Buschauffeurs kijken terug op staking

Samen met buschauffeurs en actieleiders Henk van de Vegte en Bert de Graaf uit Zaandam keek de Socialist terug op de acties van vorige maand.

‘We hebben met deze acties binnengehaald wat we wilden. Behalve dat er tegelijk afspraken zijn gemaakt om te praten over wat in het akkoord “slimmer werken” wordt genoemd’, legt Van de Vegte uit. ‘We hebben al de ene efficiencyslag na de andere gehad ten koste van onze arbeidsvoorwaarden, en we weten dat de werkgever hiermee wil doorgaan. We hebben voorlopig nog een betaalde pauze, die ze ons ook wilden afpakken.’

‘Het is wel duidelijk dat het ze om dit soort zaken te doen is. Je mag 35 diensten per jaar werken die langer dan achtenhalf uur zijn. Zij willen dat ook graag ophogen. Je kunt nu nog tussen de middag of ‘s avonds gebruikmaken van een normale maaltijd. Ook op dat soort regelingen willen ze bezuinigen.’

Beide chauffeurs hebben een dubbel gevoel bij de 16 miljoen uit Den Haag, die onder druk van de staking beschikbaar kwam om uit de impasse te komen. ‘Wij hadden een conflict met onze werkgever en nu heeft de werkgever ons voor zijn karretje gespannen voor meer geld. Het is mooi dat van dat geld een loonsverhoging kan worden betaald, maar dat is voor een jaar, terwijl het probleem structureler zit.’

Van de Vegte en De Graaf wijzen erop dat de marktwerking in het streekvervoer voor grote problemen zorgt. Zo maakten ze bijvoorbeeld mee dat het geld dat buschauffeurs moeten krijgen voor de opstaptijden – de tijd die een chauffeur nodig heeft om naar de bus te komen en zijn collega af te wisselen – niet werd doorberekend aan de gemeente. ‘Natuurlijk om zo goedkoop mogelijk te blijven voor de opdrachtgever, maar wij moest vervolgens wel weer strijd leveren om dat geld te krijgen’, legt Van de Vegte uit.

Hij haalt nog een ander voorbeeld aan waarom de vrije markt het probleem is. ‘Neem onze voormalige baas Rob van Holten. Hij is nu betrokken bij Qbuzz. Dat is een concurrent van Connexxion waar hij voorheen topbestuurder was! Qbuzz draagt minder af aan haar pensioenfonds dan Connexxion. Daardoor is zij goedkoper en kan ze scherp op onze lonen en arbeidsvoorwaarden concurreren. En dan kreeg Van Holten bij zijn vertrek nota bene ook nog een bonus van ruim 800 duizend euro mee. Daar is het die marktwerking om begonnen, om alles maar goedkoper te maken ten koste van ons. Maar ondertussen vullen lui als van Holten hun zakken.’

De chauffeurs kijken positief terug op de lange staking. Beiden zagen ze dat de actiebereidheid onder het personeel op het einde toenam. ‘Ook de solidariteit van de passagiers was groot’, zegt Van de Vegte. ‘Ze vertelden dat we juist moesten doorzetten, en dat was erg belangrijk voor ons.’

De Graaf schat in dat de werkgevers, als ze na afloop van deze cao weer inzetten op bezuinigen op de arbeidsvoorwaarden, een nog groter probleem krijgen. Het wantrouwen van de chauffeurs richting de streekvervoerbazen is slechts gestegen tijdens de staking. De Graaf: ‘Er is genoeg wil in de remises om opnieuw tot actie over te gaan’.

Lees hier meer over solidariteitsacties van de IS met de stakers

18 dagen doorzettingsvermogen

Het principe-akkoord dat na 18 dagen staken is gesloten in het streekvervoer laat zien dat met druk van onderaf meer is binnen te slepen dan werkgevers en politiek eerder bereid waren toe te zeggen.

Door Bart Griffioen

Natuurlijk wil staatssecretaris Huizinga niet erkennen dat ze door de knieën is gegaan. Maar dat ze toch met 16 miljoen over de brug heeft moeten komen, na wekenlang het standpunt te hebben gehanteerd dat de overheid part noch deel had in het conflict, is veelzeggend. Dat de staat te hulp heeft moeten schieten onderstreept dat marktwerking helemaal niet zo zaligmakend en zelfregulerend is als zo vaak beweerd wordt. Bovendien stond deze kritiek steeds centraal in het verzet van de stakende buschauffeurs: het is de liberalisering zelf die de kwaliteit van het streekvervoer heeft uitgehold en gestopt moet worden, in belang van zowel personeel als reizigers.

