Nieuw begin voor studentenstrijd

Deze maand zijn er op alle universiteiten in het land weer introductiedagen voor nieuwe studenten. In Nederland lijkt studentenactivisme vooral het domein van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb). Maar in het afgelopen half jaar zijn er verschillende acties georganiseerd door initiatieven van studenten zelf. De Socialist sprak met UvA-studenten Chandar van der Zande (voorzitter van het platform HOHP) en Max van Lingen (Internationale Socialisten).

In december organiseerden Amsterdamse studenten zich in Platform BEST (Behoud Extra Studiepunten). Een succesvolle actie die maand van driehonderd studenten tegen een bezuinigingsmaatregel op de UvA leidde ertoe dat een groep van deze studenten besloot tot de oprichting van platform HOHP (Hoger Onderwijs Heeft Prioriteit) dat op landelijk niveau probeert een netwerk te zijn. Daarnaast werd er in mei als reactie op nieuwe voorgenomen bezuinigingsmaatregelen door de Faculteitsraad Geesteswetenschappen aan de UvA binnen twee dagen een actie op touw gezet die honderdvijftig studenten trok.

Inmiddels hebben ook in Utrecht een aantal studenten zich verenigd in Comité ROUW (Redt Ons Universitair Onderwijs). Dat beperkte zich in eerste instantie tot een petitie en een briefwisseling met minister Plasterk. Daar dit geen effect bleek te hebben werd er besloten tot een demonstratie in juni in Den Haag. Ondanks de drukke tentamenperiode deden honderdvijftig studenten mee aan een strijdbare stoet rond het Binnenhof. Max van Lingen was aanwezig: ‘Het belang van deze demonstratie is dat het een focuspunt was voor wat er op dit moment aan studentenactivisme is opgebouwd. We staan nog maar aan het begin, maar de roep om vervolgacties in het nieuwe collegejaar laat zien dat er meer mogelijk is.’

Dit wordt beaamd door Chandar van der Zande: ‘De recente acties zijn essentieel geweest om het gezicht naar buiten te laten zien. Je kunt zoveel lobbyen als je wilt en daar een heel eind mee komen. In feite heeft de LSVb zich daar afgelopen jaren heel erg mee bezig gehouden. Maar ik denk dat je ook heel duidelijk moet communiceren naar je eigen achterban en naar het grote publiek, en dan is je zichtbaarheid heel erg belangrijk. Acties kunnen hier een uitermate effectief middel voor blijken. Maar ik vind wel dat als je acties doet, je ze goed moet doen – het moet onderdeel zijn van een strategisch plan.’

Wat dat betreft zal september een belangrijke maand worden voor het activisme op universiteiten en hogescholen: ‘In september zul je naar alle waarschijnlijkheid zien dat er bezuinigd gaat worden. Dat is nu juist het probleem dat HOHP op de kaart wil zetten: de financieringsproblematiek in het hoger onderwijs en de gevolgen voor de kwaliteit van het onderwijs. Het is van belang dat je dan klaar staat met de cijfers, met de stand van zaken in het onderwijs en de gevolgen daarvan. Wat dat betreft kan september een interessante maand worden, gezien het enthousiasme om actie te voeren. Hierbij moet ook duidelijk zijn dat dit het begin zou moeten zijn van een heel jaar aan acties omtrent dit thema.’

Ook volgens Van Lingen gaat er veel afhangen van welk antwoord er komt op Prinsjesdag: ‘Als we nieuwe bezuinigingen zonder strijd toestaan, zal het erg lastig worden om die maatregelen nog terug te draaien. Willen we sterker staan, dan doen we er goed aan de bezuinigingen op onderwijs te herkennen als onderdeel van een breder neoliberaal offensief in Europa, dat zijn kanonnen heeft gericht op de publieke sector als geheel. De ervaring van studentenbewegingen in andere landen laat ook zien hoe belangrijk het daarom is de aansluiting te zoeken bij bijvoorbeeld docenten, universiteitspersoneel en vakbonden.’

‘Een nieuwe studentenbeweging zou in dat kader absoluut een stap voorwaarts zijn’, stelt Van Lingen. ‘Het is de enige manier waarop we de noodzakelijke druk van onderaf kunnen opbouwen om de problemen in het hoger onderwijs op te lossen. Het eindeloos lobbyen en polderen hebben hun failliet bewezen, het is zaak dat we zelf naar Den Haag gaan om het op te eisen.’

Maar zo’n beweging komt er niet vanzelf: ‘Luister naar studentenactivisten uit de rest van Europa en hetzelfde valt op: de noodzaak om netwerken te bouwen in de colleges die vertrouwen op eigen kracht, maar die er ook alles aan doen om de meerderheid van studenten te overtuigen die nog geen actie durft te voeren. We roepen studenten dan ook op zich aan te sluiten bij de actiegroepen die nu ontstaan zodat we komend collegejaar samen een sterke vuist kunnen maken.’

Lees de volledige special over studentenstrijd in Europa in de Socialist van deze maand

Onderwijsstaking in Duitsland

‛Welkom in de democratische sector’. Daarmee worden de studenten en docenten op de Friedrich Schiller universiteit in Jena ontvangen. De ingang van de collegezaal is door stoelen geblokeerd. Tegelijkertijd bezetten studenten in Mainz het huis van afgevaardigden van de deelstaatsregering van Rheinland-Pfalz.

