit willen accepteren. Een groot deel ervan zou het liefst een onafhankelijke Pashtun-staat zien.

Zo zijn er meer bevolkingsgroepen in Pakistan die strijden voor onafhankelijkheid. En dat is te begrijpen als je stilstaat bij de korte geschiedenis van het land. Als onderdeel van de koloniale verdeel-en-heersstrategie van de Britten in India werd in 1947 de staat Pakistan gesticht. In die staat, waar nu meer dan 160 miljoen mensen wonen en meer dan 16 talen gesproken worden, waren er vanaf het eerste begin bevolkingsgroepen die voor hun eigen staat vochten. Na de burgeroorlog in 1971 scheidde Oost-Pakistan zich af en was het ontstaan van Bangladesh een feit. Van de vier provincies waaruit Pakistan nu bestaat opereren er in drie – Baluchistan, Sindh en de Noord-Westelijke Grensprovincie – separatistische bewegingen.

De economische situatie geeft bovendien voldoende aanleiding om in opstand te komen. Eenderde van de bevolking – meer dan 50 miljoen mensen – leeft in absolute armoede. Op het gebied van gezondheid, onderwijs, huisvesting en andere sociale voorzieningen is er de afgelopen vijftig jaar vrijwel niets van de grond gekomen.

Het feit dat steeds meer kinderen op madrassah’s (religieuze scholen) worden onderwezen heeft weinig te maken met een toename van steun voor islamitische partijen, maar vooral met armoede en een gebrek aan sociale mogelijkheden. De madrassah’s zijn de enige scholen die de meesten zich kunnen veroorloven. Ondertussen ziet de bevolking hoe het de heersende klasse aan niets ontbreekt, en de grootste geldstroom richting het leger gaat.

Het leger heeft altijd een grote rol gespeeld. Gedurende meer dan de helft van zijn korte bestaansgeschiedenis heeft Pakistan in totaal vier perioden van militaire dictatuur gekend. De laatste daarvan eindigde toen Musharraf in 2008 gedwongen werd af te treden. Maar ook de nieuwe president Zardari zet onder druk van de VS en de NAVO het leger in om islamistische militanten in de grensgebieden aan te pakken.

Sinds 2007 zijn er meer dan 120 duizend Pakistaanse militairen naar de grensgebieden gestuurd om opstandelingen neer te slaan. Dit heeft geleid tot vele duizenden burgerslachtoffers en, volgens cijfers van Amnesty International, meer dan een half miljoen vluchtelingen. Het falen van het Pakistaanse leger heeft ertoe geleid dat president Zardari kortgeleden een wapenstilstand heeft getekend met de Taliban in de Swat-vallei. Het gevolg is dat de 1,6 miljoen inwoners nu leven onder de sharia. Met de moellahs aan de macht worden meisjesscholen gesloten en vrouwen uitgesloten van het dagelijks leven.

De Pakistaanse bevolking bevindt zich in een moeilijke situatie. Aan de ene kant keert zij zich tegen het westerse imperialisme, dat haar oorlogen zonder aarzelen voortzet op Pakistaans grondgebied. Aan de andere kant keert zij zich ook tegen de eigen regering, die zich laat leiden door datzelfde westerse imperialisme in een oorlog tegen het ‘extremisme’, waarbij de burgers de gevolgen moeten dragen. De heersende klasse grijpt de dreiging van het ‘extremisme’ slechts aan om langer slepende conflicten de kop in te drukken, en als excuus om geen aandacht te besteden aan het creëren van economische vooruitgang voor het gros van de inwoners.

Het zijn vooral islamistische groeperingen die in eerste instantie steun krijgen van de lokale bevolking. Zij zijn tenslotte degenen die in opstand komen tegen zowel het westerse imperialisme als de Pakistaanse regering. Maar de lokale bevolking vecht niet tegen een repressieve regering om vervolgens door de Taliban onderdrukt te worden. Het ontbreken van een sterk links zorgt ervoor dat de Pakistanen zich in een complexe positie bevinden. Het uitbreiden van de oorlog naar Pakistan zal deze situatie echter alleen maar verergeren.