Dat werkgevers in het principe-akkoord tegemoet lijken komen aan de vakbondseis van 3,5 procent loonsverhoging, inclusief een halve procent verhoging van de eindejaarsuitkering en een tegemoetkoming in de ziektekostenpremie, is resultaat van de kracht van de staking. Toch is een waarschuwing op z’n plaats. De cao moet gaan lopen tot zomer 2009, waarbij voor het laatste half jaar 2 procent is afgesproken. Dat is een zeer magere basis voor wie de economische vooruitzichten een beetje in de gaten houdt. De alsmaar stijgende prijzen van voedsel en brandstof en de bijstellingen naar beneden over de verwachte economische groei schetsen een somber beeld. In dat licht verdient ook de 16 miljoen van Huizinga een kritische kanttekening; alleen al met de verkoop van staatsbedrijf Connexxion had de Nederlandse overheid eerder namelijk een kleine 225 miljoen binnengesleept.

Tegelijkertijd blijft de marktwerking in het streekvervoer onaangetast. Zo hebben de streekvervoerbedrijven met dit akkoord de vrijheid gekregen om de kosten door te berekenen aan de reiziger door een verhoging van de strippenkaart. De permanente druk op lonen, werkroosters en pauzes blijft intact zolang winstgevendheid en het gevecht om een sterke concurrentiepositie de norm zijn. De diepe onvrede onder de chauffeurs over de tegenstelling tussen de zelfverrijking aan de top en de wijze waarop zijzelf steeds flexibeler en harder moeten presteren, zal met dit onderhandelingsresultaat dan ook niet verdwenen zijn.

Het was het doorzettingsvermogen van de buschauffeurs zelf dat afgelopen weken de druk op de ketel hield. Belangrijk moment was de volharding van de actievoerders toen in het Noorden het staken tijdens de spits verboden werd. Dat gold ook in de laatste fase van de staking, toen Huizinga in het Kamerdebat de abstracte belofte had gedaan om tot ‘een oplossing’ te komen, maar daar een dag later alweer op terug kwam.

De vakbondsleiding had toen helaas al aangekondigd dat er niet meer in de spits gestaakt zou worden, tot ongenoegen in de remises. In Amsterdam bijvoorbeeld werd een dag langer het werk neergelegd. De aanhoudende actiedruk en de dreiging van een voortslepend conflict in de zomer deden Den Haag uiteindelijk toch bakzeil halen. Deze hernieuwde strijdlust onder arbeiders – afgelopen maanden ook zichtbaar bij onder anderen de post en de kleinmetaal – laat misschien wel het belangrijkste deel van de staking zien; ze ontstijgt de specifieke onderhandelingspunten en is een voorbeeld voor de rest van Nederland.

De staking toont ook wie vriend en vijand zijn in de strijd tegen het marktfundamentalisme. Dat de PvdA geen bondgenoot bleek was voor menigeen al geen verrassing meer – de partij laat al veel langer zien dat neoliberale dogma’s en meeregeren in de plaats zijn gekomen van de belangen van gewone mensen. Onderstreept mag worden dat ook van de nieuwe rebellen op rechts geen sympathie voor de staking kon worden opgebracht, ondanks al hun retoriek over ‘hardwerkend Nederland’. De enige steun die de chauffeurs uit politieke hoek ontvingen kwam van de Socialistische Partij en van de Internationale Socialisten. Opvallend was daarbij de hoge mate van solidariteit in de rest van de maatschappij – volgens een onderzoek van NOVA ruim 60 procent.

Parallel aan de streekvervoerstaking kwamen ook andere sectoren in actie – zoals arbeiders in de thuiszorg, het onderwijs en bij veerdiensten. In dat protest klonk een vergelijkbaar geluid door. ‘We komen in verzet omdat dit beleid ten koste van mensen gaat’, zoals een thuiszorgmedewerkster kernachtig benadrukte. Op de helft van de streekvervoerstaking had de vervoersbond nog laten weten ‘te denken aan aanvullende acties’ bij het spoor, de taxi’s en in de haven. Het is in de volgende ronde van strijd zaak dergelijke collectieve kracht meer te laten zijn dan een gedachtenexperiment. Het is het vertrekpunt voor nieuwe overwinningen.

Leraren in actie solidair met buschauffeurs

Vrijdagmiddag 13 juni protesteerde een groep Leraren in Actie voor de ingang van de Tweede Kamer in Den Haag. In mei stemde de AOB in met het slappe akkoord dat minister Plasterk sloot met schoolbesturen en onderhandelaars. Er komt een klein beetje salaris bij, maar de werkdruk blijft onverminderd hoog.

Leraren in Actie zien terecht weinig in het akkoord dat zou moeten zorgen voor meer leraren en een betere kwaliteit van het onderwijs. De hoop op een beter onderwijs is met dit akkoord volgens de actievoerders vervlogen. Daarom lieten zo’n twintig Leraren in Actie na een toespraak aan de minister duizend gele ballonen los, ondersteund door leden van de Socialistische Partij en de Internationale Socialisten.

