Staking Egypte voor recht onafhankelijke vakbond

Gisteren begon in Egypte een belangrijke staking van belastinginners. De inzet is het behoud van een onafhankelijke vakbond, de eerste onafhankelijke vakbond in het land sinds 1957.

Belastinginners liepen samen met de textielarbeiders in Malhalla voorop in de stakingsgolf twee jaar geleden. In 2007 voerden zij een jaar lang actie voor betere arbeidsvoorwaarden. Na afloop van de succesvolle staking waarmee de eisen werden binnengehaald besloten de belastinginners hun eigen onafhankelijke vakbond op te richten. De Algemene Bond van Bank-, Verzekerings- en Financiële Employees, een staatsgeleide vakbond, weigerde tijdens de stakingen steun te geven aan het personeel.

De onafhankelijke vakbond werd opgericht op 20 december 2008, bij de eerste verjaardag van de succesvolle staking. Minstens 35 duizend van de 55 duizend belastinginners in Egypte sloten zich aan. De grote steun voor de bond was gebaseerd op het respect dat de initiatiefnemers tijdens de staking een jaar eerder aan de basis hadden opgebouwd. Maar de repressie begon al snel, met ambtelijke strafmaatregelen, een heksenjacht tegen leidende activisten, fysieke aanvallen en dreigementen met arrestatie.

De aanleiding voor de nieuwe staking is dat de minister van Financiën een van de belangrijkste afspraken met de onafhankelijke vakbond die uit de staking van 2007 voortkwam heeft geschrapt. Een sociaal fonds, bedoeld om ambtenaren een behoorlijk pensioen te bieden, is nu toegewezen aan de Algemene Bond, die al sinds 1974 de belangen van het betrokken personeel stelselmatig heeft uitverkocht. De proteststaking die hiertegen is afgekondigd is een landelijke staking voor onbepaalde tijd.

Stuur steunbetuigingen aan de stakers (in het Engels of Arabisch) naar reta.union@gmail.com

Fabrieksbezettingen zijn een voorbeeld

De afgelopen weken zijn in Groot-Brittannië en Ierland de Vestas windturbinefabriek, Thomas Cook reisagentschappen, een busremise in Londen en een creche bezet door de werknemers. Eerder dit jaar werd de Visteonfabriek bezet, en was er een bezetting van de SOAS-universiteit uit solidariteit met de schoonmakers. In de nasleep van de Gaza-oorlog waren er in heel Groot-Brittannië universiteitsbezettingen. Het actiemiddel lijkt daarmee een ‘modetrend’ te worden.

Door Sjerp van Wouden

Hoewel deze arbeiders elkaar persoonlijk niet kenden en niet met elkaar in contact stonden – bij Vestas waren er bijvoorbeeld nauwelijks leden van de vakbond actief – hebben ze een groot aantal zaken gemeen. Arbeiders hebben de waarde van hun huizen en bezittingen ineen zien storten, maar hun hypotheek bleef even hoog. De economie staat er in Groot-Brittannië en Ierland nog slechter voor dan in Nederland, en de vooruitzichten op een nieuwe baan zijn erg slecht. De werkeloosheid schiet omhoog. Tegelijkertijd zijn er de schandalen over graaiende politici - zowel sociaal-democraten, conservatieven als liberalen – en is er de woede over bonussen aan de top. In deze explosieve situatie laten managers van de een op andere dag aan het personeel weten dat hun fabriek sluit, of dat ze fors moeten inleveren. Dat, terwijl deze bedrijven vaak nog winstgevend zijn.

De bezettingen hebben met elkaar gemeen dat ze 'spontaan' uitbraken, op initiatief van de arbeiders zelf. Bonden steunen de acties pas achteraf, als ze al gesteund worden. De meeste Britse bonden hebben directe of indirecte banden met New Labour. Ze zijn bang hun onderhandelingspositie te verspelen met harde acties. De arbeiders bezetten, hun familie en activisten ondersteunen hen met onder andere solidariteitsbetuigingen, demonstraties en niet te vergeten voedsel. De activisten bij Vestas kregen zelfs fish and chips voorbij het hek en de bewaking die door de managers was neergezet, wat zeer werd gewaardeerd.

Bij iedere bezetting wordt actief solidariteit georganiseerd door socialistische, linkse en arbeidersorganisaties. Daarnaast zijn er ook pogingen om de actievoerders bij elkaar te brengen om van elkaar te leren en banden te smeden: een solidariteitsbijeenkomst voor Vestas van de Engelse IS, de SWP, bracht verschillende groepen actieve arbeiders, bondsleden, studenten en socialisten bijeen. Ook de milieubeweging raakt betrokken: in het gevecht tegen de crisis én klimaatverandering steunt de Campaign against Climate Change actief de Vestas arbeiders.

Ook internationaal krijgen de bezetters steun. Vestas arbeiders uit Kopenhagen stuurden een solidariteitsverklaring voor hun Britse collega’s. De Deense arbeiders schreven ‘dat de fabriek zou moeten worden doorgestart onder arbeiderscontrole, omdat alleen de arbeiders de productie effectief kunnen plannen.' Zelfs bezettende arbeiders van Sangyong in Zuid-Korea stuurden hun solidariteit. Deze solidariteit is essentieel in het volhouden van de bezettingen.

Wat deze acties verder typeert is dat relatief vaak succes wordt geboekt. Zo haalden Visteon arbeiders hun eisen binnen: erkenning van hun contract en een goede ontslagvergunning. De bezetters van Prisme in Dundee behielden allen hun baan. Bij Waterford Crystal werden bazen gedwongen banen te behouden en de arbeiders die wel ontslagen werden een goede compensatieregeling aan te bieden.

De lessen uit England zijn duidelijk: vertrouw op eigen kracht, sla de handen ineen en wacht niet op trage en polderende vakbondsleiders. In Nederland was er tot nu toe nog niet het zelfvertrouwen om over te gaan tot bezettingen bij bedrijven die personeel ontslaan. Maar met de stijgende werkloosheid is het van groot belang dit zelfvertrouwen te beginnen op te bouwen. Concreet betekent dit bijvoorbeeld dat we niet moeten wachten tot de SER in het najaar vergadert over nieuwe aanvallen op onze pensioenen, maar dat we nu al moeten beginnen te organiseren voor een zo groot mogelijke omsingeling van de Nederlandse Bank op 26 september, om onze oppositie tegen de plannen van prinsjesdag te laten horen en alternatieven naar vorente schuiven.

Justice Day voor schoonmakers

De Internationale Dag van de Schoonmaker is begonnen als herdenking van de vreedzame demonstratie van schoonmakers in Los Angeles op 15 juni 1990 die ruw door de politie uit elkaar werd geslagen. Sindsdien wordt jaarlijks in de hele wereld op 15 juni stilgestaan bij het werk en de arbeidsvoorwaarden van schoonmakers. In de wereld staat 15 juni nu bekend als ‘International Justice Day’.

Door Ilhan Can

De schoonmakers die aangesloten zijn bij FNV-Bondgenoten organiseerden in dit kader samen met de organizers van de bond een actie voor de Nederlandsche Bank. De Nederlandsche Bank is als een van de vele opdrachtgevers van schoonmaakbedrijven medeverantwoordelijk voor het uitknijpen van de schoonmakers.

