Allemaal onbewust asociaal?

‘We zijn het er vast over eens: Nederland wordt er niet gezelliger op.’ Zo stelt Sire, om vervolgens te verkondigen dat we allemaal ‘onbewust asociaal’ zijn. Maar wie zijn ‘we’ precies – en wat wordt bedoeld met ‘asociaal’?

Door Catherine Black

Volgens Sire blokkeren we met onze tassen zitplaatsen in het openbaar vervoer, hebben we onze muziek te hard staan, vervuilen we de straat. Inmiddels heeft ook minister Ter Horst aangekondigd te zullen komen met een Handvest voor verantwoord burgerschap, om een tegenwicht te bieden aan de ‘maatschappelijke verharding’.

Daarnaast blijkt uit de 21-minuten- enquête, die de mening van 80 duizend inwoners van Nederland peilt op tal van maatschappelijk onderwerpen, dat de ‘normen- en waardencrisis’ als grootste zorg wordt ervaren, groter dus dan de financieel-economische crisis. Als belangrijkste kenmerken noemt men de afname van tolerantie en respect en de toename van verbaal geweld. Opvallend is dat de bevolking rond normen en waarden lijkt te polariseren. Citaten in de enquête als ‘racisme lijkt steeds meer te mogen’ staan tegenover ‘steeds meer allochtone criminelen’. Blijkbaar bestaat er overeenstemming dat Nederland er niet gezelliger op wordt, maar zijn we het niet eens over wat de oorzaak is.

Het debat over maatschappelijke verharding is om meerdere redenen vertroebeld. In de eerste plaats omdat een scala aan zeer uiteenlopende onderwerpen eronder geschaard wordt: zwerfafval, criminaliteit onder jongeren, (verbaal) geweld tegen hulpverleners, omgangsvormen in het openbaar vervoer, zinloos geweld en niet te vergeten: hondenpoep. Ten tweede omdat er steevast van wordt uitgegaan dat al deze zaken nieuwe problemen zijn, of in elk geval erger zijn dan vroeger (wanneer ‘vroeger’ precies is blijft vaak in het ongewisse). Ten derde omdat degenen die het hardst over de verharding klagen het zelden hebben over ‘we’ maar over ‘ze’. ‘Ze’ zijn meestal jongeren of allochtonen, maar vooral allochtone jongeren.

Daarnaast is het ondertussen gemeengoed dat er niets aan valt te doen. We lijken geconditioneerd om (verbaal) geweld te verwachten als we iemand aanspreken op zijn gedrag, waarmee de vicieuze cirkel rond is. Je hoeft echter geen cynicus te zijn om bij voorbaat al geen heil te zien in handvesten en reclamecampagnes. Wie denkt werkelijk dat televisiespotjes of stapels papier uit Den Haag waarin wordt uitgespeld hoe een ‘verantwoord burger’ zich dient te gedragen, een verzachtende werking zullen hebben op de maatschappij? De politiek gelooft er zelf ook niet in, getuige het feit dat het antwoord voornamelijk bestaat uit meer repressie – meer en hogere boetes, harder, langer en sneller straffen is het devies.

Dit verraadt het problematische idee dat ten grondslag ligt aan de normen- en waardenoproep: wij zijn in essentie egoïstische individuen aan wie van bovenaf – goedschiks of kwaadschiks – een moraal moet worden opgelegd om ons gedrag in toom te houden. Toch zou het niet verwonderlijk hoeven zijn dat onze capaciteiten voor ellebogenwerk goed ontwikkeld zijn in een maatschappij waarin we onderling steeds harder moeten concurreren om werk, woonruimte of zelfs een zitplaats in het openbaar vervoer. Zeker nu degenen die hun ‘eigen veranwoordelijkheid’ niet nemen en buiten de boot vallen, steeds minder kunnen rekenen op een sociaal vangnet. Bovendien wordt asociaal gedrag ook rijkelijk beloond. Het asociaal gedrag aan de top welteverstaan, zoals die van topmanagers die met gouden handdrukken en bonussen hun zinkende schepen verlaten, maar vele banen in hun kielzog meeslepen.

De gemiddelde Nederlander echter vraagt niet om gouden bergen, maar wenst een ‘egalitaire samenleving’, zo blijkt uit de 21-minuten-enquête. De meerderheid van de bevolking vindt dat de samenleving te veel is gericht op ‘eigen verantwoordelijkheid, materieel succes en prestatie’. Men wil vooral ‘meer solidariteit’. Opvallend genoeg is de bereidheid om anderen bij te staan het grootst bij inwoners van de grote steden en bij jongeren.

Het is daarom onverdraaglijk om de les gelezen te worden door politici die het verharden van de maatschappij zelf tot beleid hebben gemaakt. Aangezien gewone mensen wordt gevraagd langer door te werken om miljarden in banken te laten verdwijnen, is de verklaring dat de sterkeren de zwakkeren helpen (kernpunt van het Handvest voor verantwoord burgerschap) niet alleen een holle frase, maar ook ronduit beledigend.

Een oproep tot ‘respect en verdraagzaamheid’ van politici die medeplichtig zijn aan het klimaat van islamofobie en racisme is niets anders dan hypocriet. Terwijl zij met de vinger wijzen naar Marokkaanse jongeren – die de schuld krijgen voor de teloorgang van hele wijken – hoeven de bezuinigingen op buurthuizen, de gebrekkige investering in onderwijs of de door privatisering verdwenen buslijn niet ter sprake te komen. Evenmin worden de onmenselijke aanpak van vluchtelingen, criminaliserende controles op uitkeringsgerechtigden en het militaire geweld tegen Afghaanse burgers gekarakteriseerd als ‘asociaal’. De zondebokken voor de verharding zijn aangewezen en het systeem dat deze veroorzaakt blijft buiten schot.

Toch is een normen- en waardencampagne hard nodig. Maar dan wel een die gericht is tegen het bewust asociale gedrag van bazen, bankiers en politici.

Wilders en het minimumloon

Een jaar geleden noemde de NRC Geert Wilders nog een ‘liberaal jihadist’. Maar toen Agnes Kant hem op de avond van de verkiezingsuitslag confronteerde met zijn hard rechtse economische standpunten, waaronder de afschaffing van het minimumloon, maakte Wilders haar uit voor leugenaar.

Door Pepijn Brandon - Illustratie: Buchan van Veen

De PVV lijkt te hebben besloten zijn tegenstanders een belangrijk argument uit handen te nemen. Fractielid Tony van Dijck beweerde over Wilders’ economische standpunten: ‘In zijn kleutertijd zal hij misschien ook wel eens wat gezegd hebben, maar de PVV staat voor het minimumloon, het niet verlagen van uitkeringen en handhaven van het ontslagrecht.’ Volgens de NRC ‘zweeft’ de PVV inmiddels ‘qua standpunten tussen de VVD en de SP’.

Dat laat een hoop ruimte voor zweven over, en de PVV laat graag in het midden waar in de lucht ze zich precies bevindt. De beginselverklaringen uit Wilders’ ‘kleutertijd’ zijn inmiddels verwijderd van de prominente plek op de PVV-site waar ze tot nu toe stonden. Maar gelukkig worden teksten als Wilders’ Onafhankelijkheidsverklaring ook elders bewaard. En daarin valt op pagina 6 te lezen dat zijn PVV ‘meer mensen aan het werk [wil helpen] door het afschaffen van het minimumloon en versoepeling van het ontslagrecht’.

Als Wouter Bos zijn standpunt van de ene op de andere dag volledig wijzigt neemt hij over het algemeen nog de moeite om voor zijn gedraai excuses te zoeken voor zijn partijleden en kiezers. De beoefenaars van de ‘nieuwe politiek’ hoeven niet uit te leggen waarom ze vandaag het tegenovergestelde zeggen als gisteren. Wilders zelf is het enige lid van de PVV, en alleen hij bepaalt de koers van zijn ‘beweging’. En de PVV neemt haar eigen kiezers nu ook weer niet zo serieus, dat ze het nodig vindt om hen tekst en uitleg te geven over haar economische programma.

Op de website politix.nl is te zien hoe verschillende partijen in de afgelopen jaren stemden over voorstellen die in de Kamer werden behandeld. Bekeken over de hele periode waarin de PVV bestaat, is er geen twijfel mogelijk over haar positie rond sociaal-economische thema’s.

Niet alleen in theorie, maar ook in praktijk bestreed de PVV het minimumloon. In 2006 werden twee wetsvoorstellen ingediend om bazen die het minimumloon ontduiken aan te pakken. De PVV stemde tegen beide. Ook op het punt van het beschermen van uitkeringsgerechtigden leek de praktische opstelling van de PVV in niets op de ‘sociale lijn’ die ze haar nieuwe kiezers voorhoudt. Ondanks de oplopende werkloosheid vindt de PVV nog altijd dat het recht op een uitkering strikt beperkt moet worden. Eind mei verbood de rechter de vernederende controles waarmee sociale rechercheurs proberen bijstandsgerechtigden hun uitkering af te nemen. PVV-Kamerlid Fritstra vond dat ‘zorgwekkend’, en vroeg de minister het verbod aan te vechten.

