Belgische bonden geven goede voorbeeld

Op 6 oktober houden Vlaamse en Waalse vakbonden gezamenlijk een nationale stakingsdag uit protest tegen de dalende koopkracht.

In alle sectoren, zowel bij de overheid als in het bedrijfsleven, wordt er gestaakt. Ook het openbaar vervoer wordt platgelegd. De bonden zijn boos op zowel regering als werkgevers. Terwijl de prijzen voor levensonderhoud almaar stijgen, doet de regering niets aan het herstellen van de koopkracht.

Zo is het bijvoorbeeld nog steeds onduidelijk of er voldoende budget is om de sociale uitkeringen aan de welvaart aan te passen. Daarentegen kregen werkgevers probleemloos buitensporige cadeaus zoals een lagere vennootschapsbelasting.

De bonden hekelen het gedrag van de werkgevers. De bazen hameren eindeloos op een loonstop en willen bezuinigen op openbare diensten als onderwijs, transport en gezondheidszorg. Deze belangrijke voorzieningen moeten voor iedereen toegankelijk en betaalbaar blijven.

Los van de algemene staking op 6 oktober zijn er in België in september tal van lokale bedrijfsstakingen geweest. In de terminals van Zeebrugge, waar al langere tijd spanningen zijn tussen werknemers en bazen, legden havenarbeiders op 8 september spontaan het werk neer omdat een verplichte ploegverantwoordelijke bij het werk ontbrak.

In de Belgische gevangenissen heeft het personeel massaal het werk neergelegd op 19 september. De gevangeniswerkers eisen meer loon. Op 22 september legden chauffeurs en postbodes in Brussel de postcentra plat uit protest tegen de hoge werkdruk. Drie dagen later hebben rijksambtenaren uit protest tegen hun loonachterstand een tiental toegangswegen tot Brussel gedeeltelijk geblokkeerd. En op 26 september legden buschauffeurs in de provincie Namen het werk neer. Zij willen betere werkomstandigheden en meer personeel zodat de werkdruk vermindert.

Studenten België betogen tegen ‘elitair onderwijs’

Studenten in België zijn in actie gekomen tegen tekorten op de onderwijsbegroting en tegen hoger collegegeld.

De Vlaamse Vereniging van Studenten (VVS) spreekt van 'de structurele onderfinanciering van het onderwijs'. Studentenorganisaties en onderwijsvakbonden protesteren tegen een maatregel van minister van onderwijs Vandenbroucke, Ze vrezen dat die maatregel hogere inschrijvingsgelden mee gaan brengen, met name bij aanvullende opleidingen of hun studie niet snel genoeg voltooien.

Inmiddels zijn vrij forse protesten op gang gekomen. In Brussel betoogden gisteren minstens 1200 studenten, op initiatief van het VVS samen met een reeks onderwijsbonden, maar helaas zònder de sociaaldemocratische vakbond. Kennelijk wil die de minister, ook sociaaldemocraat, niet voor de voeten lopen.

Een delegatie voerde een, nogal vruchteloos, gesprek met de minister en met de kabinetschef van de Vlaamse minister-president. In Gent gingen zelfs 2000 studenten de straat op. 'Vandenbroucke is een sociaaldemocraat, en heeft het voortdurend over 'gelijke kansen', maar in de praktijk komt daar niks van terecht. Zo zullen de inschrijvingsgelden voor de Master in de Masteropleidingen zeer hoog liggen, waardoor men een elitair onderwijs creëert', zegt Mattias Willems van de VVS. Waar kennen we deze trend toch van?

Twijfels over België

Politici in België zijn er bijna een half jaar na de verkiezingen nog steeds niet in geslaagd om een nieuwe regering te vormen. Rechtse partijen wonnen die verkiezingen en zouden kunnen gaan regeren. Maar het conflict tussen Vlaamse en Waalse ambities legt de formatie lam. Het conflict bedreigt de solidariteit en opent weg naar verdere aanvallen op arbeidersrechten.

Door Peter Storm

Net als in Nederland accepteert de gevestigde Belgische politiek de oppermacht van de markt. Christen-democraten, liberalen en ook sociaal-democraten voeren neoliberaal beleid door, met privatisering en meer marktwerking alom. De nederlaag van sociaal-democraten was een symptoom van teleurstelling van arbeiders op dat punt. Bij gebrek aan stevig links ging de verkiezingsoverwinning naar rechts.