De gevaarlijke laatste dagen van Bush

Met alle ogen gericht op de crisis van het kapitalisme is er opvallend weinig aandacht voor een andere gevaarlijke ontwikkeling. De oorlog in Afghanistan is het afgelopen jaar geëscaleerd met een dramatische toename in het gebruik van zware bombardementen.

Door Jelle Bruinsma

45 procent van de burgerdoden kwam afgelopen jaar op westerse rekening. Daarenboven, en nog veel gevaarlijker, wordt de oorlog op de grens met Pakistan opgevoerd. De gevolgen kunnen dramatisch zijn en de volgende president voor een fait accompli stellen.

Na de toenemende spanningen in de afgelopen maanden hebben Amerikaanse troepen vannacht wederom Pakistan beschoten, ditmaal met negen tot twintig doden tot gevolg. Hiermee geeft de VS aan zich niks aan te trekken van de Pakistaanse soevereiniteit, zeker nu de volgzame Musharraf weg is, en bevolking die overweldigend tegen dit soort aanvallen is (bestaan er Amerikanen die voor een Mexicaanse aanval op zuidelijke extremisten zouden zijn?).

Maleeha Lodhi en Anatol Lieven herinneren ons er gister in de International Herald Tribune aan de mogelijke gevolgen. ‘Veertig jaar geleden begonnen de Verenigde Staten met invallen in Cambodja en het ondermijnen van de regering van Koning Sihanouk om de aanvoerroutes van de Vietcong af te snijden. Als gevolg hiervan verspreidde Amerika’s oorlog met de Vietnamese Communisten zich naar Cambodja, resulterend in de triomf van de Rode Khmer en de Cambodjaanse genocide. (…) De VS maakt nu dezelfde fout in Afghanistan en Pakistan. Als ze worden doorgezet zullen de grondoperaties over de grens in Pakistan, op zoek naar de Taliban en Al Qaeda, het risico lopen de Pakistaanse staat, samenleving en leger drastisch te ondermijnen. (…) De gevaren met betrekking tot Pakistan zijn zelfs groter dan in Cambodja, waar de rampen zich beperkten tot één land.’ Een zelfde soort situatie in Pakistan kan leiden tot regionale drama’s, voor zowel Pakistan zelf, Afghanistan maar ook andere omringende landen.

Vandaag opende dezelfde krant met de kop 'Pakistan unrest widens into all-out war' waarin beschreven wordt hoe de strijd wordt opgevoerd door zowel de sterker wordende Taliban als de Pakistaanse overheid onder druk van de Amerikanen, met veel burgerdoden als gevolg. Het vluchtelingenaantal bedraagt op dit moment al 250.000, waarvan 20.000 zelfs hun toevlucht zochten in Afghanistan. ‘Dit is nu een oorlogszone,’ zo stelt een woordvoerder van het Rode Kruis. Aangezien de burgers genoeg hebben van beide kanten, zijn er door diverse leiders lashkars – burgerlegers – opgezet om de dorpen te beschermen. Het zal echter moeilijk zijn aanvallen van drie kanten te doorstaan – van het Pakistaanse en Amerikaanse leger, en de Taliban.

Hoe Bush en co hun laatste dagen zullen uitzitten, achteroverleunend of met een laatste uithaal, blijft speculeren. Wat echter klip en klaar is, is dat de situatie kritiek is. Zowel McCain als Obama hebben zich voorstander getoond van verdere operaties in Pakistan, ongeacht de wil van de Pakistanen. Duidelijk is dat echte verandering moet komen vanuit sociale mobilisatie, organisatie, en verzet.

Instabiliteit en verzet in Pakistan

De recente politieke instabiliteit in Pakistan heeft de strategische rol blootgelegd die het land spelt in de Amerikaanse ‘war on terror’. Riaz Ahmed, een socialistische activist in Pakistan, sprak met de Britse Socialist Worker over de oorlog, het recente terugtreden van president Musharraf en de vooruitzichten voor de arbeidersklasse.

Hoe waren de reacties op Musharrafs terugtreden?