De PVV werpt zich sinds kort op als de beschermer van de bejaarde die in de knel komt door de achteruithollende zorg. Maar ook de gemiddelde PVV-stemmer weet dat die zorg niet in de knel is gekomen door bendes ‘islamitische straatterroristen’, maar door de volledige uitlevering van zorgverzekering en zorgverstrekking aan de vrije markt. En aan die uitlevering was Wilders medeplichtig. In 2005 stemde hij voor de invoering van de nieuwe zorgwet. Alleen SP, GroenLinks en PvdA stemden tegen.

De PVV stemde wel tegen een aantal andere maatregelen. Tegen financiële compensatie voor de premiestijgingen bijvoorbeeld. En tegen een verplichting voor verzekeraars om in alle gevallen spoedeisende hulp te vergoeden. De toewijding aan het vergroten van de marktwerking was volledig en principieel. Zo vond Wilders dat toezicht op reclame voor medicijnen het beste in handen kan liggen van de farmaceutische industrie zelf, in plaats van de overheid. En hij stemde tegen een maximumsalaris voor topbestuurders in de zorg.

Wilders’ track record is duidelijk. Maar hij heeft ook begrepen dat de economische crisis hem kansen op een doorbraak biedt, die hij zich niet moet laten ontnemen door zoiets onbeduidends als zijn eigen economische programma. Een rookgordijn van nietszeggende beweringen moet ervoor zorgen dat Wilders’ vrije-marktfundamentalisme zo snel mogelijk vergeten is. ‘De PVV is een pragmatische partij en houdt niet ven theoretisch geneuzel’, stelde Kamerlid Teun van Dijck in het debat deze week over de sociaal-economische orde. ‘Meer of minder overheid zullen we per geval bekijken of beoordelen. Niks ideologie maar kijken naar wat goed is voor de burger. Soms is dat meer overheid en soms is dat meer markt.’ Zijn betoog eindigt met een oproep aan het kabinet, hetzelfde kabinet dat van Wilders zo snel mogelijk moet ophoepelen: ‘Ga aan het werk, toon daadkracht en gebruik je gezond verstand.’

Niet bepaald een vurig pleidooi voor de belangen van de ‘hardwerkende Nederlander’ die wordt getroffen door de economische crisis en bezuinigingen door datzelfde kabinet dat daadkrachtig en met gezond verstand zijn koers moet voortzetten. Maar zover gaat de draai van de PVV op sociaal-economisch terrein dan ook niet. De nieuwe koers bestaat uit het verzwijgen van een aantal van de standpunten die kiezers uit een arme buurt in pakweg Rotterdam het idee zouden kunnen geven dat hun belangen op termijn niet veilig zijn bij Wilders. Maar buiten de Kamer een gevecht voeren vóór die belangen, dat zal de ‘beweging’ van Wilders niet doen. En precies daar ligt een kans om de kiezers van Wilders te laten zien wie hun echte vrienden zijn, en wie de leugenaars.

Discussiebijeenkomsten: Criminaliteit, cultuur en kapitalisme

Foto: Thomas Slijper

In gevangenissen zitten relatief veel meer ‘allochtonen’ dan ‘autochtonen’. Er gaat bijna geen dag voorbij zonder dat de media een incident meldenwaarbij 'allochtonen' zijn betrokken. Geert Wilders van de PVV zei onlangs dat ‘straatterroristen’ met een dubbele nationaliteit Nederland uitgezet zouden moeten worden, en doelde hiermee vooral op mensen met eenMarokkaanse achtergrond.

Het leggen van een verband tussen cultuur encriminaliteit is echter niet alleen iets van rechtse politici zoals Wilders, Rita Verdonk, of Mark Rutte. Ook linkse politici, zoals Agnes Kant van de SP, lijken dit als feit te accepteren.

Maar is er een direct verband tussen cultuur en criminaliteit? Onzin, zo stelt advocaat en socialist Jelle Klaas. Hij zal aan de hand van criminologisch onderzoek, politieke theorie en zijn praktijkervaringen aan proberen te tonen waarom cultuur geen verklaring is voor criminaliteit, en hoe het dan wél kan dat er meer ‘allochtonen’ vastzitten dan ‘autochtonen.’ Na de inleiding is er ruimte voor discussie.

Discussiebijeenkomst: Criminaliteit, cultuur en kapitalisme
Spreker: Jelle Klaas, advocaat en socialist

Donderdag 18 juni - Amsterdam
Locatie: Het Gespuis, Spuistraat 47A
Aanvang: 19.30
Meer informatie: 06-14033065 (Peter)

Woensdag 24 juni - Rotterdam
Locatie: Café Hoofdstuk II, Oostmolenwerf 14-24
Aanvang: 20.00
Meer informatie: 06-163 55 221 (Jeroen)

Luid de noodklok voor de zorg

Gisteren, op de dag van de verpleging, werd om één voor twaalf de noodklok geluid voor de wantoestanden in de zorg. Actiecomité zorgcrisis heeft hiermee tevens de campagne 'luid de noodklok voor de zorg' afgetrapt.

Op deze actie die binnen drie weken in elkaar is gezet waren 50 zorgmedewerkers en cliënten aanwezig. Na het luiden van de klok sprak Agnes Kant over het gegraai aan de top van de zorg en de bezuinigingen op de werkvloer. Vervolgens sprak John van Mullem, één van de initiatiefnemers van het actiecomité en lid van de Internationale Socialisten. Hij beaamde de argumenten van Kant en benadrukte de noodzaak van de solidariteit van zorgmedewerkers met andere deelgebieden van de zorg in deze strijd.

'Vanaf vandaag staan wij bij elkaar en verklaren wij ons solidair met elkaar,' stelde Van Mullem. 'Solidariteit met onze zorgvragers, maar ook solidariteit met onze collega’s van andere deelgebieden in de zorg. Want het is duidelijk dat we deze strijd alleen kunnen winnen als we ons verenigen. Dat we ons verenigen vanuit de thuis en woonzorg met de actievoerders in de GGZ, de kraamzorg, het algemeen ziekenhuizen en de gehandicaptenzorg. Dat we zodra onze collega’s van de ambulancediensten hun strijd tegen de invoering van de markt voeren, wij samen met hen deze strijd aangaan. Dat we uiteindelijk weer gezamenlijk en gesterkt hier terugkomen om samen de petitie aan te bieden en onze strijd tegen de marktwerking zullen voortzetten.'

Met deze campagne wil het actiecomité door het hele land de noodklok luiden tegen de wantoestanden in de zorg en oproepen om de petitie te ondertekenen. Het idee is om deze petitie in het najaar aan te bieden aan de Tweede Kamer om een parlementaire enquête over de gevolgen van marktwerking in de zorg te eisen. Ondertussen hebben binnen een maand tijd al meer dan 4500 mensen deze petitie ondertekend. En elke dag komen er meer dan honderd handtekeningen bij.

Op 24 juni zal de klok luiden in Enschede waarna hij nog naar vele andere plaatsen in het land gaat. De petitie is hier te ondertekenen.

Achter virus schuilt monsterlijke industrie

De Mexicaanse varkensgriep lijkt langzaam onder controle te komen, maar nog altijd zaait het virus wereldwijde paniek. In The Guardian schreef Mike Davis, Amerikaanse socialist en auteur van een boek over de vogelgriep, een artikel waarvan dit een verkorte versie is.

De Mexicaanse varkensgriep, een genetische mengsel dat waarschijnlijk werd geboren in een berg uitwerpselen in een industriële varkensstal, geeft de hele wereld verhoging. Ze vormt een bedreiging waarvan we de proporties nog niet kennen. Het virus lijkt minder dodelijk dan Sars in 2003, maar zou wel eens duurzamer kunnen zijn. Een van de eerste slachtoffers was het geruststellende vertrouwen dat pandemieën onder controle kunnen worden gehouden door de snelle reacties van medische bureaucraten, onafhankelijk van de kwaliteit van de lokale gezondheidszorg.

Sinds de eerste slachtoffers van de vogelgriep in Hong Kong in 1997 heeft de Wereld Gezondheids Organisatie (WHO) met steun van de meeste nationale gezondheidsinstanties een strategie gepropageerd die erop gericht is om een pandemisch virus binnen een kleine straal rond het gebied van uitbraak te identificeren, en vervolgens de bevolking te beschermen met medicijnen en (waar mogelijk) vaccinatie.