Door Mona Dohle

Sinds maandag vindt in Duitsland een landelijke staking van studenten en scholieren plaats tegen het Duitse onderwijssysteem en het Bolognaproces. Tot nu toe zijn rond 230.000 studenten en scholieren in meer dan 70 steden de straat op gegaan.

De studenten bekritiseren dat de beloftes die tijdens de invoering van het bachelor-master stelsel gemaakt werden niet gerealiseerd zijn. Duitsland werd al lang bekritiseerd vanwege de sociale ongelijkheid binnen het onderwijssyteem. Volgens de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling is er geen ander industrieel land waar de sociale afkomst dermate de toekomstperspectieven bepaald.

Voor veel Duitsers leek vanzelfsprekend: zijn je ouders arts dan maak jij grote kans op een academische loopbaan. Scholieren aan de Hauptschule, het laagste onderwijsniveau antwoorden als ze naar hun beroepspersepectieven gevraagd worden ‘ik word Hartz 4’. Voor veel jongeren is deze door de regering-Schröder ingestelde uitkeringsregeling per maand het enige toekomstperspectief.

Ook voor studenten is de toekomst vaak zorgwekkend. Door de hoge werkloosheid is een studie al lang geen garantie meer voor een baan. Daarbij komt dat een studie alles behalve makkelijk te verkrijgen is. In Duitsland heerst een grote schaarste aan studieplekken. Studenten moeten voor een studieplek soliciteren en lopen vaak tegen wachttijden van meerdere jaren aan. Darnaast is in veel deelstaten inmiddels een collegegeld ingevoerd. Er bestaat geen universele studiebeurs zoals in Nederland. Het BAFÖG, de Duitse studiebeurs, is aan strenge voorwaarden verbonden en is vaak een lening.

Voor jongeren uit lagere inkomensklassen is een studie daarom vaak te duur. Zelfs als zij de middelbare school met goede cijfers hebben afgerond besluiten zij een praktijkopleiding te doen. Daardoor concurreren ze met de jongeren van de Hauptschule, die vervolgens op de arbeidsmarkt nauwelijks kansen hebben. De frustratie wordt duidelijk in leuzen zoals ‘rijke ouders voor iedereen’

Volgens veel studenten heeft de invoering van het bachelor-master stelsel de problemen in het Duitse onderwijs nog versterkt. Zij stellen dat door het Bologna Proces de kansen op de arbeidsmarkt nog verlechterd zijn. De schoolse bacheloropleiding is er namelijk vooral op gericht zo snel mogelijk af te studeren. Studenten hebben dan nog maar weinig praktijkervaring. Het bachelorstelsel heeft ondertussen een enorme druk om te presteren gecreëerd.

De landelijke politiek is over de protesten verdeeld. Terwijl vooral politici uit de Linkspartei en de linker vleugel van de SPD hun solidariteit tonen, veroodeelt de Duitse minister van onderwijs, Annette Schavan van de CDU, het protest als ‘ouderwets’. Volgens haar is de invoering van het Bologna Proces een stap naar de toekomst die niet meer terug te draaien is.

Enkele maanden voor de landelijke verkezingen zijn de protesten echter ook een belangrijk signaal voor de toekomst. Terwijl de algemene politieke stemming vooral passiviteit en ontevredenheid met de gevestigde politiek uitstraalt, dragen de studenten en scholieren een behoefte aan een nieuw links geluid uit op straat.

Demonstratie tegen bezuinigingen onderwijs

Het comité Redt Ons Universitair Onderwijs (ROUW) roept op om aanstaande maandag in Den Haag te demonstreren tegen de structurele onderfinanciering van het hoger onderwijs.

Op 7 juni lanceerde het comité een manifest. De studenten leggen daarin uit hoe gebrek aan financiële middelen de afgelopen jaren hebben geleid tot achteruitgang van de kwaliteit van het onderwijs, en hoe ook de nieuwe financiële maatregelen van Plasterk deze trend voortzetten.

'Tussen 1995 en 2007 nam het aantal studenten met 20 procent toe, terwijl de rijksbijdrage achterbleef met een stijging van slechts 4 procent. Dit heeft geleid tot massaal onderwijs, minder vakdocenten en minder ruimte voor studenten om zich te ontplooien.

Ook als het gaat om de uitgaven aan onderwijs, bungelt Nederland onderaan de lijst van rijke landen. Nederland besteedt circa 5 procent van het nationaal inkomen aan onderwijs, vergelijkbare landen circa 6 procent. Het verschil bedraagt ongeveer 6 miljard euro per jaar. Dit moet veranderen!

Tot overmaat van ramp is in het universitair onderwijs de zogenaamde ‘Plasterkkorting’ ingevoerd, waarmee minister Plasterk het jaarlijkse budget voor universiteiten vanaf 2008 met 100 miljoen euro heeft gekort. Dit bedrag is via een overheveling naar de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) gegaan, die het geld verdeelt in de vorm van beurzen. De tijdelijke en onregelmatige aard van deze beurzen zorgt voor schadelijke tekorten op universiteiten. Personeel wordt ontslagen, de kwaliteit van de opleidingen holt achteruit.'