Maar natuurlijk heeft de keuze voor deze locatie ook een symbolische reden. Zoals geldt voor zoveel andere werkenden wordt ook getracht de uitbuiting van de schoonmakers te intensiveren door het beruchte argument van de crisis te gebruiken.

De Nederlandsche Bank is verantwoordelijk voor toezicht op het financiële systeem in Nederland. Hiermee is ze een belangrijke verantwoordelijke voor de crisis, en symbool voor een systeem dat het geld van de armen naar de rijken doet lopen. Waar in een beetje democratie de ‘grote graaiers’ berecht zouden worden, kunnen zij hier ongestoord doorgaan met het uitdelen en incasseren van riante bonussen.

De schoonmakers pikken dit niet langer. Enkelen arriveerden in een koets gekleed in galakleding, opgewacht door een rode loper, een strijkorkest en tientallen collega’s.
Zij lieten hiermee zien dat de beschaving van de hoge heren niet meer is dan uiterlijk vertoon. Vervolgens boden zij een taart aan. Judy: ‘Wij schoonmakers komen jullie echte beschaving brengen. Iedereen heeft recht op een stuk van de taart, maar jullie systeem van hebzucht zorgt ervoor dat er voor de werkenden niets overblijft. Wij eisen dat deze nieuwe taart eerlijk verdeeld zal worden.’

De woordvoerder van De Nederlandsche Bank stelde dat zij deze woorden serieus zullen nemen. Maar met alleen woorden komen ze er niet van af. De schoonmakers zullen in de komende campagnes hun rechten blijven afdwingen…

Wilde staking in Amsterdamse haven

Bij overslagbedrijf IGMA in de Amsterdamse haven is maandag een wilde staking uitgebroken. Inmiddels heeft de directie ingestemd met het verzoek van de stakers om de FNV te laten bemiddelen.

Aanleiding voor de staking was het CAO-voorstel van de nieuwe directie. Volgens dat voorstel zouden zestien vaste krachten worden ontslagen, terwijl het bedrijf nog altijd tijdelijke krachten inhuurt. Ook wil de directie flexibilisering doorvoeren, waardoor overuren in het weekend niet meer worden uitbetaald, maar moeten worden opgespaard en verplicht worden opgenomen in rustigere periodes.

Uit angst dat de directie de zomermaanden zal gebruiken om haar plannen stilletjes door te drukken, legde het personeel het werk neer in een wilde staking. Bekijk hier de video van RTV Noord-Holland, waarin stakers aan het woord komen.

Overwinning bij Visteon

Arbeiders bij het Britse Visteon hebben door een fabrieksbezetting een grote overwinning geboekt op een van de grootste en machtigste multinationals ter wereld, Ford.

De arbeiders werkten voor Ford totdat eind vorige maand 2000 mensen ontslagen werden. Volgens Ford had het geen bedrijf geen verplichtingen tegenover het personeel bij Visteon. Maar door hun actie dwongen de arbeiders honderdduizenden ponden aan ontslagvergoeding af. Veel arbeiders krijgen bedragen van 40 duizend pond of meer. Het is een van de grootste sociale plannen die Ford ooit heeft aangeboden.

Levent Adnan werkte 17 jaar in de fabriek in Enfield. ‘Dit is een fantastisch resultaat voor ons’, vertelde hij aan de Britse Socialist Worker. ‘Het is ons gelukt een grote multinational te verslaan, en Ford en Visteon hebben hun vingers gebrand. Ons dreigement om actie te gaan voeren bij Ford zelf was het keerpunt. Dit sociale plan legt de lat ook hoog als Ford ergens anders probeert arbeiders te ontslaan. Anderen hebben kunnen zien dat het mogelijk is om te winnen, als je maar hard genoeg vecht. Dit is een overwinning voor de arbeiders, en dat werd tijd ook.’

Rond de 600 arbeiders bij fabrieken in Enfield (noord Londen), Basildon (Essex) en Belfast hebben voor dit sociale plan gevochten sinds eind maart, toen ze werden ontslagen zonder waarschuwing vooraf, zonder ontslagvergoeding of pensioen. Arbeiders bezetten hun fabrieken en organiseerden 24-uurs pickets om te voorkomen dat Visteon of de administrateur KPMG machineonderdelen zouden weghalen. Ze weigerden weg te gaan totdat ze hun recht hadden gekregen, en hebben laten zien dat militante actie de beste manier is om je recht te krijgen.

Ford werd door de acties in het defensief gedrongen, en er had zelfs meer gewonnen kunnen worden. Als de bondsleiding van Unite de hele vakbond had gemobiliseerd om de bezettingen te steunen, zou dat hebben geleid tot baanbehoud. Maar het feit dat Ford uiteindelijk gedwongen werd te betalen is een fantastische overwinning. Veel arbeiders zijn dolenthousiast over het resultaat. Maar ze zijn nog niet uitgestreden.

‘Ik ga hier niet weg totdat we ons geld hebben’, zei Marcia op de picketline in Enfield. ‘Je kunt ze niet vertrouwen. We hebben Ford vernederd, en daarom zijn ze teruggekomen aan de onderhandelingstafel.’ De strijd heeft een blijvende invloed gehad op de betrokken arbeiders. ‘We weten nu dat we kunnen winnen, en zullen dus in de toekomst een positievere houding hebben’, zegt Wez Ullah, die 14 jaar bij Ford werkt. ‘Ik hoop dat dit ook invloed heeft op andere arbeiders. Zoveel mensen worden ontslagen, en tot nu toe is de norm dat ze het gewoon accepteren. Maar dit heeft mensen hun ogen geopend, en laten zien dat je het niet hoeft te pikken.’

‘We hebben nu beseft wat onze macht is’, voegt Marcia toe. ‘Toen we ontslagen werden, gingen we gewoon naar huis en dachten we dat we niets konden doen. Maar dan kom je thuis en kijk je naar je kinderen, en denk je: hoe ga ik hen te eten geven? Dan weet je dat je moet vechten. Met een groep kunnen we bergen verzetten.’

Kijk hier voor meer over de Visteon-bezetting

Vakbonden bij Corus dreigen met acties

De vakbonden bij Corus zeggen eind april over te gaan tot stakingen als het management niet terugkomt op het dreigement om 800 mensen te ontslaan. Op 23 maart belegden CNV, de Unie en FNV Bondgenoten al drie drukbezochte bijeenkomsten. De Socialist was erbij.

Door Hans Lammers

In totaal bezochten 1500 mensen de bijeenkomsten. George Backer, ex-voorzitter van de centrale ondernemingsraad: ‘Zo’n hoge opkomst heb ik nog nooit meegemaakt. Ik schat dat 30 procent van de aanwezigen geen lid is van een vakbond. Een bijzonder hoge opkomst, en dat terwijl het niet eens een stakingsvergadering was.’

Volgens Backer komt dit omdat Corus alleen maar naar de aandeelhouders luistert en niet geïnteresseerd is in overleg. De bonden willen geen gedwongen ontslagen en eisen zo snel mogelijk een nieuwe cao. ‘Corus misbruikt de crisis’, staat met grote letters op de ramen van de zaal geplakt. Jos Duijnhoven, bestuurder van FNV Bondgenoten, stelt dat het aantoonbaar is dat Corus nu al mensen tekort komt. Hij legt uit dat het bedrijf van de overheid geld krijgt voor werktijdverkorting bij een aantal afdelingen. Het personeel van die afdeling werkt daar dan minder, terwijl er wel mensen van andere afdelingen worden neergezet.