Een leger sceptici heeft deze benadering bekritiseerd. Bacteriën vliegen vandaag de dag sneller de wereld over dan WHO-ambtenaren kunnen reageren op de oorspronkelijke besmetting. Ze wezen ook op de onderontwikkelde, vaak niet bestaande controle op de interactie tussen menselijke en dierlijke ziektes. Maar de mythologie van de snelle, preventieve (en goedkope) interventie tegen de vogelgriep is van onschatbare waarde geweest voor de rijke landen. Zij werpen liever hun eigen biologische Maginotlinie op dan dat ze de hulp aan overzeese epidemische frontlinies drastisch zouden verhogen. En ze was net zo gunstig voor de farmaceutische industrie, die zich met hand en tand verzet tegen de wereldwijde roep om de productie van generieke medicijnen door publieke instanties.

De varkensgriep laat zien dat de WHO-versie van pandemische waakzaamheid – zonder grote investeringen in toezicht, wetenschappelijke infrastructuur, basale publieke gezondheidszorg, en wereldwijde toegang tot levensreddende medicijnen – net zo’n veilige vorm van risicobeheersing is als de securities van Madoff.

De paradox van de paniek over de varkensgriep is dat hoewel de uitbraak zelf volledig onverwacht kwam, ze wel degelijk accuraat voorspeld werd. Zes jaar geleden plaatste Science een groot artikel met bewijs dat ‘de Noord-Amerikaanse varkensgriep na jaren van stabiliteit een sprong heeft gemaakt op een evolutionaire sneltrein’.Sinds de identificatie ten tijde van de Grote Depressie is varkensgriep H1N1 nauwelijks veranderd. Maar in 1998 stierf een groot aantal varkens op een boerderij in North Carolina aan een hoogst besmettelijke variant, en sindsdien verscheen vrijwel jaarlijks een nieuwe, sterkere versie. Onderzoekers van Science waarschuwden dat een van deze hybriden zich zou kunnen ontwikkelen tot een menselijke griep, en riepen op tot de instelling van een officieel toezichtstelsel voor varkensgriep.

Maar waardoor werd deze versnelling in de evolutie van varkensgriep veroorzaakt? Virologen hebben lange tijd geloofd dat de intensieve veehouderij van Zuid-China de belangrijkste motor was voor griepmutatie. Maar de industrialisatie van de veeproductie heeft China’s natuurlijke monopolie op griepevolutie gebroken.In 1965 waren er 53 miljoen Amerikaanse beren (mannetjesvarkens) op meer dan een miljoen boerderijen. Vandaag zijn 65 miljoen beren verdeeld over 65 duizend locaties. Traditionele varkensstallen zijn veranderd in een hel van uitwerpselen, waarin tienduizenden dieren met verzwakte immuunsystemen stikken in de hitte en mest terwijl ze op topsnelheid virussen uitwisselen met hun medegevangenen.

Vorig jaar gaf een commissie in opdracht van het Pew Research Center een rapport uit over ‘industriële veeproductie’. Dat rapport benadrukte het acute gevaar dat ‘de continue rotatie van virussen ... in grote kuddes de mogelijkheden [zal] vergroten voor de generatie van een nieuw virus via mutatie of recombinante gebeurtenissen die kunnen resulteren in efficiëntere overdracht van mens tot mens.’ De commissie waarschuwde ook dat het overvloedig gebruik van antibiotica in zwijnenfabrieken de groei van resistente virussen ondersteunde.

Om deze nieuwe pathogene ecologie te genezen is een confrontatie nodig met de monsterlijke macht van veeconglomeraten zoals Smithfield Farms (varkens- en rundvlees) en Tyson (kip). De commissie vermeldde systematische obstructie van haar onderzoek door bedrijven, onder andere door openlijke dreigementen om de financiering van andere gezamenlijke onderzoeken stop te zetten.

Dit is een geglobaliseerde industrie met geglobaliseerde politieke steun. Zoals de kippengigant Charoen Pokphand uit Bangkok in staat was om onderzoek naar zijn rol in de verspreiding van vogelgriep te blokkeren, zo zal het forensisch onderzoek naar de varkensgriep zijn hoofd stoten tegen de stenen muur van de varkensindustrie. Maar dat wil niet zeggen dat het rokende geweer niet zal worden gevonden. Nu al gaan er geruchten rond in de Mexicaanse pers over een epicentrum van de groep rond een grote onderaannemer van Smithfield in Veracruz.

Maar er zijn grotere problemen in het spel: het falen van de WHO-strategie voor pandemieën, de verdere afbraak van de publieke gezondheidszorg, de wurggreep van de farmaceutische industrie over levensreddende medicijnen, en de wereldwijde catastrofe van geïndustrialiseerde en ecologisch ongeremde veeproductie.

Partij van Vrijemarktpolitiek en Vreemdelingenhaat

Volgens sommige peilingen zou de PVV van Geert Wilders de grootste partij worden als er nu verkiezingen waren. Dat is niet alleen een beangstigend vooruitzicht voor moslims en migranten, maar voor werknemers in het algemeen.

Door Peyman Jafari

In plaats van op te komen voor ‘de gewone man’ zet de voormalig VVD’er zich vooral in voor de elite. Achter het imago van een zogenaamde rebel gaat een politiek schuil van slechts meer marktwerking, bezuinigingen en voordeeltjes voor de top – hetzelfde beleid dat ons in de economische crisis heeft gestort.

Geert Wilders is al vier jaar weg bij de VVD, maar toch is hij trouw gebleven aan het neoliberalisme van zijn oude partij. Het belangrijkste economische plan van de PVV is een belastingverlaging van 16 miljard voor ‘burgers en ondernemers’. Deze gigantische lastenverlichting wil Wilders uitvoeren door progressieve belastingen te vervangen door een ‘vlaktaks’ waarvan vooral hoge inkomens zullen profiteren – aangezien de veelverdieners hetzelfde belastingpercentage gaan betalen als lage inkomens. Verder wil de PVV de hypotheekrenteaftrek handhaven, wat in zijn huidige vorm een soort subsidie is voor topinkomens.

Wat Wilders met de ene hand aan de miljonairs wil geven, pakt hij met de andere af van werknemers door het minimumloon af te schaffen, cao’s niet algemeen verbindend te verklaren en de ontslagregeling te versoepelen. Uitkeringsgerechtigden krijgen wat hem betreft een dagelijkse meldingsplicht. Wilders pretendeert op te komen voor ‘de hardwerkende Nederlander’. Dat de realiteit anders is konden postbodes onlangs merken. In maart stemde de PVV samen met de regeringspartijen en de VVD tegen een minimumloon voor het postpersoneel.

Het marktfundamentalisme van de Partij voor de Vrijheid blijkt niet alleen uit haar programma, maar ook uit haar stemgedrag in de Tweede Kamer. Een onderzoek aan het Instituut Politicologie in Leiden – gebaseerd op 3000 stemmingen tussen eind 2006 en 2008 – laat zien dat de partij van Wilders het vaakste met bazenpartij VVD en Rita Verdonk (ex-VVD) meestemde.

Met alleen de VVD als bondgenoot stemde de PVV tegen onder andere de Wet op het Kindgebonden Budget, die bedoeld was om de laagstbetaalde gezinnen en langdurig arbeids-ongeschikten meer bescherming te bieden. In tegenstelling tot haar anti-establishmentretoriek steunde de PVV ook opvallend vaak de voorstellen van het kabinet.

Wilders spreekt de onvrede aan over de verpaupering van achterstandswijken, de sociale afbraak, de verslechteringen in de zorg en het onderwijs en de groeiende afstand tussen de elite en de bevolking, maar het enige wat hij te bieden heeft is meer van hetzelfde neoliberalisme. Het is dan ook zijn bewuste keuze om de PVV niet als de partij vóór meer vrije markt, maar als die tegen allochtonen te verkopen.

Met zijn permanente hetze tegen moslims maakt Wilders een hele bevolkingsgroep tot de bliksemafleider van het sociale ongenoegen en verdeelt hij de samenleving in ‘wij’ en ‘zij’. Voorstellen zoals een immigratiestop voor moslims zijn discriminerend en racistisch. Ze maken onderscheid op basis van geloof en afkomst en stigmatiseren hele bevolkingsgroepen door ze als ‘crimineel’ of ‘terroristisch’ te bestempelen. Het is dan ook veelzeggend dat de PVV artikel 1 van de Grondwet (het antidiscriminatiebeginsel) wil schrappen.

In het beuken op moslims misbruikt de PVV ook bewust het uitbreken van de economische crisis om stemmen te halen. Tijdens een spoeddebat over de crisis op 18 februari presenteerde Wilders een heel pakket aan maatregelen om ‘de gewone man’ er bovenop te helpen. ‘Stop met die bodemloze put die ontwikkelingshulp heet’, zei hij. ‘Geef niet langer gratis inburgeringscursussen. (...) Hou op met de massa-immigratie die onze samenleving al meer dan honderd miljard heeft gekost, genoeg is genoeg. Draai onmiddellijk dat verschrikkelijke generaal pardon terug dat ons miljarden kost. Stoot de Antillen af. Sluit de arbeidsmarkt voor Polen, Roemenen en Bulgaren die onze mensen in de WW houden en drijven.’