Het comité roept daarom studenten en medewerkers op om de straat op te gaan:

'Tijdens de demonstratie zullen we een manifest aanbieden aan minister Plasterk, waarin we om meer geld vragen om het hoger onderwijs weer op de been te helpen.

Maandag 15 juni
14:30 verzamelen op Den Haag CS

We zullen in optocht naar het Plein voor de Tweede Kamer gaan. Daar worden we opgewacht door muziek en zullen we het manifest aan de minister aanbieden. Vervolgens zullen nog een aantal mensen het woord tot ons richten. Iedereen verbonden aan een universiteit of hoge school is natuurlijk van harte welkom om mee te gaan! Om daadwerkelijk invloed te kunnen uitoefenen op het beleid, is het belangrijk dat er zoveel mogelijk mensen mee doen aan de demonstratie.'

Studenten in Frankrijk zetten door

Al een paar maanden ligt de Universiteit Le Mirail in Toulouse plat. Net zoals op nog 73 van de 85 universiteiten in Frankrijk stemden studenten en docenten eind januari gezamenlijk voor het blokkeren van de universiteit uit protest tegen een nieuwe onderwijswet.

Door Suzanne Veldhuis vanuit Toulouse

De wet is een eerste aanzet tot volledige privatisering van het onderwijs, en er is de studenten en docenten veel aan gelegen om dat te voorkomen. Op dit moment zijn er nog een paar universiteiten in het land die volledig geblokkeerd worden. Op veel plekken zijn de lessen in ieder geval gedeeltelijk hervat, en wordt er geleerd voor de examens. In Toulouse houden studenten en docenten vol. Een paar duizend studenten nemen wekelijks deel aan de algemene vergadering waar acties gepland worden, eisenlijstjes bediscussieerd worden en uiteindelijk gestemd wordt over de voortzetting van de staking. Nog steeds stemt elke week een meerderheid voor het continueren van de blokkades.

Côme, een van de leidinggevende studenten en lid van de NPA, vertelt welke politieke krachten een rol spelen in de staking: ‘Er zijn op dit moment zo’n 21 jongeren van de NPA actief op de universiteit. We zijn de enige politieke organisatie die actief is in de studentenstaking, op de sarkozisten na dan. Zij organiseren actief tegen de blokkades met de leus ‘liber ta fac’ (‘bevrijd je faculteit’), maar zij zijn ver in de minderheid. Wel zijn veel studenten actief in de jongerensecties van de vakbonden, zoals de SUD en de CGT.’

Hoewel er al een paar maanden geen les meer gegeven wordt, is er een dagvullend programma waaraan studenten kunnen deelnemen. Naast kleine acties waarmee ze aandacht voor hun eisen proberen te krijgen in de media is er een groot aanbod aan workshops (‘Wat voor universiteit willen wij?), debatten (‘Wat is democratie?’) en films (La Haine over de banlieus, de Parijse voorsteden, of Modern Times van Chaplin). Met vallen en opstaan ontwikkelen de studenten een eigen democratie van onderop.

Het is onzeker hoe de staking zal aflopen. De regering van Sarkozy heeft de hakken in het zand gezet, en weigert op de eisen van de studenten in te gaan. In Toulouse is de lokale overheid huiverig de politie in te zetten en tot ontruiming over te gaan. In het verleden is gebleken dat de jongeren uit de banlieus, die vlak naast het universiteitscomplex liggen, meer dan bereid zijn de studenten op zo’n moment te hulp te schieten.

De studenten realiseren zich tegelijk maar al te goed dat zolang ze een geïsoleerde strijd voeren, zij te weinig druk kunnen zetten op de regering. Ze weten dat ze hun strijd moeten verbinden met arbeiders, zoals in de vliegtuigindustrie, de zorg en de post. Dat is lastig, maar toch organiseren ze acties en demonstraties met groepen uit andere sectoren, en participeren zij in de algemene stakingsdagen die de vakbonden eens in de zoveel tijd uitroepen.

Côme legt uit dat nu de vakantieperiode aanbreekt de strijd op een laag pitje zal komen te staan. ‘Maar wat betreft de blokkades denk ik dat we genoeg draagvlak hebben om door te gaan na de vakantie. We gaan proberen de strijd van de studenten ook te koppelen aan die op de middelbare scholen. Ik denk dat het in ieder geval zal lukken dit semester gevalideerd te krijgen voor alle studenten, want de regering kan het zich niet veroorloven om tienduizenden studenten hun diploma’s niet te laten behalen. Volgend jaar moeten we dan verder kijken wat we kunnen doen. We geven in ieder geval niet op!’

Actie bij het Maagdenhuis

Gisteren demonstreerden ruim honderd studenten voor het Maagdenhuis. Het besluit van het College van Bestuur van de UvA om alle faculteiten gezamenlijk minstens 20 miljoen euro te bezuinigen schoot studenten in het verkeerde keelgat.