‘Er is nog steeds inleenpersoneel en op andere plekken wordt er fors overgewerkt. In feite geeft dat aan dat er voldoende werk is om zonder werktijdverkorting aan de slag te gaan. Er is wel minder werk, maar dat kan ook op een andere manier ingevuld worden.’ Duijnhoven vult aan: ‘Mensen worden door allerlei stompzinnige bezuinigingenen getroffen, zoals minder eten en assortiment in de kantine. Een van de drie poorten wordt gesloten zodat mensen eigenlijk langer moeten omrijden. Dat bespaart dan weer wat kosten voor Corus.’

‘Er wordt een beeld omhoog gehouden dat het bedrijf bijna omvalt en daar is volstrekt geen reden voor. Het bedrijf sluit deze maand het boekjaar af met ongeveer 450 miljoen euro aan winst. Als je dan terugblikt op de laatste jaren heeft men ook al zo’n 2,5 miljard winst gemaakt. Voor de tijd dat het even tegenzit moet je nu niet allemaal bezuinigingsplannen gaan doorvoeren die in het verleden al met goede argumenten zijn weggeveegd. Dezelfde soort reorganisatie wil men nu opeens versneld invoeren.’

Duijnhoven verdenkt Corus ervan bij aandeelhouder Tata in India – die sinds anderhalf jaar eigenaar is van Corus – een goede beurt te willen maken door meer te bezuinigen dan de Britse evenknie. ‘Corus wil mensen van 62 jaar verplichten weg te gaan zonder enig sociaal plan. Daarnaast wil men de 170 leerlingen die hier van de bedrijfsschool afkomen in een soort veegploeg in de hele provincie aan het werk zetten, terwijl ze in feite hebben gekozen voor een baan in de staalindustrie. Als mensen niet meewerken met de plannen van Corus dreigt het management met een gedwongen ontslag. Mensen worden tegen elkaar uitgespeeld.’

Klaas Zwart legt uit dat de crisis ook op een andere manier gebruikt zou kunnen worden. ‘Als staalbedrijf zou je nu kunnen experimenteren met innovaties die de CO2-uitstoot verminderen. Dat soort bestedingen zou de overheid ook moeten stimuleren. Je kunt ook werk creëren door nu nieuwe staalsoorten uit te proberen.’ Corus wil de productie opvoeren en tegelijkertijd de zogenaamde ‘tweede schil’ groter maken door uitbreiding van het aantal flexibele krachten. ‘Het zijn zakkenvullers’, roept Zwart tijdens de bijeenkomst. ‘En de puinhopen van hun plannen worden over jouw en mijn rug uitgestort.’

Schoonmakers halen eisen binnen

De schoonmakers van Schiphol hebben velen verbaasd door te laten zien hoe je van meest onzichtbare groep tot bekende Nederlanders wordt.

Door Ilhan Can

Deze harde werkers hebben er jarenlang in onzichtbaarheid voor gezorgd dat het visitekaartje van dit land, Schiphol, kon blinken om aan het verlangen van de hoge Pieten te voldoen om Nederland een internationaal prestige te geven. Maar de mensen die het werk deden hebben nooit enig respect gehad. Als klap op de vuurpijl kwam de Schiphol Group met een contractwisseling. Bedrijven kwartetten onderling met werknemers, alles moet weer goedkoper. Dit leidt tot grote onzekerheid bij de schoonmakers over werktijden, werkgelegenheid, taken en locaties. Het laat weer eens zien hoe de wanhopige concurrentie tussen bedrijven de werknemer de kans op een fatsoenlijk leven wegneemt.

Maar wie geen respect krijgt gaat het halen, en dit geldt ook voor schoonmakers. Door velen werd deze groep beschouwd als moeilijk te mobiliseren. Voor het oog van de media hebben de schoonmakers nu bewezen dat onzichtbaarheid doorbroken kan worden door eenheid in strijd. Na eerdere acties besloten de werknemers om op 1 april weer te beginnen met staken. Met veel trommelgeluid marcheerden zij de kantoren van hun werkgevers in. De schok bij de bazen was dan ook groot toen de ritmes van de Hollandse trommel, de Turkse davul, Arabsiche darbuka en Latino tambor samensmolten tot een harmonieuze melodie van vastberaden strijd die de bazen dwong hun kantoren te verlaten om nogmaals naar de eisen van de stakers te luisteren;

- humane regeling in de contract wisseling
- eenmalige uitkering van 1% van het bruto jaarsalaris
- reiskostenvergoeding
- een schone kantine

Hierbij komt natuurlijk de inmiddels befaamde eis van respect, niet in woorden, maar in daden.

De werkgevers uitten hun angst voor de stakers in rechtzaken die zij verloren. De laaste stuiptrekkingen van hen bestonden uit schaamteloze intimidatie van de stakers, die tot thuis werden lastig gevallen. Dit maakte een grote groep stakers nog vastberadener dan zij al waren.
‘Wij zullen doorgaan, al stopt de vakbond met de stakingsuitkering, wij gaan door tot wij de bazen op hun knieën hebben, ik wil hen nog harder zien trillen!’

Maar het bleek niet nodig te zijn. Na vier dagen bonden de wergevers in en werd een akkoord gesloten dat dicht in de buurt komt bij de eisen van de stakers. De euforie onder de schoonmakers is groot, zij hebben overwonnen door de kracht van de eenheid en respect gewonnen van heel Nederland. Welke betere ingang kunnen zij zich wensen voor de volgende staking wanneer de CAO-onderhandelingen beginnen?

Arbeiders in Londen en Belfast bezetten bedrijf

Arbeiders in de Visteon-fabriek in Enfield (Noord-Londen) en Belfast houden al bijna een week hun fabriek bezet, terwijl hun collega’s in Essex demonstreren buiten het bedrijf. De arbeiders eisen dat 560 banen bij deze drie fabrieken gered worden.


Arbeiders van Visteon praten over hun bezetting

Vorige week dinsdag werden de arbeiders samengeroepen voor een bijeenkomst, waarop ze zonder omhaal te horen kregen dat ze ontslagen waren. In Belfast werd de fabriek direct bezet, Enfield volgde de volgende dag. De ontslagen gaan in tegen eerdere beloftes van Ford, de eigenaar en enige klant van Visteon. Ford had toegezegd dat arbeiders bij Visteon dezelfde voorwaarden voor ontslag zouden krijgen als die bij Ford zelf.

De protesten krijgen veel steun van vakbondsleden door heel Engeland. De bedrijfsbezettingen zijn een voorbeeld voor andere groepen arbeiders die met ontslag bedreigd worden als gevolg van de crisis. Ze volgen op soortgelijke militante acties in Frankrijk, waar personeel in verschillende bedrijven het management in gijzeling nam en zo de eisen binnensleepte.

Kijk op Socialist Worker voor het laatste nieuws over de bezettingen.

Franse toestanden bij de schoonmakers?