Maar rechts is verdeeld langs lijnen van taal. Er zijn Vlaamse en Waalse liberalen, Vlaamse en Waalse christen-democraten. De Vlaamse christen-democraten zijn ook nog eens gelieerd aan een Vlaams-nationalistische partij, de N-VA. Waalse liberalen hebben een pact met een vergelijkbare Waals-nationalistische partij. Dan zijn er nog de Vlaamse fascisten van het Vlaams Belang. De politieke atmosfeer is doordrenkt van Vlaams-Waalse rivaliteit.

Politici verwijzen daarbij naar oud zeer. De taalkwestie speelt sinds het ontstaan van België, maar is in de loop der tijd wezenlijk van karakter verandert. Ooit was het hele Belgische politieke en economische establishment Franstalig. Dat gold voor de Waalse ondernemers en aristocraten, maar ook voor de Vlaamse elite. Zolang de elite van grootgrondbezitters en opkomende kapitalisten zelf rechtstreeks de Franstalige staat bestuurde, leidde dit niet tot grote frictie. Het staatsapparaat was klein en kon met mensen uit ondernemers- en grootgrondbezitterskring worden bemenst. Naarmate de economie zich ontwikkelde groeide de rol van de staat, en haar behoefte aan personeel. Tegelijk ontstond er in Vlaanderen een moderne, opgeleide middenklasse.

Mensen uit die klasse werden echter, als ze in overheidsdienst wilden, vanwege hun taal gediscrimineerd. Daarom kwam er een beweging op voor rechten van Vlaamstaligen, die in Vlaanderen het Nederlands als taal in het openbare leven wilde zien. Na een politiek gevecht van tientallen jaren werd dat doel bereikt. Zo was, vanaf de jaren dertig, de kwestie feitelijk opgelost. Van discriminatie op grond van taal was in grote lijnen geen sprake meer.

Maar vanaf de jaren zestig kwam de Vlaamse-Waalse tegenstelling weer boven. Reden waren economische ontwikkelingen. Tot ver in de negentiende eeuw lag het zwaartepunt van de economie in Wallonië. Halverwege de twintigste eeuw veranderde dat. Olie verving steenkool – dus vestigden multinationals hun bedrijven liever bij de Antwerpse haven dan bij de kolenmijnen van Henegouwen. Verouderde industrieën in Wallonië kwijnden weg. Het gewicht van Vlaanderen groeide.

Vanuit Vlaamse ondernemers kwam groeiende druk om bevoegdheden van federaal naar regionaal (Vlaams en Waals) niveau over te hevelen. Wallonië moest zijn eigen boontjes doppen, Vlaamse geldstromen via Brussel moesten stopgezet worden. De formatiestrijd rond de staatshervorming is deel van dit proces.

De Vlaamse elite heeft bovendien een tweede doel: het verzwakken van de arbeidersbeweging. Die is in het industriële Wallonië sterker dan in Vlaanderen. Vlaamse kapitalisten hopen tegen de zwakke Vlaamse arbeidersklasse het doordrukken van neoliberalisme makkelijker te kunnen doen. Vlaamse en Waalse ondernemers kunnen arbeiders tegen elkaar uitspelen in een race to the bottom. Niet alle ondernemers in België zien dit zitten. Veel van hen zien de rechtse meerderheid als teken dat ook in een verenigd België arbeidersrechten voor de bijl kunnen, en de winsten opgekrikt. Zij vrezen de onrust die een splitsing mee kan brengen. Daarom gaat de stap naar een volgende staatshervorming gepaard met diepe conflicten.

Intussen komen vanuit vakbondskringen positieve initiatieven op gang. Op 15 december houden vakbonden in Brussel een landelijke demonstratie voor verdediging van de koopkracht en 'voor een sterke en federale sociale zekerheid' - tegen het voorgenomen opsplitsen daarvan per regio. Her en der zijn er al kleinere acties. Een manifestatie van de Christelijke vakbond ACV in het Waalse Charleroi bracht 500 mensen op de been. Claude Rolin, aanvoerder van het ACV, verklaarde: 'terwijl sommige politici zich elke dag vragen lijken de stellen bij de vorm van de taalgrens, vraagt een meerderheid van de loontrekkenden en uitkeringstrekkers zich dagelijks af hoe ze de winter gaan doorkomen met de dure stookolie'. Dat soort geluiden doorbreken de gevaarlijk opgestookte rivaliteit tussen Vlaams en Waals.

Een zinnig achtergrondstuk: "The End of Belgium", van Herwin Lerouge van de Belgische Partij van de Arbeid (bepaald niet te verwarren met haar Nederlandse naamgenoot). Ondanks de maoïstische politiek van de schrijver het lezen waard.