Door Dylan Paauwe

Alle mooie woorden over de zogenaamde kenniseconomie ten spijt, wordt het hoger onderwijs niet alleen in Amsterdam maar door heel Nederland bedreigd door bezuinigingen. Steeds minder aandacht wordt gegeven aan kwaliteit en zelfontplooiing, het enige wat telt is blijkbaar de productie van een massa mensen met een diploma en zo de schijn van een fatsoenlijke opleiding.

De Studentenraad voor Geesteswetenschappen, een faculteit die onder de huidige plannen per jaar tussen de 3,2 tot 4,9 miljoen zou moeten bezuinigen, collecteerde tijdens de manifestatie symbolisch geld voor het onder druk staande vakgebied. Helaas gaf dezelfde Studentenraad in een protestbrief die werd uitgedeeld al aan toch positief te adviseren over het bestuursconvenant waar de bezuinigingen deel van uitmaakten. Zij deden dit onder het argument dat het plan wat nu op tafel lag misschien wel het ‘minst rampzalige’ was, en dat ‘de organisatie’ niet meer zou functioneren als ze negatief zouden adviseren. Maar is dit niet precies wat nodig is? Als studenten aangeven dat ze alles in de soep kunnen laten lopen en dat ook bereid zijn om te doen, dan halen we ons recht wel, en dan kunnen we er ook voor zorgen dat Den Haag meer investeert in het onderwijs.

Want het uiteindelijk probleem ligt niet alleen bij het College van Bestuur, maar ook in Den Haag. Ondanks dat elke politieke partij het onderwijs zogenaamd hoog in het vaandel heeft staan, en er altijd wel genoeg geld is om banken uit de problemen te halen of een Joint Strike Fighter aan te schaffen, wordt er overal op gekort. Het was daarom ook mooi te zien dat gisteren ook studenten uit onder andere Utrecht waren gekomen om hun solidariteit te betonen, en dat er fors aan een tegengeluid onder studenten wordt gebouwd. Zo is niet lang geleden het platform HOHP (Hoger Onderwijs Heeft Prioriteit) opgericht en is er ook sprake van een bundeling van linkse activisten rondom dit thema.

Platform HOHP organiseert maandelijkse bijeenkomsten over het tegengaan van de bezuinigingen, en een bundeling van linkse activisten heeft op 2 juni een bijeenkomst op het programma staan getiteld ‘The Lisbon Treaty and the Privatisation of Knowledge’ (Muziekzaal Crea, 20.00u). Komt allen, voor een onderwijs waar niet geld maar student en docent centraal staan!

Protest UvA-studenten succesvol

Vanmiddag zijn studenten in Amsterdam de straat op gegaan tegen het plan van de UvA om 100 euro te eisen voor ieder extra studiepunt dat studenten buiten het reguliere programma zouden halen. Hier een verslag van een succesvolle actie.

Door Sjerp van Wouden

Kwart voor 12 gingen studenten van Platform BEST en anderen, onder wie ook studerende leden van de IS, de verschillende UvA-faculteiten af met de megafoon om de studenten de collegezalen uit te trekken naar de demonstratie. Een half uur later kwam een luidruchtige stoet van enkele honderden studenten aan op de Dam, onder het zingen van "Karel (van Toorn, voorzitter van het College van Bestuur) mag ik afstuderen, ja of nee? Moet ik dan ook bijbetalen, ja of nee?". Onder de demonstranten bevonden zich ook vele medewerkers van de UvA, wat een mooie aanvulling was op de veelzijdige demonstratie, een echte dwarsdoorsnede van de gehele universiteit.

Op de Dam spraken enkele organisatoren over wat dit voornemen zou betekenen voor de studenten. Sprekers benadrukten dat dit een manier was om studenten te laten betalen voor de bezuinigingen op onderwijs door de regering en studenten vooral zo min mogelijk te laten leren: "Dit bevordert een 6-jes cultuur. Het is het bewust verwijderen van de academische geest van de UvA." Het probleem lag volgens de sprekers zowel bij het CvB als bij de overheid, die structureel te weinig investeert in onderwijs, wat in schril contrast staat met het gepraat over een kenniseconomie.

Vanaf de Dam ging de tocht naar het Maagdenhuis op het Spui, waar onder het overhandigen van 7000 handtekeningen luidruchtig ge-eist werd dat het plan van tafel ging. Van Toorn gaf direct toe aan de eisen: "Dit college van bestuur zal geen 'ambitietax' invoeren." Dit werd meteen zwart op wit gezet. Er werd wel aan toegevoegd dat de UvA in de financieele problemen zit door bezuinigingen van het rijk: "In 2001 ontving de UvA per student per jaar 18.000 euro; nu is dat 13.000 euro." 400 kelen antwoordden met: "Op naar Den Haag!"

Dat overwinning betekent niet dat de kous af is met het CvB. Deze poging de kosten door te berekenen aan studenten mislukte; er zullen meer volgen. Het CvB is niet van de een op andere dag volledig veranderd. Studentenraden en CvB gaan samen kijken hoe de financiële problemen op te lossen zijn, het is de vraag wat hier uit zal komen. De geest van actievoeren en de kick van deze overwinning gaan echter niet zo makkelijk weer terug in de fles; er is wel meer mis in het (hoger) onderwijs dan alleen dit plan. Deze actie vraagt om meer, de studenten lijken er klaar voor.