Schoonmakers op Schiphol hebben gisteren tijdens hun staking de kantoren van schoonmaakbedrijven CSU en Asito bezet (zie video). Ze eisen onder andere reiskostenvergoeding en respect van hun werkgevers. Betekent dit de komst van Franse toestanden?

Niet alleen de directieleden zijn daar bang voor. Dezelfde angst wordt uitgesproken door het blad voor de bewuste bankier, het Financieele Dagblad. Op de voorpagina vraagt die krant zich vandaag af of de vakbonden hun leden wel in het gareel gaan krijgen voor het asociale akkoord met de werkgevers en Balkenende. Lees en leer:

'Het vorige week afgesloten sociaal akkoord moet "Franse toestanden" vermijden. Maar zeven dagen later neemt de arbeidsonrust eerder toe dan af.

Afgelopen maandag begon FNV Bondgenoten met stakingen bij detailhandelsketen Hema, om een looneis van 3,5% kracht bij te zetten. Dat is ruim boven de inflatiecorrectie die de centrale werkgevers- en werknemersorganisaties vorige week met het kabinet afspraken.

Gisteren mondde een FNV-actie van schoonmakers op de luchthaven van Schiphol uit in een bezetting van de kantoren van CSU en Asito. De stakers doorbraken voor korte tijd de rust met fluitjes en trommels en riepen leuzen als "Actie!" en "Respect!".

(...) Komen de Franse toestanden dan toch dichterbij? Daar is het gijzelen van de directeur inmiddels een veelbeproefd actiewapen geworden. Een woordvoerder van werkgeversorganisatie VNO-NCW heeft goede hoop dat het niet zo ver komt. "Met het sociaal akkoord hopen we dit soort escalaties juist te vermijden", zegt hij. Volgens hem is er sprake van een overgangsfase, in afwachting van de definitieve goedkeuring van de vakbondsachterban. "Het akkoord moet nog indalen."'

De boodschap is duidelijk. Wil je vriendjes blijven met je graaiende topmanager? Lever je graag een jaartje of twee van je leven in om de begroting te spekken? En wil je de lezers van het Financieele Dagblad een goede nachtrust bezorgen? Stem dan als vakbondslid vooral voor het akkoord van Agnes Jongerius. Anders krijgen we hier straks nog Franse toestanden...

Zie ook in het NRC: 'De baas gijzelen werkt in Frankrijk'

In gesprek met stakers bij HEMA

Gisteren was er paniek bij het Utrechtse distributiecentrum van de Hema. Een ruime meerderheid van de werknemers heeft, op aandringen van de FNV, gestaakt. De eisen zijn extra geld voor de nachtdienst en 3,5% extra loon in plaats van een voorgestelde loonsverlaging.

Door Leonard ten Cate

Hoewel de Hema tot nog toe weinig last lijkt te hebben van de huidige crisis, wordt er toch flink bezuinigd. 'Ze kunnen ons niet eens vertellen wat de problemen zijn!' Hoewel de actie vrij stroef begon en een aantal mensen van de ochtendploeg toch weer aan het werk gingen, is volgens de avondploeg de staking toch op een succes uitgelopen.

In het dichtbij gelegen wegrestaurant zitten ze: jong en oud, man en vrouw, allochtoon en autochtoon. Door het restaurant wordt koffie, thee en fris aangeboden en de sfeer is heel goed en eensgezind. De meesten zijn tevreden met het beleid van de vakbond, maar hier en daar klinkt toch kritiek. De gestelde eisen zouden te laag zijn en de bond zou teveel zijn eigen belangen in het oog houden.

Dit laatste lijkt verwoord in de tactiek die de FNV voor de Hema heeft gekozen. Er wordt een estafettestaking voorgesteld, waarin nu weer de distributiecentra, dan weer de bakkerijen, dan weer de winkels staken. De motivatie om de staking in het distributiecentrum niet meteen door te zetten is volgens vakbondsleider Henk van der Ploeg de twijfel of ze kunnen winnen. 'We moeten eerst afwachten wat het personeel in de bakkerijen en de winkels gaat doen voor we besluiten om hier opnieuw te gaan zitten.' Toch geeft het aantal stakers hoop.

De kritiek van veel werknemers op de directie gaat verder dan de nu voorgestelde loonsverlaging. Veel werknemers voelen zich niet gehoord en aan hun problemen wordt niets gedaan. Een van de stakers zegt: 'De afgelopen jaren zijn de prijzen enorm gestegen, maar wij hebben er niets bij gekregen. Nu zij bang zijn dat het bij hun wat minder gaat, moeten wij ineens inleveren.' Dit geluid vindt veel weerklank bij de rest van het verzamelde personeel. En als ze ermee bij hun baas komen, worden veel van de problemen weggelachen.

De strijdvaardigheid en vastberadenheid is groot. 'Ze kunnen niet om ons heen,' wordt er met een tevreden glimlach gezegd. Nu de acties zich gaan verspreiden naar andere takken van het Hema-imperium, zal de FNV hopelijk besluiten om een hard nodige algehele staking in het bedrijf door te voeren om zo de bazen tot redelijkheid te dwingen.

Schoonmakers eisen respect

Als de schoonmaakwerkgevers niet overstag gaan, zullen de schoonmakers van Schiphol vandaag voor het eerst in de geschiedenis staken. De werkgevers en Schiphol zijn niet tegemoet gekomen aan de eenvoudige eisen van schoonmakers. De schoonmakers voeren al maanden actie voor fatsoenlijke arbeidsomstandigheden. De werkonderbreking van een uur van vorige week leidde al tot uitpuilende afvalbakken en smerige toiletten.

Overgenomen bericht van Schoonmakerscomité Schiphol

Stop Intimidatie, baan op Schiphol en Respect NU, zomaar enkele leuzen van Schiphol schoonmakers. Onder het motto Schoon Genoeg voeren zij inmiddels drie maanden actie voor betere omstandigheden.

De schoonmakers voerden al meerdere acties uit. Ze bezochten Schiphol-directeur Jos Nijhuis, spraken Schiphol en de schoonmaakbedrijven op uiteenlopende manieren aan op hun gedeelde verantwoordelijkheid en voerden twee grote acties midden op Schiphol-Plaza. Ook stuurden ze lokale en landelijke politici honderden berichten. Maatschappelijke organisaties, Tweede Kamerleden en bekende Nederlanders als Agnes Jongerius en Frank de Boer schaarden zich achter de strijd van de schoonmakers.

'Als je geen respect krijgt, moet je het maar gaan halen. We hebben er schoon genoeg van!' aldus schoonmaakster Judy Lock. 'De schoonmaakbedrijven nemen ons niet serieus en Schiphol steekt de kop in het zand. We voeren al drie maanden netjes actie. Nu zit er helaas niets anders meer op dan ze te laten zien en ruiken wat er gebeurt als er niet schoongemaakt wordt!'

Solidariteit is van harte welkom! Wil je meer weten over de staking? Meld je bij het stakingscentrum op Schiphol-Plaza, bij de Delifrance. Hele dag activiteiten! Tussen 14.00 en 16.00 uur demonstratie. Kijk voor meer informatie op de FNV-site van de schoonmakerscampagne.