Als je Wilders zou geloven is de crisis niet veroorzaakt door de ongelimiteerde kapitalistische winsthonger en zelfverrijking van de grote graaiers aan de top, maar door ‘de buitenlanders’ die ‘onze banen pikken’ en de moslims die hier zijn gekomen ‘om hier de boel over te nemen’.

Wilders heeft afgelopen periode al veel schade aangericht met zijn politiek van angst en haatzaaierij. Nu door de crisis de werkloosheid en onzekerheid verder toenemen, draagt zijn strategie van het tegen elkaar opzetten van bevolkingsgroepen bij aan het doen ontploffen van een maatschappelijke tijdbom. In de aanloop naar de Europese verkiezingen is het zaak de feiten over Wilders’ werkelijke agenda boven tafel te halen. De opmars van Wilders onderstreept dan ook de urgentie van de opbouw van een links alternatief dat arbeiders, uitkeringsgerechtigden en studenten – ongeacht hun geloof, kleur of nationaliteit – bij elkaar brengt en de strijd aangaat tegen de aanval op onze banen, lonen en pensioenen.

Postbodes wijzen loonmatiging af

Na de postbodes van CNV en BVPP hebben ook de leden van de Abvakabo afgelopen week met grote meerderheid het cao-voorstel naar de prullenbak verwezen dat hen door bazen en bond werd voorgeschoteld.

Meer dan tweederde van de TNT’ers heeft zo duidelijk gemaakt niet akkoord te gaan met het inleveren van maar liefst 15 procent loon. Ook bewijzen ze op deze manier niet te buigen voor treiterijen op de werkplek en het dreigen met massaontslag.

Het actiecomité Red de Postbode is trots: ‘Het is fantastisch om te zien dat de collega’s het aangedurfd hebben hun nek uit te steken en niet te zwichten onder de druk van alle dreigementen. Een krimpende markt openstellen voor concurrentie – nota bene met mensen die niet eens het minimumloon krijgen – was nooit ons idee, dat hebben ze in Brussel en Den Haag laten gebeuren (…) Een uitgeklede cao waardoor we langzaam veredelde krantenjongens worden, hebben we ook niet verzonnen, dat hebben de onderhandelaars van de vakbond en TNT bedacht.’

Door deze neoliberale aanvallen van tafel te vegen laten de postbodes zien dat we ons niet moeten laten chanteren door de bezuinigingsmantra’s over de crisis.

In dezelfde week werd door FNV-leden met overgrote meerderheid het ‘sociaal akkoord’ aangenomen, een bezuinigingsafspraak met bazen en kabinet die door de vakbondstop wordt afgeschilderd als het ‘best haalbare’. Maar de Ja-stem is niet hetzelfde als een enthousiaste acceptatie van nog meer inleveren – zo is het besluit over de verhoging van de AOW-leeftijd uitgesteld tot oktober gezien de brede afkeer in de achterban.

Neem de motivatie van Eddy Luiken uit Hoogezand, die de Socialist sprak na de ledenraadpleging in Groningen: ‘Ik heb Ja gestemd, want ik had het gevoel dat we straks in de SER afgeschoten worden. Er is nu lauw op het compromis gereageerd, maar in oktober gaan we niet akkoord – dan moet er actie komen. Het leiderschap heeft er lang niet genoeg uit gekregen.’

Lees meer over het sociaal akkoord in ‘De crisis bestrijden doe je niet met bazen en kabinet’ in het nieuwe meinummer van de Socialist: diverse activisten uit de vakbeweging en links pleiten voor actie als antwoord op de bezuinigingsaanvallen. Met onder andere Klaas Zwart (Corus), Judy Lock (schoonmaakster Schiphol), Maureen van der Pligt (SP-gemeenteraadslid Amsterdam), Egbert Schellenberg (FNV Bondgenoten Rotterdam) en Bart Griffioen (Internationale Socialisten)

Neem hier een proefabonnement (drie nummers) voor slechts 2,50 euro of een jaarabonnement voor 15 euro

In actie voor de zorg

Na het omvallen van Nederlands grootste thuiszorg-organisatie Meavita waren een aantal verzorgende het zat om keer op keer op te boksen tegen de marktwerking in de zorg. Zij zijn daarom overgegaan tot actie.

Als eerste willen zij petitie aanbieden aan de Tweede Kamer waarin zij eisen dat er een parlementaire enquête komt over de gevolgen van marktwerking in de zorg. Deze petitie wordt in september aangeboden tijdens een grote ‘demonstaaksie’ op het plein in Den Haag. Het uiteindelijke doel is dat de marktwerking in de zorg wordt teruggedraaid!

Vindt jij ook de marktwerking in de zorg moet stoppen, teken dan de petitie op http://www.zorgcrisis.info/

Parlementaire enquête naar de effecten van marktwerking in de zorg

Wij, verpleegkundigen, verzorgenden en werkenden in alle andere zorgverlenende beroepsgroepen in Nederland,

constateren...

- dat markt in de zorg niet werkt maar vernietigt
- dat zorgverzekeraars steeds meer bepalen wat mag in plaats van dat zorgprofessionals indiceren wat nodig is
- dat sinds de gezondheidszorg aan marktwerking is blootgesteld bestaande zorginstellingen veranderen in elkaar vernietigende concurrenten waar ze vroeger samenwerkten
- dat prestigieuze projecten die een instelling goed op de zorgmarkt hadden moeten zetten veel van deze goede zorg leverende instellingen tot op of over de rand van de afgrond gebracht hebben
- dat de mensen die zich hieraan verrijkt hebben ongestraft van het toneel hebben kunnen verdwijnen, terwijl de rampzalige gevolgen voor patiënten en werknemers op de werkvloer achterbleven
- dat marktwerking de zorg helemaal niet goedkoper gemaakt heeft, terwijl de indruk gewekt werd dat dat één van de gevolgen van marktwerking zou zijn
- dat professionele zorgverleners steeds meer gedwongen worden om te handelen vanuit economische overwegingen terwijl dat handelen vanuit beroepsethiek en vakbekwaamheid aangestuurd zou moeten worden
- dat de meest kwetsbare individuen het slachtoffer worden van vernederende procedures waarin hun zorgvraag als handelswaar over de toonbank gaat en ze belast worden met schreeuwende reclames van productiezoekende zorginstellingen
- dat de absurde verschraling in de zorg ons dwingt om de invloed van marktdenken in onze professie een halt toe te roepen

en verzoeken...

sámen met de mensen die aan onze zorg zijn toevertrouwd, dat er een parlementaire enquête gestart wordt die onderzoek doet naar de feitelijke gevolgen van marktwerking in de zorg.

Teken de petitie op http://www.zorgcrisis.info/, en kom naar de actie op 12 mei op Het Plein in Den Haag!

Stem tegen het sociaal akkoord

Vanaf vandaag krijgen alle leden van de FNV een brief van het bestuur in de bus. Daarin roept de bondsleiding de leden op om zich vóór het sociaal akkoord uit te spreken dat zij in maart heeft gesloten met de bazen en het kabinet. Maar vanaf het eerste moment wordt de inhoud door de 'sociale partners' verschillend geïnterpreteerd en verkocht. Dat bewijst dat aan dit akkoord van alles mis is!

Agnes Jongerius beweert dat zij met deze overeenkomst de pensioengerechtigde leeftijd op 65 jaar heeft kunnen houden. Maar Bos, Balkenende en Donner laten er geen twijfel over bestaan: wat hun betreft gaat de AOW-leeftijd naar 67 jaar.

Dat het definitieve besluit hierover is uitgesteld tot oktober om de SER over een zogenaamd alternatief te laten nadenken, is slechts uitstel van executie. Ten eerste omdat dit alternatief alleen als 'advies' dient. Ten tweede omdat eerdere door de FNV aangedragen voorstellen al door bazen en politiek zijn afgeschoten.

Een nieuw 'alternatief' zal neerkomen op een iets andere vorm van dezelfde bezuinigingen.Het is schandalig dat de FNV-top ons nog wijsmaakt dat dit akkoord de AOW-leeftijd op 65 jaar garandeert. Bovendien schuilen er allerlei andere verslechteringen in deze deal, zoals het bevriezen van salarissen en uitkeringen, en het openzetten van de deur naar het niet indexeren van de pensioenen.

Dit wordt nog absurder in het licht van de 'crisismaatregelen' die sinds vorig jaar worden genomen. Terwijl banken met honderden miljarden door het kabinet uit de brand zijn geholpen en topbestuurders nog altijd wegkomen met riante bonussen en salarissen, worden gewone mensen geconfronteerd met massaontslag, loonmatiging en langer doorwerken. Dit akkoord straft ouderen, terwijl het jongeren níet aan het werk helpt. Het is een greep in de portemonnee en een aanval op de positie van werknemers en gepensioneerden.