Studenten UvA in actie

Studentenverenigingen en andere organisaties hebben zich verenigd in platform BEST (Behoud Extra Studiepunten). Ze protesteren tegen een door de Universiteit van Amsterdam voorgenomen maatregel: het door studenten laten financieren van extra vakken.

Er zijn vergevorderde plannen om studenten op te laten draaien voor de kosten van alle vakken buiten het standaardprogramma. ‘Pinnen bij het diploma innen’ wordt dan realiteit. Uit protest is een petitie gestart tegen deze plannen van het College van Bestuur ‘om de student te laten betalen voor enthousiasme’. Uit het manifest: ‘Nadat werkgroepen werden wegbezuinigd en hoorcolleges ervoor in de plaats kwamen, is het opeens een voorrecht geworden om een werkgroep te mogen volgen. Voor deze werkgroepen moet nu echter wel betaald worden.’

‘Eindeloos bezuinigen en van de opbrengst prestigeprojecten voor het bestuur. Je hoeft niet tegen alle projecten of bezuinigingen te zijn, om te zien dat dit CvB met andere prioriteiten rekent dan wetenschap. Het gaat niet alleen om de maatregelen op zichzelf, maar de idealen die er achter lijken te staan. Wat willen wij voor de toekomst? Zo efficiënt mogelijk studiepunten produceren? Of een op onderwijs en onderzoek gerichte universiteit die vrij is voor iedereen, en niet alleen voor een beperkte groep (…) Studenten aller faculteiten! Dit is een moment waarop een grens moet worden getrokken. Wilt u die generatie zijn die deze prestigezucht de vrije teugel heeft gelaten en deze mentaliteitsverandering heeft laten gebeuren?’

Het platform roept op voor een demonstratie op woensdag 3 december op het Binnengasthuisterrein van de UvA.

Steun hier de oproep

Protesten in onderwijs in Frankrijk en Italië

Zowel Frankrijk als Italië zijn momenteel het toneel van grootschalige acties in het onderwijs. In beide landen stimuleren de onderwijsacties ook andere groepen om in verzet te komen. Activisten ter plaatse doen verslag.

Door Sophie Drouillet en Pietro Taviani

Vorige week gingen rond de 200.000 leraren en studenten in heel Frankrijk de straat op tegen de aanvallen van de regering op het hoger onderwijs. De staking werd ondersteund door alle leraren- en studentenbonden. De rechtse regering van Nicolas Sarkozy wil bezuinigen op onderwijs, in plaats van de omstandigheden waaronder les gegeven wordt te verbeteren.

Het doel van de regering kan samengevat worden in een simpele slogan: het aantal leraren terugbrengen om geld te besparen. Voor september 2009 worden 13.500 banen geschrapt, inclusief de banen van 3000 assistenten op basisscholen. Leraren moeten meer uren gaan draaien in ruil voor een loonsverhoging. Dit zal de kwaliteit van het onderwijs negatief beïnvloeden, omdat leraren meer lessen moeten voorbereiden in minder tijd. En vanaf de hogere leerjaren zullen een aantal vakken, zoals geschiedenis en aardrijkskunde, tot keuzevakken worden gemaakt.

Dit alles past in een algemener plan van de regering voor verschuiving van middelen weg van sociale voorzieningen en ten behoeve van haar vrienden in het bedrijfsleven. Elektriciteits- en gasbedrijven zijn al geprivatiseerd, en de regering wil hetzelfde doen met de post en het goederenvervoer op het spoor.

Gelukkig wordt de Franse bevolking weer wakker: voor de lerarenstaking ging de SNCF, de Franse spoorwegen, in staking. Vorige week zaterdag was het de beurt aan de postbodes. Frankrijk beweegt weer, de strijd gaat door!

Italië

De golf van protesten van studenten, leraren, universitaire docenten en scholieren gaat nog altijd rond door Italië. De demonstraties zijn gericht tegen de aanvallen van Berlusconi's regering op het middelbare en het hogere onderwijs.

De protesten hebben ook invloed op de stemming op de werkvloer, en geven arbeiders zelfvertrouwen in het gevecht tegen dreigende ontslagen. Afgelopen vrijdag sloot een staking de gemeentelijke musea en gallerieën in Rome, omdat het personeel vreest voor ontslagen bij de verlenging van contracten, volgende maand.

Wilde stakingen van piloten en cabinepersoneel leidden tot de annulering van meer dan driehonderd Alitalia-vluchten. Opnieuw gingen de acties over ontslagen, nu het staatsbedrijf wordt verkocht aan een groep private investeerders. Voor volgende maand heeft de belangrijkste vakbond een algemene staking uitgeroepen.

Solidariteit met stakende leraren

Gisteren kwamen 4000 leraren naar de Veemarkthallen in Utrecht voor een levendige stakingsmanifestatie. Er werd actie gevoerd voor minder werkdruk en hogere salarissen. De VO-raad blijft namelijk weigeren in de CAO vast te leggen dat het aantal lesuren van docenten wordt teruggebracht en zich dus aan eerder gemaakte afspraken te houden.