Bekijk ook het filmpje van de actie op 16 maart:

Algemene staking in Frankrijk

Gisteren vond in Frankrijk de tweede algemene staking in twee maanden plaats. Drie miljoen mensen demonstreerden in 200 plaatsen door het hele land.

Door Colin Smith, vanuit Parijs

Verschillende vakbonden en werkplekken demonstreerden onder verschillende slogans, en stelden hun eigen eisen. Maar de overkoepelende boodschap van de dag was een protest tegen de crisismaatregelen van de regering-Sarkozy. Sarkozy heeft een grote aanval gelanceerd op pensioenen en banen in de publieke sector. Aan de vooravond van de staking bood de Franse president een serie concessies aan op het vlak van de werkloosheidsuitkeringen en de hoogte van de belasting voor laagbetaalden. De vakbonden eisen een verhoging van het minimumloon.

Sarkozy heeft eerder een aantal ‘reddingspakketten’ geïntroduceerd waarbij grote sommen geld werden uitgetrokken voor de banken en de economie. Maar deze maatregelen hebben niet het effect gehad waarop gewone mensen hoopten. Er zijn nu al twee miljoen werklozen, en het vooruitzicht van meer bedrijfssluitingen en banenverlies heeft de woede nog vergroot.

Een grote, militante demonstratie slingerde zich vanaf het Place de la Republique door Parijs. Een continue stroom demonstranten kwam uit de metrostations en de zijstraten, en voegde zich ook na het begin van de demonstratie nog bij de optocht. In de stoet liepen goed georganiseerde blokken van alle grote bonden, maar ook bijvoorbeeld arbeiders van het Holiday Inn op de Place de la Republique, die staken voor hogere lonen.

Op veel borden, posters en stickers werden verbonden gelegd met het succes van het verzet in de Franse overzeese gebiedsdelen Guadeloupe en Martinique, waar een algemene staking van 44 dagen alle 170 eisen binnenhaalde, inclusief een verhoging met 200 euro per maand van het salaris voor de laagstbetaalden.

Activisten van de Nieuwe Antikapitalistische Partij (NPA) waren in groten getale aanwezig. Een belangrijke opiniepeiling gaf eerder deze week aan dat NPA-leider Olivier Besancenot nu even populair is als de Franse President. Hijzelf zegt: ‘In een periode van economische crisis is het ieder voor zich. Maar nu is dat niet het geval. Een collectieve kracht wordt geboren, en dat moet leiden tot een algemene staking.’

Havenpoolers vechten voor loon en werk

Op dinsdag hebben honderden arbeiders van het Rotterdamse havenuitzendbureau SHB voor de tweede keer gedemonstreerd voor uitbetaling van achterstallig loon.

Vorige week donderdag trokken de arbeiders ook al naar het kantoor van de SHB. Directeur Eric Janssen gaf aan dat het loon maandag zou worden overgemaakt, maar dan moesten de banken en aandeelhouders wel meewerken. Helaas blijkt het noodlijdende SHB daar niet toe in staat te zijn. Toen de arbeiders gisteren bij het kantoor van SHB kwamen bleek er niemand meer in het pand te zijn, de directie was gevlogen.

Er is wel geld voor SHB, maar de aandeelhouders van het bedrijf willen dat de arbeiders eerst toezeggingen doen. Zo moeten ze eerst onder andere zes vrije dagen per jaar inleveren en andere pensioenafspraken laat maken met pensioenverzekeraar Optas. Over nieuwe arbeidsvoorwaarde en een sociaal plan valt volgens de FNV nu niet te praten. De arbeiders en de vakbond eisen eerst uitbetaling van de salarissen.

Door het loon vast te houden chanteren de directie en aandeelhouders het personeel om alsnog overstag te gaan. Van de Miljarden die het kabinet heeft vrijgemaakt voor bedrijven is er niets voor de arbeiders van SHB. Voor deze mensen dreigt de terugloop van werk in de Rotterdamse haven nu al uit te lopen op een drama. Het zijn deze berichten die aantonen dat de arbeiders als het aan het kabinet en de bazen ligt de prijs voor deze crisis mogen gaan betalen.

Fabrieksbezetting VS antwoord op ontslagen

Arbeiders in Chicago hebben gevochten voor een goede ontslagvergoeding en hebben gewonnen. Een broodnodige eerste stap, gezien de snelheid waarmee de werkloosheid stijgt.

De bezetting van de fabriek van Republic Windows and Doors begon nadat het management had geprobeerd het bedrijf te sluiten zonder het personeel vooraf te waarschuwen, lonen uit te betalen of afspraken te maken over een ontslagvergoeding. Na een zes dagen durende bedrijfsbezetting die het landelijk nieuws haalde, accepteerden de arbeiders in een stemming een bod van 1,75 miljoen dollar. Elk personeelslid krijgt acht weken salaris, betaling voor de uitstaande vakantiedagen en twee maanden ziektekosten. Per arbeider betekent dit ongeveer 7000 dollar.

De bazen, vakbondsleiders en de Bank of America sloten vorige week woensdag de overeenkomst. De reden voor de sluiting was dat de Bank of America de kredietvoorziening voor het bedrijf had stilgezet. Dezelfde bank incasseerde eerder 25 miljard dollar aan publiek geld uit het noodbudget van Bush. De actie dwong de bank met geld over de brug te komen, ondanks het feit dat de wet dit niet voorschrijft.

De actie werd gedragen door Latinos, een minderheid waarvanuit in 2006 massaal gedemonstreerd werd voor migrantenrechten. De bezetting had twee belangrijke resultaten. Ten eerste heeft ze het idee helpen verspreiden dat de financiële noodpaketten er niet alleen moeten zijn voor de bankiers, maar ook voor gewone mensen die geconfronteerd worden met banenverlies of uit hun huis worden gezet. Ten tweede heeft het een machtige traditie van bedrijfsbezettingen voor arbeidersrechten nieuw leven ingeblazen. In de jaren dertig brachten dit soort bezettingen een serie belangrijke overwinningen voor de werkende klasse.

De Chicago Tribune had deze maand een artikel over ‘hoe een succesvolle sit-in te organiseren’. Het artikel benadrukt de noodzaak van brede solidariteit zodat een bezetting kan uitgroeien tot landelijke focus voor verzet. Dat de Chicago Tribune zelf met sluiting bedreigd wordt was misschien wel een extra motivatie voor het artikel.

Solidariteit met stakende leraren

Gisteren kwamen 4000 leraren naar de Veemarkthallen in Utrecht voor een levendige stakingsmanifestatie. Er werd actie gevoerd voor minder werkdruk en hogere salarissen. De VO-raad blijft namelijk weigeren in de CAO vast te leggen dat het aantal lesuren van docenten wordt teruggebracht en zich dus aan eerder gemaakte afspraken te houden.

Ook leraren en studenten van de Internationale Socialisten waren aanwezig en verkochten maar liefst 205 exemplaren van de Socialist. Lees hieronder Bram Wanrooij's artikel 'Vechten voor beter onderwijs - en een strijdbare bond'. Zie voor meer info over de staking en de eisen van de leraren: Tijd voor goed onderwijs!