‘Degenen die onder Musharraf het hardst werden onderdrukt vierden zijn aftreden met het meeste enthousiasme. De verwachtingen in de coalitieregering onder leiding van de Pakistaanse Volkspartij (PVP) die in februari aan de macht kwam waren hoog. Maar veel mensen, zelfs aanhangers van de PVP, hebben het vertrouwen in de regering verloren. Een recente peiling gaf aan dat meer dan tachtig procent het bewind van de PVP ziet als voortzetting van Musharrafs regering.

Velen raakten verbitterd toen ze zagen dat de rechters die vorig jaar november door Musharraf waren ontslagen niet allemaal hun positie terugkregen. De steunbeweging voor de rechters is nu opnieuw opgelaaid, en zette vorige week overal in het land wegblokkades op.’

Het Pakistaanse leger heeft als deel van de ‘oorlog tegen het terrorisme’ een serie brute aanvallen uitgevoerd in de noordwestelijke grensprovincie. Wat was de impact hiervan?

‘Snel nadat de PVP in de regering kwam begon de heersende klasse zijn vierde militaire operatie in de aan Afghanistan grenzende provincie. Meer dan 700 duizend mensen werden verdreven in de eerste 25 dagen. In Bajour moesten 250 duizend mensen vluchten na bombardementen door het Pakistaanse leger, die aan 400 mensen het leven kostten.

Het Pakistaanse leger is duidelijk op een missie die niets te maken heeft met de Taliban of met zogenaamde opstandelingen. Het belangrijkste doel van het Pakistaanse leger is de bezetting van gebieden waarvan het hiervoor was uitgesloten. Mensen in het noordwestelijke grensgebied zijn enorm boos over deze oorlog. Elke dag worden tien tot twintig kinderen en vrouwen gedood in verschillende delen van de provincie. Elke keer dat er een militaire operatie is, groeit de sympathie voor het verzet.

De Pakistaanse heersende klasse is verdeeld over de vraag hoe de “oorlog tegen het terrorisme” aan te pakken. Degenen die hun economische en politieke basis voornamelijk in Pakistan hebben willen een meer gereguleerde oorlog. Degenen die sterkere banden hebben met het internationale kapitaal willen de wensen van de VS uitvoeren. Deze verdeeldheid verklaart de instabiliteit van de heersende coalitie. Maar beide groepen zijn vastberaden om de crisis te overleven. Alle heersende partijen zijn verenigd in hun aanvallen op de arbeidersklasse.’

De regering praat veel over de dreiging van een “Pakistaanse Taliban”. Is dat een overdrijving?

‘Zeker. Er is geen enkel district waar de Taliban de macht heeft. Er is alleen een dorp in Waziristan waar het politiestation was omgevormd tot een Taliban-politiestation waar Sharia rechtzaken gehouden werden. In de meeste verarmde gebieden waar het leger de armen bombardeert is er geen sympathie meer over voor de staat, en heerst extreme woede tegen het leger. De staat is bang voor deze groeiende oppositie. Daarom klopt ze de angst voor de Taliban op. De Taliban breidt op haar beurt haar invloed uit waar een politiek vacuüm ontstaat en waar de haat voor de staat en zijn militaire operaties groeit.’

In de afgelopen weken heeft een indrukwekkend aantal stakingen plaatsgevonden. Wat zegt dit over de stemming onder arbeiders en de armen?

‘De zwakte van de heersende klasse en het feit dat de PVP een eind heeft gemaakt aan de noodtoestand heeft onder arbeiders het gevoel gecreëerd dat de regering misschien toch niet helemaal aan de kant van de bazen staat. Het resultaat is een groei in vakbondslidmaatschap, stakingen en grote demonstraties.

Er zijn grote overwinningen behaald, zoals bij een recente staking bij een geprivatiseerd telecombedrijf, die twee weken duurde. Het resultaat was dat 7000 tijdelijke werkkrachten een permanent contract kregen, plannen voor het ontslag van 12000 arbeiders werden ingetrokken en de salarissen met 30 procent werden verhoogd.