Daarna nam Sjerp van Wouden van de IS het woord waarin hij wees op de overeenkomsten met de acties in het streekvervoer, waarin buschauffeurs op hun manier duidelijk maken dat ook de kwaliteit van hun beroep wordt uitgehold. ‘De stakers ondersteunen jullie actie, laat ook zien dat jullie solidair zijn met de stakende buschauffeurs’. De oproep vond duidelijk gehoor en binnen een korte tijd was de petitie vol, met handtekeningen van het merendeel van de aanwezige Leraren in Actie.

De handtekeningenlijst werd de volgende zaterdagochtend meegenomen naar de remise bij Schiphol-Noord, waar het door de stakende buschauffeurs met dank en applaus werd ontvangen. Onze belofte solidariteit te organiseren, juist ook vanuit andere sectoren, werd zo gelijk stukken concreter. Die steun blijft ook belangrijk gezien de ontwikkelingen van de laatste dagen.

Na het kort geding van Rover tegen de staking, en een loze belofte van staatssecretaris Huizinga in het Kamerdebat om tot een ‘oplossing’ voor de impasse in het streekvervoer te komen, had de vakbondsleiding al aangekondigd nog alleen buiten de spits te zullen staken. Veel chauffeurs waren het hier niet mee eens, zo bleven stakers in Amsterdam een dag langer in de remise.

De chauffeurs zijn nu al wekenlang in actie tegen de marktwerking, en geven terecht aan zich niet met een slap akkoord af te laten schepen. Het is belangrijk juist deze dagen, nu de strijd zwaarder wordt, bij de chauffeurs steun te blijven betuigen en het inspirerende voorbeeld van hun actiebereidheid naar andere sectoren te helpen overbrengen.

Bovendien staat het maatschappelijke en politieke belang van de streekvervoerstaking voor de rest van Nederland nog altijd als een paal boven water. Want als de chauffeurs hun eisen binnenslepen is dat een dreun voor het marktfundamentalisme dat onze hele samenleving op het spel zet.

Solidariteit met de stakers

Eergisteren sprak de rechter een verbod uit om te staken in de spits in twee noordelijke provincies. Maar ondanks deze poging van ROVER tot stakingsbreken zijn de acties landelijk niet van de baan. De Internationale Socialisten gaan zaterdag de markten op om handtekeningen op te halen uit solidariteit. Hieronder de tekst van de petitie.

De buschauffeurs in het streekvervoer voeren niet alleen actie voor een loonsverhoging. Ze staken omdat de doordenderende marktwerking een harde aanval is op hun arbeidsomstandigheden, levensstandaard en toekomst. Maar diezelfde privatiseringsdrang maakt het mogelijk dat topbestuurders zichzelf verrijken met gigantische bonussen. Terecht laten de chauffeurs horen dat de grens bereikt is.

Ook reizigers merken hoe privatisering de kwaliteit van het vervoer heeft verslechterd. Bovendien groeit de onvrede over hoe kabinet en bedrijfsleven ook de rest van Nederland - van de zorg tot de energiemarkt - overleveren aan de wetten van de winst.

Daarom zijn we niet 'de dupe' van de staking, maar kunnen we een voorbeeld nemen aan de chauffeurs. Zij maken duidelijk dat we de marktwaanzin niet over ons heen hoeven laten komen, en dat mensen boven winst moeten gaan. De buschauffeurs verdienen de solidariteit van ons allemaal.

Maak hieronder duidelijk waarom ook jij solidair bent met de stakers in het streekvervoer en roep anderen op hetzelfde te doen!

Actie bij hoofdkantoor Arriva

Afgelopen vrijdag reisden Groningse buschauffeurs in twee antieke bussen en onder begeleiding van motorclub Arriva, naar het hoofdkantoor van Arriva in Heerenveen. Ze waren uitgenodigd door de directeur van Arriva, Anne Hettinga, om te komen praten over het vastgelopen CAO-conflict.

Door Joe de Boer

Bij aankomst werden de stakers 'verwelkomd' door een ME-busje, slechts 100 meter verwijderd van het Arriva-hoofdkantoor. Her en der werd er door de voorbijgangers vriendelijk naar de bussen gezwaaid.

De uit verschillende delen van het land gekomen bussen parkeerden op het terrein van Arriva en de ruim 500 stakers verzamelden zich voor het podium waarboven een groot spandoek was opgehangen met de tekst "ziek van marktwerking".

Na de gebruikelijke toespraken van het FNV en CNV, kwam de directeur onder bewaking van 20 politieagenten en een groepje ingehuurde bodyguards naar het podium om zijn verhaal te doen. Om populair over te komen ging hij op het podium zitten. Hettinga: "ik wil juist tussen jullie in gaan zitten", Maar de stakers hadden er geen boodschap aan. "Respect voor de chauffeurs" was het antwoord dat uit de menigte kwam. En onder druk van de stijgende irritatie van de chauffeurs beklom Hettinga aarzelend het podium.