Vechten voor beter onderwijs - en een strijdbare bond

Vandaag staken leraren in het hele land uit protest tegen de werkgevers die eenzijdig het akkoord met de AOb hadden opgezegd over salarissen en werkdruk. De actiedag is het vervolg op de estafettestaking in oktober. Het personeel probeert de verslechteringen al jaren tegen te gaan. Maar dit betekent niet alleen een gevecht tegen kabinet en schoolbesturen - het blijkt ook steeds een uitdaging om de eigen bond bij de les te houden.

Door Bram Wanrooij

Afgelopen jaren zijn dan ook meerdere initiatieven opgekomen vanaf de basis. Zo werd in 1998 Onderwijs! Onderwijs! Onderwijs! (O!O!O!) opgericht. Deze groep besloot uit onderwijsbond AOb te stappen om van buitenaf druk te zetten op bonden en werkgevers. Een van de initiatiefnemers, Johan Nijnens: 'Onze politieke achtergrond was zeer divers, maar bindende factor was dat we vakbondsleden waren die actief wilden zijn en gehoord wilden worden.'

O!O!O! wist binnen korte tijd de aandacht te trekken van niet alleen de media, maar ook de politiek en de vakbondstop. Voor korte tijd stond het onderwijs volop in de aandacht. In het publieke debat ging het over het belang van onderwijs en de omstandigheden voor leerlingen en leraren. Ook werd de discussie onder het personeel aangewakkerd: 'Tot twee keer toe kregen we onze school - het Calandlyceum in Amsterdam - helemaal plat. Je merkt dat op het moment dat je zelf zo actief bent mensen beter gaan nadenken en een beter historisch besef krijgen. Want mensen wisten van de inhoud van cao's en afspraken helemaal niks.'

Doordat O!O!O! buiten de vakbond opereerde, bleef de groep toch relatief geïsoleerd. Hoewel ze de sympathie had van een groot deel van de werkvloer kon ze deze sympathie niet optimaal benutten. Al snel kwam er daarom een nieuw initiatief, dit keer binnen de bond: Beter Onderwijs Nu (BON). Oprichters Michiel Bakker en Erik Flentge: 'Verschil met O!O!O! was dat wij ons primair richtten op het strijdbaar maken van de AOb. We benaderden actieve bondsleden en kritische docenten die eruit waren gestapt, door oproepen via onze website, acties, forums, discussiebijeenkomsten en flyers. We zochten met name ook kritische ex-vakbondsleden, om die juist weer binnen de bond actief te krijgen. We wilden leden activeren om op bondsvergaderingen in het land weer een linkse, strijdbare koers op de agenda krijgen.'

Flentge: 'We mobiliseerden ook voor cao-bijeenkomsten. Maar al werd daar een cao afgekeurd, dan nog ging er een bondsafgevaardigde op persoonlijke titel voor stemmen bij de sectorraadvergaderingen, onder druk van toenmalig AOb-leider Jacques Tichelaar (PvdA) en de rest van de top. Vertegenwoordigers konden dus hun eigen stem en niet die van de actieve leden uitbrengen. Dat was een enorme belemmering voor verder succes van onze strategie.'

'Zo verstomde het linkse geluid dat wij hadden helpen aanwakkeren door deze deels conservatieve laag van kaderleden die zich lieten intimideren. Wij realiseerden ons dat we bereid zouden moeten zijn om andere kandidaten naar voren te brengen voor deze spilposities. Daarnaast was het noodzakelijk de besluitvorming in de bond transparant en democratisch te maken door afgevaardigden met een bindend mandaat naar de sectorraad te sturen.'

Uiteindelijk verdween ook BON! van het toneel - niet door gebrek aan bereidheid om binnen de bond de boel op stelten te zetten, maar door het feit dat de ruggengraat van BON! te zwak was. Bakker: 'Het initiatief stoelde op hoogstens vijf militanten. Toen Flentge en ikzelf daaruit wegvielen door persoonlijke omstandigheden viel BON! helaas ook snel uiteen. Maar het effect van BON! was wel gebleken uit de nervositeit van de AOb-top. Bij alle meetings die we organiseerden kwam de bondsleiding langs. Ze waren bang omdat wij tientallen mensen meer wisten te mobiliseren voor vergaderingen. Bovendien lukte het hun niet de regie over ons te krijgen.'

Afgelopen jaar is er een nieuwe actiegroep opgestaan: Leraren in Actie. Zij vertolken de brede en terechte woede aan de basis over 25 jaar uitholling van het onderwijs. Na verschillende pogingen om de AOb van binnenuit tot een strijdbare koers aan te zetten, willen zij nu overgaan tot de oprichting van een eigen, nieuwe vakbond.

Een dergelijk initiatief kan druk zetten op de bonden en mensen uit het veld mobiliseren om in actie te komen. Maar lessen uit het verleden laten zien dat hiervoor een lange adem nodig is. Het organiseren van strijdbare elementen binnen de vakbeweging kost jaren van vallen en opstaan. De gevaren van isolatie zijn ook groot. Het merendeel van de leraren blijft georganiseerd in de AOb en het merendeel is ook boos. Door je apart van deze enorme groep te organiseren loop je het risico jezelf te marginaliseren. Dat maakt het voor de onderwijsbazen makkelijker om verdeel-en-heerspolitiek toe te passen en is zo een blauwdruk voor dezelfde soort nederlagen die zijn geleden onder leiding van Tichelaar.

Flentge: 'Ik heb ontzettend veel respect voor Leraren in Actie. Ik snap echt dat ze uit de AOb willen stappen en een eigen bond willen oprichten. Hun woede en energie zijn fantastisch. Ik was bij een aantal van hun acties en ze doen echt goede dingen. Ze geven een keihard tegengeluid en laten zich niet ringeloren door Plasterk die met een plan komt dat veel te laat is, te weinig voorstelt en waarvan het grootste deel van de middelen pas vrijkomt in 2020, lang na zijn regeerperiode. Bovendien komt dit geld niet direct terecht bij het personeel, maar bij de besturen die de afgelopen jaren alleen maar meer macht en middelen naar zich hebben toegetrokken. Leraren in Actie hebben hier feilloos doorheen geprikt.'

Bakker: 'Toch kunnen we de potentiële macht van een grote vakbond niet bagatelliseren. Ondanks alles blijft de AOb een belangrijk middel om te vechten voor beter onderwijs. Het probleem is dat het niet gebeurt op onze voorwaarden. We moeten juist een strategie ontplooien die dit bolwerk weer van ons maakt - en het zijn juist de mensen zoals uit Leraren in Actie die keihard nodig zijn om dit voor elkaar te krijgen.'

Mail voor meer informatie over het netwerk van strijdbare leraren binnen de bond naar info@internationalesocialisten.org

Belgische bonden geven goede voorbeeld

Op 6 oktober houden Vlaamse en Waalse vakbonden gezamenlijk een nationale stakingsdag uit protest tegen de dalende koopkracht.

In alle sectoren, zowel bij de overheid als in het bedrijfsleven, wordt er gestaakt. Ook het openbaar vervoer wordt platgelegd. De bonden zijn boos op zowel regering als werkgevers. Terwijl de prijzen voor levensonderhoud almaar stijgen, doet de regering niets aan het herstellen van de koopkracht.