Aan dit akkoord is niets sociaal - het is toegeven aan het neoliberale offensief waarmee het bedrijfsleven ons de prijs van de crisis wil laten betalen. Wie daar goedkeuring aan geeft helpt vrijwillig mee aan de afbraak van sociale verworvenheden waar eerder keihard voor geknokt is.

Wie echter de oogkleppen van het poldermodel afzet, kan zien dat er wel degelijk een alternatief is. Een alternatief waarmee we de rekening sturen naar het juiste adres: de rijken, bazen en bonusgraaiers. Een alternatief waarmee we het polderen achter ons laten, omdat we alleen door massaal in actie te komen eisen kunnen afdwingen. Een alternatief waarmee jong en oud weer schouder aan schouder de straat op gaan en de politiek van verdeel-en-heers beantwoorden met solidariteit.

Laten we iets opsteken van de 'Franse toestanden' in de rest van Europa. Zeg daarom NEE tegen dit akkoord - en help mee met organiseren om onze vakbonden weer te laten vechten en weer verschil uit te maken!

- Bouw mee aan een strijdbare vakbeweging: verspreid deze oproep onder zoveel mogelijk collega's en anderen! Download de flyer als PDF: pagina 1 en pagina 2.

- Kom naar de bijeenkomsten over 'De crisis, de vakbond en links: de terugkeer van klassenstrijd' en 'Europa in verzet: wij gaan de crisis niet betalen!' (met internationale sprekers) op zondag 10 mei tijdens het Marxisme Festival 2009 in Amsterdam

- Lees de Socialist en neem een proefabonnement (drie maanden voor slechts 2,50 euro) of een jaarabonnement (15 euro)

Postbodes geven slecht akkoord een rode kaart

Ondanks de kou en de regen voerden enkele honderden postbodes vandaag actie in Utrecht tegen het akkoord dat hen door de bazen en de bonden in de maag gesplitst dreigt te worden. De TNT dreigt met een massa-ontslag als de postbodes geen 15 procent loonsverlaging accepteren. Maar ondertussen verhoogde de directie het eigen salaris vorig jaar met 10 procent. De actie, georganiseerd door comité Red de Postbode, was een duidelijk signaal aan de vakbondsleden om 'nee' te stemmen als de bondsleiding hen dit plan voorlegt.

Demonstratie Red de Postbode

Op zaterdag 28 maart organiseert het Actiecomité Red de Postbode een grote landelijke manifestatie op het Domplein in Utrecht.

Oproep van actiecomité Red de Postbode

We roepen iedereen op om tussen 12 en 14 uur daar te zijn en met ons samen aan heel Nederland duidelijk te maken dat de maat vol is. Wij betalen voor de liberalisering, de oneerlijke concurrentie en de hoge winsten voor de bedrijven. Het plan van Brussel om van Europa een grote vrije postmarkt te maken gaat over onze ruggen. Maar dat pikken we niet langer!

Doe mee! Wil je flyers bestellen die je aan je collega’s kunt geven of wil je met een eigen actiecomité aan de slag bij jou in de buurt? Stuur dan een mail naar actie@reddepostbode.nl.

Wat zijn onze eisen voor de cao van TNT?

- Geen loonroof! Het basissalaris gaat in het cao-voorstel van de bonden 7 % omlaag; dat mag niet gebeuren.
- Geen 38e uur zonder betaling. We willen niet meer werken als we geen cent extra krijgen.
- Blijf van de leeftijduren af. De leeftijd uren worden gehalveerd; dat vinden we niet sociaal!
- Meer werkzekerheid. Nu zijn er alleen de eerste 2,5 jaar geen gedwongen ontslagen. Krijgen we daarna alsnog de zak?
- Meer solidariteit. Waarom moeten alleen de schalen 1 t/m 4 inleveren en de top niet? De trap mag niet van onderaf worden schoongeveegd!

Hoe gaan we dat bereiken?

We willen dat de leiding van de vakbonden samen met ons actie gaat voeren. Als we samen strijd voeren kunnen we de bedrijven en de politiek dwingen om rekening te houden met ons.

Daarom eisen we:

- Stop het stukloon! Zo snel mogelijk alle postbezorgers in Nederland een arbeidscontract.
- Onmiddellijk minimumloon voor nieuwe bedrijven. Het minimumloon mag niet meer worden ontdoken; er moet direct aan alle bezorgers bij de nieuwe postbedrijven minstens het minimumloon plus vakantietoeslag worden betaald.
- Geen liberalisering. De Europese liberalisering zorgt voor concurrentie op arbeidsvoorwaarden voor postbezorgers. Niet alleen in Nederland maar ook in andere lidstaten van de Europese Unie. En als de meeste andere Europese landen hun markt nog dicht houden dan is Nederland helemaal gek als ze wel alle concurrenten toelaat!

Meer informatie op de site van Red de Postbode

Kaderleden uiten kritiek op bondsleiding

De FNV-top sloot met het kabinet afgelopen maand achter gesloten deuren een deal over het ontslagrecht. Op kaderbijeenkomsten van FNV Bondgenoten werd door het bestuur vervolgens een maximale looneis van 3,5 procent voorgesteld. De slappe houding van de top kon op woede en kritiek rekenen van de aanwezigen. De Socialist was erbij.

Theo Mesman is al 37 jaar actief bij FNV Bondgenoten en hielp mee met de organisatie van veel vakbondsacties. Hij was bij de kaderbijeenkomst op 23 september in Amsterdam: ‘De vergadering was een soort democratisch sausje voor een deal die in de achterkamertjes is gesloten en waar het vakbondsbestuur gewoon mee door wil gaan.’

Mesman: ‘Het bestuur gelooft dat het kabinet haar beloftes over koopkrachtverbetering voor de minima na zal komen als wij willen inleveren. Vergeet dat maar: dat is dan het zuur-en-het-zoet verhaal waarbij we het zoet weer niet krijgen. Je kan met dit kabinet geen afspraken maken. Bovendien is de verlaging van de WW-premie een chantagemiddel. De WW-pot is naar ongekende hoogte gestuwd. Dat is ons geld en ze rekenen zich er al rijk mee.’

De looneisen worden veel te laag ingezet: ‘Als de inflatie al 3,25 procent is dan kom je er niet met 3,5 procent. Er wordt altijd naar beneden onderhandeld. Waar zit dan de koopkrachtverbetering? Die 3,5 procent is niet voor niets genoemd door het bondsbestuur. Die is wel degelijk besproken met het kabinet en werkgevers. Dat is de inzet die is uitgeruild tegen het behoud van het ontslagrecht en de verlaging van de WW-premie.’

Het probleem is volgens Mesman dat de vakbond actie uit de weg gaat: ‘Ja, er moet heel wat gebeuren om die actiebereidheid weer aan te boren, maar als het echt nodig is komt die altijd. Als de bonden zeggen: “We eisen 4,5 procent” en de regering dan zegt: “Dan pakken we het ontslagrecht aan”, dan staat het Museumplein weer vol. Als je een goed verhaal hebt en je speelt het open, en je de argumenten van je tegenstander goed weerlegt dan krijg je de mensen mee. Dat is gewoon in het verleden gebleken. Kijk naar 2 oktober 2004 of de WAO-demonstratie in 1993. We hebben de afbraak van ons sociale stelsel veel te lang getolereerd.’

Soortgelijke kritiek was te horen op de bijeenkomst die op dezelfde dag in Rotterdam gehouden werd. Daar gingen de kaderleden een belangrijke stap verder, door hun kritiek vast te leggen in een motie. Het bondskader onderstreepte dat leden moeten worden betrokken bij de inzet voor onderhandelingen. Met een overgrote meerderheid van de ruim 80 aanwezigen werd de motie aangenomen, gebaseerd op een verklaring van de Bedrijfsgroepraad Vervoer. Hierin staan onder andere de volgende kritiekpunten.

- Geen versoepeling ontslagrecht: ‘De zogenaamde aftopping voor ontslagvergoedingen voor salarissen van meer dan 75 duizend euro zal geen stand houden in ons rechtssysteem. De FNV heeft zichzelf een slechte dienst bewezen omdat door deze stap de Kring van Kantonrechters de gehele Kantonrechtersformule op de schop zal gaan nemen.’

- Geen uitruil: ‘Indien werknemers niet meer meebetalen aan de WW-premie zal het principe “wie betaalt, bepaalt” in de toekomst niet meer opgaan. Niemand weet hoeveel overschotten er in de WW-potten zitten. Maar we mogen er in dit neoliberaal denken wel vanuit gaan dat indien de werkloosheid weer gaat oplopen en de financiële middelen ontoereikend dreigen te zijn, dat men dan niet meer over zal gaan tot het heffen van (meer) WW-premie, maar dat dan de polisvoorwaarden van de WW verslechterd zullen gaan worden (…) Er is dan weer een icoon van solidariteit door de vakbeweging gesloopt.’