Nu zijn delen van de arbeidersklasse in heel Pakistan zelfverzekerder geworden in hun strijd. Er heerst veel woede over de inflatie, die in vier maanden is opgelopen tot 80 procent. Vorige week was er een grote staking van gemeentepersoneel in Karachi. Deze groep staakte voor het eerst in tien jaar. Vorige week gingen 5000 textielarbeiders in Karachi in staking uit solidariteit met 70 arbeiders die ontslagen waren, en hielden een demonstratie van fabriek naar fabriek.’

Wat zijn de vooruitzichten voor links?

‘Er zijn veel kansen voor links. Maar politiek werk wordt bemoeilijkt door de “oorlog tegen het terrorisme” en de knieval van de staat voor neoliberaal beleid. Maar de grootste horde is het gebrek aan een anti-oorlogsbeweging. Gematigd links steunt de oorlog, omdat het de Taliban als een groter gevaar ziet. Dit heeft ook wat ruimte gecreëerd voor de Taliban – en vergelijkbare groepen – om steun te werven. En hun zelfmoordaanslagen maken de situatie hoogst onveilig. Maar de uitbarsting van arbeidersstrijd, de beweging van advocaten en de studentenopstanden scheppen wel mogelijkheden om te bouwen aan een anti-oorlogsbeweging en aan links.’

Musharraf gedwongen te vertrekken

Een van de favoriete dictatorvrienden van George Bush is afgelopen week gevallen. Pervez Musharraf, nu de voormalig legerleider en president van Pakistan, trad af en wachtte daarmee de afzettingsprocedure door de oppositie niet af.

Door Yuri Prasad

Musharraf kwam in 1999 aan de macht door een coup en is altijd gesteund door zowel de Amerikaanse als de Britse regering. Maar pas toen hij na de aanslagen van 11 september de kant van de VS en coalitiegenoten koos, en de inval in buurland Afghanistan steunde, haalde het Westen de banden echt aan.

Het vertrek van Musharraf als president van een van de leidende landen in de oorlog tegen het terrorisme is een klap voor het Westen. Bush noemde de aftredende dictator een "toegewijde bondgenoot in de oorlog tegen het terrorisme”. De Britse minister van buitenlandse zaken David Miliband prees hem om zijn “betrokkenheid bij het stoppen van terrorisme”.

Maar voor de arme meerderheid van Pakistan heeft de regeerperiode van Musharraf niets dan ellende gebracht. Hij leidde verschillende vernietigende oorlogen tegen Islamistische strijders langs de grens met Afghanistan. Die oorlogen, op verzoek van Bush, verspreidden zich van de grens verder het land in, waardoor duizenden Pakistanen moesten vluchten voor hun leven.

Maar niet alleen Musharraf’s onaflatende steun voor de oorlog tegen het terrorisme maakte hem impopulair. Vanaf het moment dat hij de macht greep, heeft de dictator talloze neoliberale maatregelen genomen. Multinationals kochten de staal- en elektriciteitsindustrie op tegen bodemprijzen. De rijken hadden zoveel geld te besteden dat ze niet wisten waar ze het aan uit moesten geven. Maar de armen zagen hun leven alleen maar moeilijker worden. De inflatie steeg, terwijl lonen gelijk bleven.

Terwijl de ontevredenheid met het regime groeide, probeerde Musharraf de oppositie in de kiem te smoren. In november 2007 riep hij de noodtoestand uit, en ontsloeg Pakistan’s hoogste rechter, Iftikhar Chaudhary. In een uitbarsting van woede gingen duizenden advocaten, journalisten, burgerrechtenactivisten en studenten de straat op om te eisen dat de rechterlijke macht hersteld werd.

Hoewel de beweging er niet in slaagde de dictator omver te werpen, liet het de wereld wel zien dat het Musharraf in eigen land aan steun ontbrak. In de verkiezingen van afgelopen februari werden Musharraf en zijn partij afgerekend op hun beleid. Er kwam een nieuw parlement, dat direct het aftreden van de president eiste.

Nu staat het nieuwe parlement voor een grote uitdaging. Miljoenen Pakistanen verwachten dat de staat eindelijk zal ophouden met het steunen aan de VS en de oorlog tegen het terrorisme. In plaats daarvan hoopt men op een beleid dat op z’n minst terughoudend is met militaire interventies. Nu al wordt duidelijk dat de VS niet blij is met de nieuwe stand van zaken. De VS heeft er herhaaldelijk op aangedrongen dat Pakistan het toestaat dat er troepen gestationeerd blijven de grensgebieden van het land.