Zo is het bijvoorbeeld nog steeds onduidelijk of er voldoende budget is om de sociale uitkeringen aan de welvaart aan te passen. Daarentegen kregen werkgevers probleemloos buitensporige cadeaus zoals een lagere vennootschapsbelasting.

De bonden hekelen het gedrag van de werkgevers. De bazen hameren eindeloos op een loonstop en willen bezuinigen op openbare diensten als onderwijs, transport en gezondheidszorg. Deze belangrijke voorzieningen moeten voor iedereen toegankelijk en betaalbaar blijven.

Los van de algemene staking op 6 oktober zijn er in België in september tal van lokale bedrijfsstakingen geweest. In de terminals van Zeebrugge, waar al langere tijd spanningen zijn tussen werknemers en bazen, legden havenarbeiders op 8 september spontaan het werk neer omdat een verplichte ploegverantwoordelijke bij het werk ontbrak.

In de Belgische gevangenissen heeft het personeel massaal het werk neergelegd op 19 september. De gevangeniswerkers eisen meer loon. Op 22 september legden chauffeurs en postbodes in Brussel de postcentra plat uit protest tegen de hoge werkdruk. Drie dagen later hebben rijksambtenaren uit protest tegen hun loonachterstand een tiental toegangswegen tot Brussel gedeeltelijk geblokkeerd. En op 26 september legden buschauffeurs in de provincie Namen het werk neer. Zij willen betere werkomstandigheden en meer personeel zodat de werkdruk vermindert.

Stakingen Europese luchtvaart

Op 18 augustus voerde een groep van 110 Transavia-piloten actie voor het gebouw van Transavia om hun ongenoegen te uiten over de vastgelopen cao-onderhandelingen. Die waren al in januari begonnen. Ze willen verbetering van de arbeidsomstandigheden en behoud van werkgelegenheid. De ontwikkelingen bij Transavia vallen samen met strijd in de rest van de Europese luchtvaart.

Door Brian Droop

De piloten klagen over de werkdruk. Op lange vluchten willen ze nachtrust in de stad waar zij landen, en een loonsverhoging. Bovendien hebben ze steeds minder vertrouwen in het management van Transavia. 'We krijgen steeds vaker het gevoel dat Transavia weinig moeite doet om de geest van de vorige cao-afspraken na te leven', stelt de pilotenvakbond VNV. 'Transavia is geen betrouwbare werkgever meer.' De omzet van Transavia steeg afgelopen jaar met 77 miljoen euro en het maakte daarbij 11,1 miljoen euro winst.

De VNV telt 4450 leden, 90 procent van alle actieve vliegers in Nederland. 452 van alle 504 Transavia-piloten zijn lid van de bond. Een rechter verbood hun voorgenomen staking van 26 augustus. De VNV respecteert dat besluit, hoewel de piloten Transavia veel tegemoet zijn gekomen: 'Van de laatste meter die we moesten overbruggen, hebben wij 80 centimeter gegeven.' Mogelijk gaan de vliegeniers later alsnog staken.

Op 20 augustus stortte in Spanje een toestel neer van vliegmaatschappij Spanair. Ook bij die maatschappij maakten piloten zich op voor acties, tegen de hoge werkdruk en de organisatorische chaos bij het bedrijf. De 'constante druk en dreiging van de directie' zorgen ervoor dat 'onderhoudsmedewerkers de normen overschrijden', verklaarde de vakbond Sepla nog drie uur voor de crash. Onderzoek naar de oorzaak van de ramp, waarbij 153 mensen om het leven kwamen, is nog in volle gang.

Staker Lufthansa op vliegveld Hamburg

Eind juli hebben 52 duizend werknemers van Lufthansa vijf dagen gestaakt voor hoger loon. Zowel grond- als cabinepersoneel was bij de acties betrokken. Het was de eerste grote algemene staking bij Lufthansa in dertien jaar. Ze eisten een directe loonsverhoging van 9,8 procent, maar de directie wilde niet verder gaan dan maximaal 6,7 procent in twee stappen. Lufthansa had in de eerste zes maanden van dit jaar een operationele winst geboekt van 705 miljoen euro, 219 miljoen meer dan vorig jaar.

Uit een referendum onder de vakbondsleden bleek dat meer dan 90 procent de stakingsplannen steunde. De staking begon in Frankfurt en Hamburg. Een dag later breidde de staking zich uit naar de drie grote luchthavens Berlijn, Neurenberg en Stuttgart. Uiteindelijk sloot de directie een akkoord om de lonen stapsgewijs met 7,4procent te verhogen en eenmalige bonussen uit te keren. Kort daarop legden ook de piloten van de dochterondernemingen Eurowings en CityLine gedurende 36 uur het werk neer. De piloten wilden hetzelfde salaris als hun collega' s bij Lufthansa. Die verdienen gemiddeld 25 procent meer. Gelijktijdig begonnen de vliegeniers opnieuw aan een staking: voor een eigen ondernemingsraad, waar de directie altijd tegen is geweest.

Op zondag 10 augustus legde het personeel van Aviapartner, een bagageafhandelbedrijf op het Brusselse vliegveld Zaventem, het werk neer uit protest tegen te hoge werkdruk. In plaats van de gebruikelijke vijf zouden er nog maar drie mensen aan de bagageband staan. De maandag daarop volgden ook de werknemers van Flightcare, het andere afhandelbedrijf, wat er toe leidde dat het vliegverkeer volkomen stil kwam te liggen. Dinsdagnacht volgde een akkoord. Er komt meer personeel en deeltijdcontracten worden voltijdbanen.

Ook onder Britse afhandelaars dreigen er stakingen, op de drie vliegvelden Gatwick, Stansted en Manchester. Ze zijn ontevreden over de schamele 3 procent loonsverhoging en het ziekteverlof. Het veiligheidspersoneel dat de koffers scant was eind augustus alvast begonnen met staken.

Buschauffeurs kijken terug op staking

Samen met buschauffeurs en actieleiders Henk van de Vegte en Bert de Graaf uit Zaandam keek de Socialist terug op de acties van vorige maand.

‘We hebben met deze acties binnengehaald wat we wilden. Behalve dat er tegelijk afspraken zijn gemaakt om te praten over wat in het akkoord “slimmer werken” wordt genoemd’, legt Van de Vegte uit. ‘We hebben al de ene efficiencyslag na de andere gehad ten koste van onze arbeidsvoorwaarden, en we weten dat de werkgever hiermee wil doorgaan. We hebben voorlopig nog een betaalde pauze, die ze ons ook wilden afpakken.’

‘Het is wel duidelijk dat het ze om dit soort zaken te doen is. Je mag 35 diensten per jaar werken die langer dan achtenhalf uur zijn. Zij willen dat ook graag ophogen. Je kunt nu nog tussen de middag of ‘s avonds gebruikmaken van een normale maaltijd. Ook op dat soort regelingen willen ze bezuinigen.’

Beide chauffeurs hebben een dubbel gevoel bij de 16 miljoen uit Den Haag, die onder druk van de staking beschikbaar kwam om uit de impasse te komen. ‘Wij hadden een conflict met onze werkgever en nu heeft de werkgever ons voor zijn karretje gespannen voor meer geld. Het is mooi dat van dat geld een loonsverhoging kan worden betaald, maar dat is voor een jaar, terwijl het probleem structureler zit.’