- Geen loonmatiging: ‘De FNV roept in de pers op allerlei manieren in bedekte termen dat zij wel tot loonmatiging bereid is. Wat te denken van de uitspraak “de maximale looneis is minimaal de inflatie”, of “Ook wij zijn verantwoordelijk voor de loon-prijsspiraal”. Daar waar ruimte is eisen we een koopkrachtverbetering. Ook kan het systeem van de Automatische Prijscompensatie weer in de cao’s geïntroduceerd worden waar leden dat eisen en willen afdwingen.’

De kritische geluiden in Amsterdam en de scherpe motie in Rotterdam laten zien dat er vakbondsleden zijn die willen vechten voor een strijdbaardere koers.

Gevestigde politiek mist antwoorden

Terwijl internationaal de beurzen wegzakten door het instorten van de grote zakenbank Lehman Brothers, verliep in Nederland Prinsjesdag alsof er niets aan de hand was. Alleen Wilders creëerde ophef, door weer een sprong verder te gaan in zijn fascistoïde hetze tegen Marokkanen.

Met stralende gezichten en bijpassende hoedjes presenteerden de ministers zoals gebruikelijk hun begroting. Ook Ferry Mingelen toonde het gepaste enthousiasme, en meldde dat de oppositie het wel moeilijk zou krijgen om iets te vinden om te bekritiseren. Die oppositie speelde vervolgens braaf haar voorspelbare rol. De SP en GroenLinks door er – terecht, maar veel te beleefd – op te wijzen dat de koopkracht van ouderen en chronisch zieken er wel degelijk op achteruit gaat. De VVD door te doen alsof de PvdA Nederland aan het omtoveren is in een semi-communistische staatsgeleide economie, terwijl Wouter Bos ondertussen bezig is VVD-beleid door te voeren. Alleen Wilders doorbrak echt de gezelligheid, door als de onwelkome dronken buurman op een verjaardagsfeestje zijn racistische gal te spuwen.

Prinsjesdag is elk jaar een schijnvertoning, maar dit jaar was die parade van lang van tevoren ingestudeerde manoeuvres onder wanstaltige hoofddeksels extra wrang. Want terwijl het kabinet nog altijd volhoudt dat Nederland er economisch fantastisch voorstaat, bereidt het zich ondertussen voor om de gevolgen van een dreigende recessie af te wentelen op het armste deel van Nederland. En onder het mom van ‘een pas op de plaats’, gaat het kabinet ondertussen onverdroten door op de neoliberale ramkoers die onder Balkenende I en II is ingezet.

Laten we even een stapje terug doen van alle goudenkoetserij. Dit zou het jaar worden van het zoet na het zuur. Dat was nodig ook, want in de afgelopen jaren hebben gewone mensen offer na offer moeten brengen voor het gouden kalf van de Nederlandse economie. Terwijl de winsten groeiden en de topsalarissen nog verder stegen, moesten we in het kader van ‘het repareren van het dak terwijl de zon schijnt’ accepteren dat de lonen matig tot niet stegen, publieke voorzieningen werden uitgekleed en de ziektenkosten explodeerden.

Deze zomer werd – zelfs voor wie dat nog niet had geraden – al duidelijk dat het zoet niet kwam. Het CPB berekende namelijk dat in plaats van een koopkrachtstijging voor iedereen een koopkrachtdaling zou plaatsvinden. En nu maakt Wouter Bos mooie sier met de bewering dat hij die koopkrachtdaling heeft weten weg te poetsen. Als de uitdrukking ‘sigaar uit eigen doos’ nog niet had bestaan, had ze voor deze gelegenheid moeten worden bedacht. Maar misschien zou het beter zijn te spreken over een klapsigaar uit eigen doos. Want de beperking van belastingteruggave over ziektekosten en de afschaffing van uitkeringen voor jonge gehandicapten kunnen volgens het NIBUD voor ouderen en ernstig zieken leiden tot koopkrachtsverlies tot 3 procent.

Ondertussen zet het kabinet langzaam maar zeker de stappen die nodig zijn voor de invoering van de maatregelen die TNT-ontslagkoning Bakker in zijn rapport heeft uitgestippeld. De Nederlandse werkgevers – die van die topsalarissen, optiebonussen en gouden handdrukken bij vervroegde uittreding – zien een toekomst voor zich waarin ouderen doorwerken na hun 65-ste en werklozen met dwang aan het werk worden gezet, of met een bijstandsuitkering direct onder de armoedegrens mogen verdwijnen. De afschaffing van de WW-premie lijkt een leuk kadootje, maar is in werkelijkheid gewoon één van de stapjes in de richting van deze ondernemersdroom. En als de vakbonden ook nog eens in ruil de looneisen tot onder de inflatie drukken, gaan werkende mensen daar zelfs op de kortste termijn niet op vooruit.

Terwijl ze netjes glimlachen naar de camera bereiden Balkenende en Bos zich voor om de financiële crisis af te wentelen op werkende mensen en de armen. Het gebrek aan antwoorden hierop vanuit de gevestigde politiek zorgt ervoor dat Wilders en Verdonk kunnen weglopen met de frustraties. De Volkskrant kopt vandaag naar aanleiding van de kredietcrisis openlijk over een ‘implosie van het kapitalisme’. Daarmee blijkt één deel van de socialistische politiek relevanter dan ooit. Maar de andere helft van die politiek, de klassenstrijd, wordt tot nu toe vooral door rechts gevoerd. Daar moeten we verandering in brengen.

Ons eisenpakket aan Balkenende en Bos

Terwijl de prijzen aan de pomp en in de supermarkt snel stijgen roept het kabinet op tot 'loonmatiging', voor arbeiders wel te verstaan. De topsalarissen en miljoenenwinsten blijven buiten schot. In goede of slechte tijden - met Bos en Balkenende is het altijd zoet voor de rijken en zuur voor de rest.

Door Maina van der Zwan

Begin augustus maakte het Centraal Bureau voor de Statistiek bekend dat de inflatie met 3,2 procent in zes jaar niet zo hoog is geweest. Maar dit cijfer verhult nog de werkelijke stijging van de lasten voor de lage- en middeninkomens. De energieprijs steeg afgelopen jaar met gemiddeld 8 procent, brood met 8,2 procent, zuivelproducten met 17 procent en diesel met 32 procent. Steeds meer mensen hebben moeite om rond te komen, en er is zwaarder weer op komst. De Europese Centrale Bank (ECB) sloeg begin augustus alarm: de groei neemt sneller af dan verwacht en de inflatie stijgt. De Duitse economie - tot dusver de motor van Europa - kromp in het tweede kwartaal met 0,5 procent.

Hoe reageert het kabinet? In plaats van de enorme kostenstijgingen te compenseren roept zij in de aanloop naar Prinsjesdag op tot loonmatiging. Het blijft hetzelfde liedje van afgelopen jaren, alleen de verbloemende teksten veranderen. 'Zoet na het zuur' werd 'het dak repareren terwijl de zon schijnt', en nu moet 'de broekriem een gaatje strakker', aldus president van de Nederlandse Bank Nout Wellink. Ditmaal 'in ruil' voor het schrappen van de geplande btw-verhoging. Aangekondigde verslechteringen worden dus uitgesteld om andere verslechteringen door te drukken. 'Laten we er samen uitkomen', zei Balkenende. Anders belanden we in een 'loon-prijsspiraal'.

Maar er is geen enkele garantie dat loonmatiging de inflatie zal temperen. Grote aanjagers van de inflatie zijn de stijgende voedsel- en brandstofprijzen en de miljardeninjecties van de ECB - niet hogere lonen. En van 'samen' is al helemaal geen sprake. De lonen van topbestuurders stijgen explosief, afgelopen jaar met maar liefst 23 procent. Multinationals maken miljoenenwinsten maar betalen nauwelijks belasting. Hun bijdrage aan de staatskas is sinds de jaren tachting dusdanig teruggebracht dat Nederland bekend staat als belastingparadijs. De staat biedt bedrijven doelbewust de mogelijkheid hun belasting op inkomsten uit rente, royalties, dividenden en kapitaalwinsten uit dochterbedrijven laag te houden.

Shell-baas Jeroen van der Veer beraamt zijn plannetjes

Neem Shell, dat 39 dochterbedrijven op Bermuda, 6 op Barbados en nog 10 op andere eilandjes heeft. Allemaal constructies om belasting te kunnen ontduiken. Shell boekte in 2007 een nettowinst van 31,3 miljard dollar - hoogste resultaat ooit door een Europees bedrijf. Topman Jeroen van der Veer verdiende afgelopen jaar 9,4 miljoen euro.

Alle energiebedrijven profiteren van de prijsstijgingen. Nuon heeft afgelopen kwartaal de winst ruim zien verdubbelen tot 440 miljoen euro. Essent boekte in 2007 een nettowinst van 2,6 miljard euro, vergeleken met 761 miljoen in 2006. Intussen valt de energierekening van een gemiddeld Nederlands huishouden dit jaar 144 euro hoger uit dan vorig jaar. Dit is niets minder dan gelegaliseerde diefstal. Waarom zouden wij dan ons loon moeten matigen? Laat de multinationals de rekening maar betalen.