De prijs die Pakistan moet betalen als ze weigert is hoog. Het land zal miljarden dollars aan hulpgeld kwijtraken. En dat in een tijd dat de Pakistaanse economie hard op weg is naar een crisis. Eigenlijk is er maar één hoop: dat het zelfvertrouwen en blijdschap die de val van Musharraf losmaakte nieuw leven zal blazen in een beweging van armen en arbeiders.

Moord op Bhutto destabiliseert Pakistan verder

Benazir Bhutto, de voormalige premier van Pakistan, werd op 27 december vermoord in een brute bomaanslag die ook aan twintig van haar aanhangers het leven kostte. Haar dood zal Pakistan nog verder destabiliseren, een land dat nu al wordt verscheurd door de krachten die Bush’ ‘War on Terror’ heeft losgemaakt.

Bhutto is onlangs teruggekeerd naar Pakistan, als deel van een door de Amerikanen gesteund plan om het regime van Pervez Musharraf te verstevigen. Musharraf is president en de voormalige legerleider, en is ook de belangrijkste bondgenoot van Bush in de regio. Bush was er vlug bij om de moord op Bhutto te veroordelen, maar veel Pakistanen wijzen al met een beschuldigende vinger naar de VS. ‘Het leger en zijn Amerikaanse meesters moeten een deel van de schuld op zich nemen’, zei Munib Anwar van het Pakistaanse Actiecomité van Advocaten. ‘Zij hebben de terroristen naar Pakistan gebracht.’

Benazir Bhutto is niet het eerste lid van haar familie dat door geweld om het leven komt. Haar vader, de voormalige premier Zulfikar Ali Bhutto, werd opgehangen door een vorige pro-Amerikaanse dictatuur. Twee van haar broers stierven onder mysterieuze omstandigheden. Het imperialisme is de grondoorzaak van de gewelddadigheid van de Pakistaanse politiek. Het land is gedrenkt in bloed sinds het ontstond de Britse opdeling van India in 1947. De tragische omstandigheden rond Bhutto’s dood nemen niet weg dat zij zich zelf met dit feit verzoend had, en een aanhanger was geworden van Bush’ moorddadige ‘war on terror’. Bhutto had haar radicale periode lang achter zich gelaten, en veel gewone mensen in Pakistan zagen haar als corrupt en afhankelijk van het Westen.

Tot nu toe is de verantwoordelijkheid voor de moord nog niet opgeëist. Maar de verdenking rust onvermijdelijk op de islamistische elementen binnen Musharrafs regering, die sympathie hebben voor de Taliban in Afghanistan. Deze elementen, die vooral sterk zijn binnen het Pakistaanse leger en de veiligheidsdienst, waren ooit bondgenoten van de VS. Nu keren ze zich tegen Amerika, als gevolg van de langdurige bezetting van Afghanistan.

De staat van beleg die Musharraf begin november afkondigde was een wanhopige poging om oppositie tegen zijn regime de kop in te drukken. Maar deze stap bracht de Amerikaanse regering in verlegenheid. Zij hoopte op een compromis tussen Musharraf en Bhutto. Tegelijkertijd slaagde Musharraf er niet in om de sympathisanten van de Taliban binnen de rijen van het leger onder de duim te krijgen.

Wat de uitkomst van de huidige crisis ook moge zijn, een oplossing die gebaseerd is op een compromis met het Amerikaanse imperialisme en zijn regionale bondgenoten kan alleen maar leiden tot meer bloedvergieten. De echte oppositie tegen Musharrafs dictatuur en Bush’ oorlog komt niet van deze kant, maar van de burgerrechtenbeweging die vorig jaar plotseling in het hele land de straat op ging. Deze beweging is onafhankelijk van alle corrupte en impopulaire politieke partijen, en biedt de meeste hoop voor de bevolking van Pakistan.

Dit artikel is een vertaling van een stuk dat eerder verscheen op de website van Socialist Worker.