Ook leraren en studenten van de Internationale Socialisten waren aanwezig en verkochten maar liefst 205 exemplaren van de Socialist. Lees hieronder Bram Wanrooij's artikel 'Vechten voor beter onderwijs - en een strijdbare bond'. Zie voor meer info over de staking en de eisen van de leraren: Tijd voor goed onderwijs!

Vechten voor beter onderwijs - en een strijdbare bond

Vandaag staken leraren in het hele land uit protest tegen de werkgevers die eenzijdig het akkoord met de AOb hadden opgezegd over salarissen en werkdruk. De actiedag is het vervolg op de estafettestaking in oktober. Het personeel probeert de verslechteringen al jaren tegen te gaan. Maar dit betekent niet alleen een gevecht tegen kabinet en schoolbesturen - het blijkt ook steeds een uitdaging om de eigen bond bij de les te houden.

Door Bram Wanrooij

Afgelopen jaren zijn dan ook meerdere initiatieven opgekomen vanaf de basis. Zo werd in 1998 Onderwijs! Onderwijs! Onderwijs! (O!O!O!) opgericht. Deze groep besloot uit onderwijsbond AOb te stappen om van buitenaf druk te zetten op bonden en werkgevers. Een van de initiatiefnemers, Johan Nijnens: 'Onze politieke achtergrond was zeer divers, maar bindende factor was dat we vakbondsleden waren die actief wilden zijn en gehoord wilden worden.'

O!O!O! wist binnen korte tijd de aandacht te trekken van niet alleen de media, maar ook de politiek en de vakbondstop. Voor korte tijd stond het onderwijs volop in de aandacht. In het publieke debat ging het over het belang van onderwijs en de omstandigheden voor leerlingen en leraren. Ook werd de discussie onder het personeel aangewakkerd: 'Tot twee keer toe kregen we onze school - het Calandlyceum in Amsterdam - helemaal plat. Je merkt dat op het moment dat je zelf zo actief bent mensen beter gaan nadenken en een beter historisch besef krijgen. Want mensen wisten van de inhoud van cao's en afspraken helemaal niks.'

Doordat O!O!O! buiten de vakbond opereerde, bleef de groep toch relatief geïsoleerd. Hoewel ze de sympathie had van een groot deel van de werkvloer kon ze deze sympathie niet optimaal benutten. Al snel kwam er daarom een nieuw initiatief, dit keer binnen de bond: Beter Onderwijs Nu (BON). Oprichters Michiel Bakker en Erik Flentge: 'Verschil met O!O!O! was dat wij ons primair richtten op het strijdbaar maken van de AOb. We benaderden actieve bondsleden en kritische docenten die eruit waren gestapt, door oproepen via onze website, acties, forums, discussiebijeenkomsten en flyers. We zochten met name ook kritische ex-vakbondsleden, om die juist weer binnen de bond actief te krijgen. We wilden leden activeren om op bondsvergaderingen in het land weer een linkse, strijdbare koers op de agenda krijgen.'

Flentge: 'We mobiliseerden ook voor cao-bijeenkomsten. Maar al werd daar een cao afgekeurd, dan nog ging er een bondsafgevaardigde op persoonlijke titel voor stemmen bij de sectorraadvergaderingen, onder druk van toenmalig AOb-leider Jacques Tichelaar (PvdA) en de rest van de top. Vertegenwoordigers konden dus hun eigen stem en niet die van de actieve leden uitbrengen. Dat was een enorme belemmering voor verder succes van onze strategie.'

'Zo verstomde het linkse geluid dat wij hadden helpen aanwakkeren door deze deels conservatieve laag van kaderleden die zich lieten intimideren. Wij realiseerden ons dat we bereid zouden moeten zijn om andere kandidaten naar voren te brengen voor deze spilposities. Daarnaast was het noodzakelijk de besluitvorming in de bond transparant en democratisch te maken door afgevaardigden met een bindend mandaat naar de sectorraad te sturen.'

Uiteindelijk verdween ook BON! van het toneel - niet door gebrek aan bereidheid om binnen de bond de boel op stelten te zetten, maar door het feit dat de ruggengraat van BON! te zwak was. Bakker: 'Het initiatief stoelde op hoogstens vijf militanten. Toen Flentge en ikzelf daaruit wegvielen door persoonlijke omstandigheden viel BON! helaas ook snel uiteen. Maar het effect van BON! was wel gebleken uit de nervositeit van de AOb-top. Bij alle meetings die we organiseerden kwam de bondsleiding langs. Ze waren bang omdat wij tientallen mensen meer wisten te mobiliseren voor vergaderingen. Bovendien lukte het hun niet de regie over ons te krijgen.'

Afgelopen jaar is er een nieuwe actiegroep opgestaan: Leraren in Actie. Zij vertolken de brede en terechte woede aan de basis over 25 jaar uitholling van het onderwijs. Na verschillende pogingen om de AOb van binnenuit tot een strijdbare koers aan te zetten, willen zij nu overgaan tot de oprichting van een eigen, nieuwe vakbond.