De enige manier voor werknemers om zoet na het zuur te krijgen is er zelf voor op te komen. Nu de paniek over de kredietcrisis wordt gebruikt om de hand op de knip te houden is dat slechts actueler. Het is tijd voor een actieplan voor een herverdeling van de enorme welvaart.

Te denken valt aan de volgende speerpunten:
► Loonsverhogingen die niet alleen de huidige prijsstijgingen, maar ook het koopkrachtverlies van de afgelopen jaren compenseren.
► Het drastisch verhogen van de winstbelasting, met de energiesector voorop. Alle mazen waardoor bedrijven hun afdracht ontlopen moeten gedicht worden.
► Het drastisch verlagen van de topinkomens, in de publieke en de private sector. Niet door een 'moreel appèl', maar door een hard plafond.
► Het terugdraaien van de privatisering, te beginnen met het openbaar vervoer en de zorgverzekeringen. Geen winstoogmerk, maar democratische controle over publieke diensten zou bovenaan moeten staan.
► Het terugdringen van militaire uitgaven. Directe maatregelen zijn het terugtrekken van de troepen uit Afghanistan (kosten 2 miljoen per dag) en het afblazen van het JSF-project (totale kosten 6 miljard).

Veel mensen zullen voor deze maatregelen voelen. Maar politiek Den Haag laat zijn oren liever hangen naar de wensen van de BV Nederland. De SP slaat als enige de goede toon aan door te zeggen dat het volkomen terecht is als de vakbonden een groter deel van de welvaart opeisen. Maar op de volgende neoliberale aanval zal een veel krachtiger, en verenigd antwoord nodig zijn.

De enige kracht die het bovenstaande zal kunnen afdwingen is de arbeidersbeweging. De opgebouwde druk tegen de geplande versoepeling van het ontslagrecht eind 2007 en de recente stakingen van postbodes en buschauffeurs hebben laten zien dat collectieve actie vruchten kan afwerpen. De vakbondstop en de linkse oppositie zijn echter snel geneigd tot slappe compromissen. Voor de komende strijd is brede druk van onderaf vereist en een links met lef, een lange adem en activisten die op hun eigen kracht durven vertrouwen. Daar zijn we nog niet - maar het is de enige weg vooruit.

Wie gaat de crisis betalen?

Veel media doen het voorkomen alsof de paniek op de beurs en alsmaar stijgende prijzen een natuurramp zijn. Maar de recessie en de groeiende inflatie komen net zo min uit de lucht vallen als de neoliberale aanval op onze levensstandaard. Ze vormen de wrange vruchten van de bewuste politiek van marktwerking en een systeem gefundeerd op winstbejag.

Door Bart Griffioen

Nieuwe economische tegenslagen in juli vormen het zoveelste bewijs dat de kredietcrisis maar niet wil verdwijnen. De miljarden steun die nodig waren voor de redding van de twee grootste Amerikaanse hypotheekfinanciers Fannie Mae en Freddie Mac en de gedwongen sluiting van de bank IndyMac zorgden voor grote ongerustheid bij tienduizenden Amerikanen. In een run on the bank kwamen rekeninghouders tot de ontdekking dat zij miljoenen dollars aan spaarbedragen, hypotheekgelden en levensverzekeringen nooit meer zullen terugzien.

In dezelfde week raakte in Nederland Fortis in diepe financiële problemen. Naast problemen met de dure overname van ABN Amro, verloor haar aandeel in anderhalf jaar tijd tweederde van zijn waarde. Vervolgens trof de impact van de Amerikaanse kredietcrisis op Europese banken Fortis half juli het hardste. Ondertussen is de bestuursvoorzitter opgestapt en is onderzoek gestart naar mogelijk misbruik van voorkennis en koersmanipulatie door speculanten.

Toch is van enige mate van eigen verantwoordelijkheid geen sprake. Herman Verwilst, de nieuwe topbestuurder bij Fortis verklaarde: ‘Ik zou willen dat de beurskoers zich wat behoorlijker ging gedragen.’ Ondertussen getuigen de meeste reacties uit de mainstream van struisvogelpolitiek. Veel topmannen in de bankwereld spraken afgelopen periode overenthousiast over ‘het begin van het einde’ van de crisis. Het kortetermijndenken overheerst en de stille hoop is dat de recessie wel uit zichzelf zal verdwijnen.

Sommige delen van de financiële wereld hebben beter door hoe fundamenteel de problemen zijn. Een columnist van de Financial Times schreef onlangs dat we ons niet aan het slot van een enge film bevinden, maar pas ‘aan het einde van de openingstitels’. Met de verdamping van miljarden aan waarde die dagelijks plaatsvindt – zoals veel Amerikanen nu zien gebeuren met hun spaargeld – vormt dit economisch en maatschappelijk een explosieve mix.

Het duistere vooruitzicht wordt versterkt door het feit dat het virus dat de bankwereld en huizenmarkt beheerst niet meer op zichzelf staat – ook de reële economie begint ontregeld te raken. Snel stijgende prijzen van energie, brandstof en voedsel gaan gepaard met scherpe tegenvallers in de industrie. Dat geldt bijvoorbeeld voor de Amerikaanse automarkt, waar giganten General Motors, Ford en Chrysler harde klappen krijgen. Maar het gaat tevens op voor het Europese continent en zelfs voor China, waar de groeicijfers ook beginnen terug te lopen.

De kredietcrisis en voedselcrisis laten zien hoe snel het hele kapitalisme in crisis kan raken – en hoe het zijn eigen karakter is dat dit proces versnelt. Terwijl gewone mensen hun toekomst in rap tempo onzekerder zien worden, willen de grote bedrijven en banken er alles aan doen om hun winsten en koersen veilig te stellen. Maar groeiend wantrouwen tussen banken onderling versterkt de neerwaartse spiraal, die op zijn beurt het ‘consumentenvertrouwen’ in een vrije val gooit. De prijsstijgingen in de supermarkt en aan de benzinepomp zijn dan ook geen natuurwetten, net zo min als de inflatie en teruglopende koopkracht. Ze vloeien voort uit een ziek systeem.

Neoliberale politici blijken best bereid om in de markt in te grijpen om banken en beleggingsfondsen financieel te steunen of zelfs te nationaliseren, maar als het gaat om de voedselcrisis, weigeren ze een halt toe te roepen aan de speculaties die de voedselprijzen omhoog drijven. Ondertussen wordt de waanzin achter hun absurde prioriteiten verscherpt doordat concerns nog altijd torenhoge winsten boeken, de salarissen van hun bestuurders ‘marktconform’ meegroeien en tegelijkertijd miljarden aan militaire budgetten beschikbaar zijn.

Maar wat degenen aan de top betreft, is het de meerderheid op deze planeet van arbeiders en armen die de prijs mag betalen. Populistisch rechts helpt dat offensief aanjagen door de aanval op moslims en minderheden verder op te voeren. Tegelijkertijd bedreigt kapitalistische globalisering het voortbestaan van onze aardbol zelf, met het verwoestende scenario van nieuwe klimaatrampen en nucleaire oorlog.

Maar pessimisme noch passiviteit kan hierop een antwoord zijn. Afgelopen maanden hebben voedselprotesten van Egypte tot Bangladesh laten zien dat velen weigeren op te draaien voor een crisis in een wereld waarin zij niet meebeslissen. In verschillende Europese landen vechten arbeiders terug tegen de neoliberale aanvallen op hun lonen, banen en pensioenen, met de algemene staking in Griekenland en het Ierse ‘Nee’ tegen het Lissabon-verdrag voorop.

De brede afkeer van marktwerking en de stakingen van TNT Post tot het streekvervoer laten zien dat Nederland in dit landschap geen uitzondering vormt. Het is zaak dat linkse krachten zich van dit potentieel bewust zijn en er met zelfvertrouwen op voortbouwen – als direct antwoord op het crisisbeleid en als levend onderdeel voor een alternatief dat socialisme heet.

Lees een uitgebreidere versie van dit artikel in het nieuwste nummer van de Socialist

Eerste Kamer moet niet stemmen over Lissabon

Na het Ierse 'Nee' tegen het nieuwe Europese verdrag, roept het comité Ander Europa nu via een petitie de Eerste Kamer op om af te zien van stemming over dit verdrag van Lissabon.

Het comité voerde eerder al campagne tegen de Europese Grondwet, met name vanwege het neoliberale, ondemocratische en militaristische karakter van het document. In de nieuwe petitie wijst het comité ook op de ondoorzichtigheid waarmee nu het proces voor goedkeuring van het verdrag van Lissabon wordt doorgezet, terwijl het Ierse 'Nee' de basis onder het verdrag heeft weggeslagen.