Van de Vegte en De Graaf wijzen erop dat de marktwerking in het streekvervoer voor grote problemen zorgt. Zo maakten ze bijvoorbeeld mee dat het geld dat buschauffeurs moeten krijgen voor de opstaptijden – de tijd die een chauffeur nodig heeft om naar de bus te komen en zijn collega af te wisselen – niet werd doorberekend aan de gemeente. ‘Natuurlijk om zo goedkoop mogelijk te blijven voor de opdrachtgever, maar wij moest vervolgens wel weer strijd leveren om dat geld te krijgen’, legt Van de Vegte uit.

Hij haalt nog een ander voorbeeld aan waarom de vrije markt het probleem is. ‘Neem onze voormalige baas Rob van Holten. Hij is nu betrokken bij Qbuzz. Dat is een concurrent van Connexxion waar hij voorheen topbestuurder was! Qbuzz draagt minder af aan haar pensioenfonds dan Connexxion. Daardoor is zij goedkoper en kan ze scherp op onze lonen en arbeidsvoorwaarden concurreren. En dan kreeg Van Holten bij zijn vertrek nota bene ook nog een bonus van ruim 800 duizend euro mee. Daar is het die marktwerking om begonnen, om alles maar goedkoper te maken ten koste van ons. Maar ondertussen vullen lui als van Holten hun zakken.’

De chauffeurs kijken positief terug op de lange staking. Beiden zagen ze dat de actiebereidheid onder het personeel op het einde toenam. ‘Ook de solidariteit van de passagiers was groot’, zegt Van de Vegte. ‘Ze vertelden dat we juist moesten doorzetten, en dat was erg belangrijk voor ons.’

De Graaf schat in dat de werkgevers, als ze na afloop van deze cao weer inzetten op bezuinigen op de arbeidsvoorwaarden, een nog groter probleem krijgen. Het wantrouwen van de chauffeurs richting de streekvervoerbazen is slechts gestegen tijdens de staking. De Graaf: ‘Er is genoeg wil in de remises om opnieuw tot actie over te gaan’.

Lees hier meer over solidariteitsacties van de IS met de stakers

18 dagen doorzettingsvermogen

Het principe-akkoord dat na 18 dagen staken is gesloten in het streekvervoer laat zien dat met druk van onderaf meer is binnen te slepen dan werkgevers en politiek eerder bereid waren toe te zeggen.

Door Bart Griffioen

Natuurlijk wil staatssecretaris Huizinga niet erkennen dat ze door de knieën is gegaan. Maar dat ze toch met 16 miljoen over de brug heeft moeten komen, na wekenlang het standpunt te hebben gehanteerd dat de overheid part noch deel had in het conflict, is veelzeggend. Dat de staat te hulp heeft moeten schieten onderstreept dat marktwerking helemaal niet zo zaligmakend en zelfregulerend is als zo vaak beweerd wordt. Bovendien stond deze kritiek steeds centraal in het verzet van de stakende buschauffeurs: het is de liberalisering zelf die de kwaliteit van het streekvervoer heeft uitgehold en gestopt moet worden, in belang van zowel personeel als reizigers.

Dat werkgevers in het principe-akkoord tegemoet lijken komen aan de vakbondseis van 3,5 procent loonsverhoging, inclusief een halve procent verhoging van de eindejaarsuitkering en een tegemoetkoming in de ziektekostenpremie, is resultaat van de kracht van de staking. Toch is een waarschuwing op z’n plaats. De cao moet gaan lopen tot zomer 2009, waarbij voor het laatste half jaar 2 procent is afgesproken. Dat is een zeer magere basis voor wie de economische vooruitzichten een beetje in de gaten houdt. De alsmaar stijgende prijzen van voedsel en brandstof en de bijstellingen naar beneden over de verwachte economische groei schetsen een somber beeld. In dat licht verdient ook de 16 miljoen van Huizinga een kritische kanttekening; alleen al met de verkoop van staatsbedrijf Connexxion had de Nederlandse overheid eerder namelijk een kleine 225 miljoen binnengesleept.

Tegelijkertijd blijft de marktwerking in het streekvervoer onaangetast. Zo hebben de streekvervoerbedrijven met dit akkoord de vrijheid gekregen om de kosten door te berekenen aan de reiziger door een verhoging van de strippenkaart. De permanente druk op lonen, werkroosters en pauzes blijft intact zolang winstgevendheid en het gevecht om een sterke concurrentiepositie de norm zijn. De diepe onvrede onder de chauffeurs over de tegenstelling tussen de zelfverrijking aan de top en de wijze waarop zijzelf steeds flexibeler en harder moeten presteren, zal met dit onderhandelingsresultaat dan ook niet verdwenen zijn.

Het was het doorzettingsvermogen van de buschauffeurs zelf dat afgelopen weken de druk op de ketel hield. Belangrijk moment was de volharding van de actievoerders toen in het Noorden het staken tijdens de spits verboden werd. Dat gold ook in de laatste fase van de staking, toen Huizinga in het Kamerdebat de abstracte belofte had gedaan om tot ‘een oplossing’ te komen, maar daar een dag later alweer op terug kwam.

De vakbondsleiding had toen helaas al aangekondigd dat er niet meer in de spits gestaakt zou worden, tot ongenoegen in de remises. In Amsterdam bijvoorbeeld werd een dag langer het werk neergelegd. De aanhoudende actiedruk en de dreiging van een voortslepend conflict in de zomer deden Den Haag uiteindelijk toch bakzeil halen. Deze hernieuwde strijdlust onder arbeiders – afgelopen maanden ook zichtbaar bij onder anderen de post en de kleinmetaal – laat misschien wel het belangrijkste deel van de staking zien; ze ontstijgt de specifieke onderhandelingspunten en is een voorbeeld voor de rest van Nederland.

De staking toont ook wie vriend en vijand zijn in de strijd tegen het marktfundamentalisme. Dat de PvdA geen bondgenoot bleek was voor menigeen al geen verrassing meer – de partij laat al veel langer zien dat neoliberale dogma’s en meeregeren in de plaats zijn gekomen van de belangen van gewone mensen. Onderstreept mag worden dat ook van de nieuwe rebellen op rechts geen sympathie voor de staking kon worden opgebracht, ondanks al hun retoriek over ‘hardwerkend Nederland’. De enige steun die de chauffeurs uit politieke hoek ontvingen kwam van de Socialistische Partij en van de Internationale Socialisten. Opvallend was daarbij de hoge mate van solidariteit in de rest van de maatschappij – volgens een onderzoek van NOVA ruim 60 procent.

Parallel aan de streekvervoerstaking kwamen ook andere sectoren in actie – zoals arbeiders in de thuiszorg, het onderwijs en bij veerdiensten. In dat protest klonk een vergelijkbaar geluid door. ‘We komen in verzet omdat dit beleid ten koste van mensen gaat’, zoals een thuiszorgmedewerkster kernachtig benadrukte. Op de helft van de streekvervoerstaking had de vervoersbond nog laten weten ‘te denken aan aanvullende acties’ bij het spoor, de taxi’s en in de haven. Het is in de volgende ronde van strijd zaak dergelijke collectieve kracht meer te laten zijn dan een gedachtenexperiment. Het is het vertrekpunt voor nieuwe overwinningen.