Een dergelijk initiatief kan druk zetten op de bonden en mensen uit het veld mobiliseren om in actie te komen. Maar lessen uit het verleden laten zien dat hiervoor een lange adem nodig is. Het organiseren van strijdbare elementen binnen de vakbeweging kost jaren van vallen en opstaan. De gevaren van isolatie zijn ook groot. Het merendeel van de leraren blijft georganiseerd in de AOb en het merendeel is ook boos. Door je apart van deze enorme groep te organiseren loop je het risico jezelf te marginaliseren. Dat maakt het voor de onderwijsbazen makkelijker om verdeel-en-heerspolitiek toe te passen en is zo een blauwdruk voor dezelfde soort nederlagen die zijn geleden onder leiding van Tichelaar.

Flentge: 'Ik heb ontzettend veel respect voor Leraren in Actie. Ik snap echt dat ze uit de AOb willen stappen en een eigen bond willen oprichten. Hun woede en energie zijn fantastisch. Ik was bij een aantal van hun acties en ze doen echt goede dingen. Ze geven een keihard tegengeluid en laten zich niet ringeloren door Plasterk die met een plan komt dat veel te laat is, te weinig voorstelt en waarvan het grootste deel van de middelen pas vrijkomt in 2020, lang na zijn regeerperiode. Bovendien komt dit geld niet direct terecht bij het personeel, maar bij de besturen die de afgelopen jaren alleen maar meer macht en middelen naar zich hebben toegetrokken. Leraren in Actie hebben hier feilloos doorheen geprikt.'

Bakker: 'Toch kunnen we de potentiële macht van een grote vakbond niet bagatelliseren. Ondanks alles blijft de AOb een belangrijk middel om te vechten voor beter onderwijs. Het probleem is dat het niet gebeurt op onze voorwaarden. We moeten juist een strategie ontplooien die dit bolwerk weer van ons maakt - en het zijn juist de mensen zoals uit Leraren in Actie die keihard nodig zijn om dit voor elkaar te krijgen.'

Mail voor meer informatie over het netwerk van strijdbare leraren binnen de bond naar info@internationalesocialisten.org

Leraren in actie solidair met buschauffeurs

Vrijdagmiddag 13 juni protesteerde een groep Leraren in Actie voor de ingang van de Tweede Kamer in Den Haag. In mei stemde de AOB in met het slappe akkoord dat minister Plasterk sloot met schoolbesturen en onderhandelaars. Er komt een klein beetje salaris bij, maar de werkdruk blijft onverminderd hoog.

Leraren in Actie zien terecht weinig in het akkoord dat zou moeten zorgen voor meer leraren en een betere kwaliteit van het onderwijs. De hoop op een beter onderwijs is met dit akkoord volgens de actievoerders vervlogen. Daarom lieten zo’n twintig Leraren in Actie na een toespraak aan de minister duizend gele ballonen los, ondersteund door leden van de Socialistische Partij en de Internationale Socialisten.

Daarna nam Sjerp van Wouden van de IS het woord waarin hij wees op de overeenkomsten met de acties in het streekvervoer, waarin buschauffeurs op hun manier duidelijk maken dat ook de kwaliteit van hun beroep wordt uitgehold. ‘De stakers ondersteunen jullie actie, laat ook zien dat jullie solidair zijn met de stakende buschauffeurs’. De oproep vond duidelijk gehoor en binnen een korte tijd was de petitie vol, met handtekeningen van het merendeel van de aanwezige Leraren in Actie.

De handtekeningenlijst werd de volgende zaterdagochtend meegenomen naar de remise bij Schiphol-Noord, waar het door de stakende buschauffeurs met dank en applaus werd ontvangen. Onze belofte solidariteit te organiseren, juist ook vanuit andere sectoren, werd zo gelijk stukken concreter. Die steun blijft ook belangrijk gezien de ontwikkelingen van de laatste dagen.

Na het kort geding van Rover tegen de staking, en een loze belofte van staatssecretaris Huizinga in het Kamerdebat om tot een ‘oplossing’ voor de impasse in het streekvervoer te komen, had de vakbondsleiding al aangekondigd nog alleen buiten de spits te zullen staken. Veel chauffeurs waren het hier niet mee eens, zo bleven stakers in Amsterdam een dag langer in de remise.

De chauffeurs zijn nu al wekenlang in actie tegen de marktwerking, en geven terecht aan zich niet met een slap akkoord af te laten schepen. Het is belangrijk juist deze dagen, nu de strijd zwaarder wordt, bij de chauffeurs steun te blijven betuigen en het inspirerende voorbeeld van hun actiebereidheid naar andere sectoren te helpen overbrengen.

Bovendien staat het maatschappelijke en politieke belang van de streekvervoerstaking voor de rest van Nederland nog altijd als een paal boven water. Want als de chauffeurs hun eisen binnenslepen is dat een dreun voor het marktfundamentalisme dat onze hele samenleving op het spel zet.

Geen OV is niet OK

Terwijl minderjarige HBO’ers en WO’ers wel gratis met het openbaar vervoer mogen geldt dat niet voor 130 duizend MBO’ers van dezelfde leeftijd. Zonder OV kiezen jongeren minder snel voor de opleiding die misschien beter bij ze past, maar waarvoor ze een stuk moeten reizen.