Door de underdog te spelen probeerde Hettinga de mensen ervan te overtuigen dat hij toch het beste voor had met het bedrijf en 'zijn' mensen. Vervolgens wilde hij die zelfde mensen chanteren met het dreigement dat als de chauffeurs hun eisen binnen zouden halen, het bedrijf over tien jaar niet meer zou bestaan. Waarop de chauffeurs antwoorden dat er over tien jaar misschien geen directeur van Arriva meer zou zijn, maar dat er nog wel bussen zouden rijden.

Hettinga onderstreepte ook dat hij een straatvechter was (onder begeleiding van politie en bodyguards) en de politiek wel zou overtuigen uitkomst te bieden. Nog geen 8 uur later ging daar al een streep door, omdat staatssecretaris Huizinga van Verkeer en Waterstaat niet in wilde stemmen met het verzoek van de busbedrijven om hen gebruik te laten maken van belastingvrije 'rode diesel'.

Het hoofdkantoor van Arriva ligt vlak aan het spoor van de NS en iedere passerende trein onderbrak de speech van Hettinga, door uit solidariteit te toeteren. Dit werd door de stakers met luid gejuig ontvangen. Hettinga benadrukte nog dat het geen goed idee was geweest een pagina grote advertentie in De Telgraaf te plaatsen waarin de stakers werden afgeschilderd als zeurderig en onredelijk. Op het verzoek van vakbondsbestuurder Ed van Eijbergen om publiekelijk zijn excuses aan te bieden, ging hij niet in.

De bijeenkomst van die dag bracht een nieuwe CAO op geen enkele wijze dichterbij, maar de stakende chauffeurs gingen niet minder strijdbaar naar huis. "We hadden heus niet verwacht dat onze directeur nu ineens zou gaan toegeven. Maar we gaan gewoon door, net zolang tot we onze eisen binnenhalen! Want als we nu stoppen, dan verliezen niet alleen wij, maar dan verliezen we in Nederland allemaal!"

‘Wij staken voor een goed openbaar vervoer’

Petjes, oranje hesjes, fluitjes, toeters en hier en daar een brulshirt. Duizenden mensen kleurden donderdag het Utrechtse Jaarbeursplein knaloranje. Een nee, het had niets te maken met voetbal.

Door Sinsa van Kalkeren

Enthousiast waren ze wel, de stakende chauffeurs van het streekvervoer. Om hun eis van 3,5 procent loonsverhoging zonder beknibbeling op pauzes en vrije dagen kracht bij te zetten, verzamelden ze zich donderdag voor een landelijk manifestatie.’Maar we staan hier niet alleen voor ons loon,’ zegt Marja Top uit Ede. ‘Doordat onze bedrijven geprivatiseerd worden, wordt er op alles bezuinigd. Ik werk nu zeven jaar op de bus en de tijd die ik heb om van A naar B te komen, wordt steeds korter. Je moet Red Bull in je tank gooien om het nog te halen. Dat levert ontzettend veel stress op. Tel daar de verkorte pauzes en het verminderde aantal vrije dagen bij op, en de situatie op de bus wordt niet bepaald veiliger.’

Al zes dagen duurt de staking, nog los van de acties die in de afgelopen maanden werden gevoerd. Nu er ook in de spits geen bussen rijden, krijgen de chaufeurs het verwijt dat ze kwetsbare groepen te veel raken op deze manier. Hoewel uit onderzoek van Metro blijkt dat 84% van de ondervraagden de stakingen steunt, wil reizigersorganisatie Rover via de rechter proberen de stakingen te verbieden.

‘Ik vind het ook naar dat het nodig is,’ zucht Top. ‘Ik heb zelf een dochter die in haar examenperiode zit, dus ik weet hoe lastig het is. Maar we hebben de afgelopen maanden echt geprobeerd eruit te komen met de werkgevers, maar ze geven geen krimp. En laten we eerlijk zijn: het is nu even vervelend, maar we staken juist ook voor die kwetsbare groepen. We willen niet dat door de privatisering lijnen worden geschrapt, chauffeurs onmogelijke tijden moeten maken, noem maar op. Wij staken voor een goed openbaar vervoer.’

Hoewel de staking nog niet altijd gelinkt wordt naar andere werknemers die met dezelfde marktwerking te maken hebben, zijn er wel beginnetjes. Harry de Vries uit Hoorn: ‘Als ze onze ATV dagen en kwartier pauze af kunnen pakken, dan zijn de pauzes van die NS-ers en de arbeidsvoorwaarden in de zorg en onderwijs daarna aan de beurt. Het komt er nu op aan om meer solidariteit te kweken.’