Het feit dat minderjarige MBO’ers geen OV kaart hebben terwijl HBO’ers en WO’ers dat wel hebben is niet alleen discriminatie, het is ook klassenjustitie. Lager opgeleiden hebben bij wet zo minder mogelijkheden dan hoger opgeleiden.

Het belangrijkste argument van de regering tegen een OV kaart voor deze jongeren, is dat er geen geld is. Een politieke keuze, zo stelt het JOB: ‘Kennelijk vinden mevrouw Bijsterveldt en haar politieke collega’s andere zaken belangrijker dan het verbeteren van de positie van MBO’ers.’

Terecht dus ook dat de JOB, de Jongeren Organisatie Beroepsonderwijs (met als onderleus ‘MBO’ers United’) nu actie voert. Deze actie verdient alle steun: teken hier de petitie en kijk hier voor meer informatie.

Onderwijsakkoord biedt te weinig

De Algemene Onderwijsbond (AOb) heeft ingestemd met het akkoord dat minister Plasterk sloot met schoolbesturen en onderhandelaars. De groep Leraren in Actie stelt echter dat hiermee de kwaliteit van het onderwijs niet is veiliggesteld. De groep ontstond onlangs uit onvrede over de slappe houding van de AOb. Hans Lammers sprak met Nick Vogels, een van de initiatiefnemers.

Vogels vindt het opmerkelijk dat in de media de plannen zijn weergegeven alsof leraren erop vooruit zouden gaan. ‘In werkelijkheid vallen de plannen behoorlijk tegen’, zegt hij. De kritiek op het akkoord bestaat uit een aantal punten. ‘Allereerst: de onderhandelingen over de werkdruk worden doorgeschoven naar de cao-onderhandelingen. Dit garandeert onvoldoende dat er een vermindering van de werkdruk komt.’

Ten tweede is er geen sprake van een structurele loonsverhoging. Leraren die nog niet aan het eind van hun schaal zitten, gaan stapsgewijs in zes jaar in salaris groeien. ‘De meeste docenten zullen er maar 50 euro bruto per maand op vooruitgaan. Bovendien vervalt de automatische groei in salaris. Regelgeving hierover ontbreekt. Dat is een ernstige verslechtering.’

Op die manier neemt de macht van de directies toe. Zij kunnen door dit gebrek bepalen of een leraar in aanmerking komt voor salarisgroei. Pas in 2014 wil de AOb ernaar streven docenten meer salaris te geven naar het niveau waarop ze nu al lesgeven. Dit duurt dus nog zes jaar, maar dit geld zou eerder beschikbaar moeten zijn, vindt Vogels.

‘De bapo-regeling, waarbij ouderen minder hoeven te werken met behoud van salaris, blijft wel behouden, maar de financiering van 100 miljoen euro wordt afgesnoept van het geld dat Plasterk extra voor het onderwijs beschikbaar heeft gesteld tot 2020.’

Daarnaast stelt de minister 1 miljard beschikbaar, te bereiken in 2020. ‘Wij blijven echter vasthouden aan een volledige invoering van het rapport Rinnooy Kan.’ Dat rapport zegt dat er 1 miljard per jaar geïnvesteerd moet worden om een nog ernstiger lerarentekort te voorkomen. Vogels: ‘In de media lijkt het alsof de 1 miljard euro er nu extra bij komt, maar dit is er pas in 2020.’

Het beroep moet aantrekkelijker worden, stelt Vogels. ‘Het gevaar is anders dat er over een paar jaar ongediplomeerde mensen voor de klas staan. Binnen zeven jaar zullen er 45 duizend leraren met pensioen gaan.’ Om dit probleem aan te pakken stelt de groep Leraren in Actie eisen aan de minister. Er moet een structurele loonsverhoging van 15 procent komen voor alle docenten. Er moeten afspraken komen over werkdrukvermindering. De koppeling tussen opleiding en functieschaal zou niet afhankelijk moeten zijn van hoeveel taken je naast het lesgeven op je neemt. Daarnaast moet de macht van directies worden ingedamd.

Volgens Vogels is het gesloten akkoord dus niet het hoogst haalbare. Hij vindt dat de AOb had moeten overgaan tot acties. ‘Ik denk dat de tijd daar rijp voor is. Voor het voortgezet onderwijs zijn er een hoop docenten die actie willen voeren.’ Deze maand komen er cao-onderhandelingen. Vogels zegt dat Leraren in Actie dan weer van zich zal laten horen. De inzet van de AOb is 3,5 procent salarisverhoging en 1,5 procent verhoging van de eindejaarsuitkering. De werkdruk moet verminderen van 25 lesuren naar 22 lesuren.

Volgens Vogels is dit allemaal veel te weinig. De AOb accepteert dat er voor onderwijs nu eenmaal een beperkt budget is. Maar Vogels denkt hier anders over. ‘Het kabinet moet juiste prioriteiten stellen. Het geld is er, als je bedenkt wat een Joint Strike Fighter kost of een onrendabele Betuwelijn. Met dat geld kan het onderwijsprobleem opgelost worden.’

Lees meer op http://www.lerareninactie.nl/ en http://www.beteronderwijsnederland.nl/