De tekst van de petitie luidt: De Ierse bevolking heeft in het referendum van 12 juni het nieuwe Europees Verdrag afgewezen. Aangezien een Iers referendum bindend is en een Europees Verdrag pas van kracht kan worden als alle lidstaten er mee instemmen zal dit Verdrag in deze vorm niet in werking treden.

In Nederland is het Verdrag inmiddels door de Tweede Kamer goedgekeurd. De Eerste Kamer moet zich er nog over uitspreken. Door de Ierse afwijzing is de politieke situatie rond het Verdrag ingrijpend veranderd. Een goedkeuring door de senaat van dít Verdrag heeft slechts symbolische betekenis, zolang niet duidelijk is wat de conclusie is die uit het Ierse NEE wordt getrokken. Het nú goedkeuren van het Verdrag is een verkeerd signaal. Het kan de indruk wekken dat de democratische uitspraak van de Ierse kiezer niet wordt geaccepteerd. Daarom roepen wij de Eerste Kamer op om af te zien van stemming over het Verdrag van Lissabon.

We roepen alle lezers van dit blog op deze oproep hier te ondertekenen.

Brandstofprijzen en wegblokkades

Geblokkeerde grensovergangen, plunderende vissers, snelwegblokkades en veel politieke heibel over accijns. De stijgende brandstofprijzen houden de gemoederen bezig en versterken de zorg over een mondiale recessie.

Door Maina van der Zwan

Afgelopen week opende het NRC een driedelige serie over olie onder de kop ‘Extreem dure olie kan economie ontwrichten’. De dreiging van een verdiepende crisis is reëel. De huidige $140 per vat is een verdrievoudiging ten opzichte van twee jaar terug. Ondertussen wordt er al gespeculeerd over olieprijzen van $200 tot $250 per vat, bedragen die tot een hollende inflatie zouden kunnen lijden.

De basis voor de prijsstijging ligt voor de hand: een stagnerende productie kan de door China voorstuwende vraag niet bijhouden. Maar de spiraal wordt verder aangewakkerd door speculanten. Met de crisis op de financiële markten hebben deze namelijk hun toevlucht gezocht in grondstoffen, om hier de volgende zeepbel te creëren. Aan de New York Mercantile Exchange (NYMEX) is de handel in termijncontracten voor olie sinds 2004 verdrievoudigd. En net zoals bij de Amerikaanse hypotheekmarkt en de voedselcrisis zijn het gewone mensen die de prijs betalen.

Door heel Europa stijgt de inflatie fors. Tot voor kort hielden Nederlandse analysten vol dat wij hier de dans zouden ontspringen. Sinds afgelopen woensdag zijn ook zij een illusie armer. De Nederlandsche Bank publiceerde toen haar kwartaalbericht. De verwachting is dat de inflatie in 2008 oploopt van 2,6 procent tot 3,4 procent in 2009. Ook hier forse stijgingen dus, en dan zijn het ook nog eens geflatteerde cijfers. Voor de midden- en lage-inkomens komen de klappen veel harder aan dan voor de welgestelden. Daarom voeden de stijgende brandstofprijzen de al bestaande onrust over dalende koopkracht en verhoogde werkdruk.

Wat zou er moeten gebeuren? Belangrijkste uitgangspunt is dat we af moeten van de maatschappelijke olie-verslaving. De ontvouwende klimaatcrisis is daar al reden genoeg voor. Transport en energievoorziening kunnen en moeten in de komende vijftien jaar ontkoold worden. Toch is de trend er een van meer auto’s, meer plastic, meer vliegtuigen, meer bommen en meer asfalt. Volslagen waanzin, maar als je de top 10 mondiale bedrijven ziet begrijp je waarom de verslaving zo hardnekkig is: het hart van kapitalistische winstgevendheid wordt gevormd door olie-gerelateerde productie. En dus buigen politici mee met de belangen van deze machtige lobby. Het onlangs verschenen Energierapport 2008 van minister van der Hoeven spreekt boekdelen. Het plan bestaat vooral uit veel mooie woorden. Inhoudelijk is het van alles een beetje: beetje meer windmolens, wat algen voor biobrandstoffen, meer kolen en een open deur naar kernenergie. Van de 40 miljard euro uit de aardgasbaten gaat het rijk tot 2011 maar liefst 4 miljard in duurzame energie investeren! De toch al magere doelstellingen voor het terugdringen van de CO2 uitstoot kunnen met dit plan nooit gehaald worden.

Terug bij de brandstofprijzen beperkt de Haagse discussie zich tot het wel of niet verlagen van de accijns. De rechtse partijen kraaien dat deze net zoals in België verlaagd moeten worden. Dat is namelijk wat de transportbranche wil. Dat ze en passent daarmee ook opkomen voor de belangen van gefrustreerde automobilisten is een ingecalculeerde bonus. Maar heb geen illusies over waar Rutte, Verdonk en Wilders staan. Ze zeggen op te komen voor de ‘hardwerkende Nederlander’, maar als voorvechters van de ‘vlaktaks’, een evenhoog belastingtarief voor rijk en arm, staan ze aan de kant van de grote graaiers.

En waar staan socialisten in de accijnskwestie? In tegenstelling tot de rechtse populisten zijn wij principeel tegen btw en accijnzen, die arm relatief harder treffen dan rijk, en principieel voor inkomensnivellering. In andere woorden: accijns afschaffen en het geld halen waar het zit. Het gemiddelde directeurssalaris van de honderd best verdienende bedrijven steeg in de afgelopen 25 jaar van 225 duizend euro naar 1,3 miljoen euro, een stijging van 600 procent. Shell maakte vorig jaar 21,5 miljard euro winst. Met dat soort bedragen zou je bergen kunnen verzetten op het gebied van gratis openbaar vervoer en het omschakelen naar duurzame energie. Stof voor de volgende ronde stakingen en snelwegblokkades.

Bakker legt basis verdere afbraak

Bos en Balkenende hebben de discussie over de toekomst van de arbeidsverhoudingen in Nederland uit handen gelegd aan een liberale extremist, die bij zijn eigen bedrijf TNT elfduizend mensen op straat zet. Dus verrassend was het niet dat die vervolgens is gekomen met een plan dat weinig heel laat van de rechten van werkenden.

Door Pepijn Brandon

Het uitkleden van de ontslagbescherming, het thema waarvoor de Commissie-Bakker in eerste instantie was aangesteld, gaat in het eindrapport dat gisteren verscheen gedeeltelijk in de koelkast (maar zeker niet helemaal!). Het advies van Bakker: begin de aanval op een aantal andere terreinen, waarop de regeringspartijen het makkelijker eens kunnen worden.

Het rapport is ingekleed als mannier om meer mensen aan de slag te helpen. Maar de fictieve 600 duizend nieuwe banen zijn niets meer dan een worst om een serie verslechteringen aantrekkelijk te laten lijken. Terwijl de commissie puntsgewijs aangeeft waar aan de rechten van werknemers moet worden gesleuteld (langer doorwerken, afschaffing van de WW-uitkering), laat ze het ontstaan van die nieuwe arbeidsplaatsen over aan de werking van de markt en de welwillendheid van de bazen.

Alle plannen worden gerechtvaardigd door te wijzen op de vergrijzing. Al sinds het eerste kabinet-Balkenende wordt elke verslechtering op die manier onderbouwd, maar het spook van de vergrijzing is nog nooit zo groot en dreigend geweest als bij Bakker. De verzorgingsstaat zou bezwijken onder de druk van een steeds ouder wordende bevolking, waarvoor steeds minder werkenden de kosten zouden moeten dragen. Maar Bakker ‘vergeet’ voor het gemak dat steeds minder werkenden ook daadwerkelijk meer opbrengen. De toename van de arbeidsproductiviteit, en daarmee van de totale te verdelen rijkdom, gaat nog altijd veel sneller dan de vergrijzing. Er is geen enkele reden waarom in het rijke Nederland niet meer bejaarden van hun pensioen en een goede gezondheidszorg zouden kunnen gaan genieten.

Bovendien zullen de maatregelen die Bakker voorstelt er helemaal niet toe leiden dat structureel minder mensen werkloos raken. Ze zijn vooral bedoeld om de greep van de werkgevers op de arbeidsmarkt te vergroten. De pensioenleeftijd verhogen tot 67 jaar, mensen die een half jaar lang een uitkering hebben gehad via de gemeentes dwingen elk beschikbaar werk te aanvaarden, jongeren snel en gericht de arbeidsmarkt opsturen tegen minder loon: dat alles zal de concurrentie vooral aan de onderkant van de arbeidsmarkt vergroten. Dwang is daarbij het toverwoord, want ‘de tijd van vrijblijvendheid is voorbij’, aldus de commissie.

Maar voor de werkgevers is er vrijblijvendheid alom. Zij moeten ‘gestimuleerd’ worden om mensen aan het werk te houden. Daarmee is het advies van Bakker terug te voeren tot het kernpunt van de neoliberale lissabonagenda: de winstgevendheid van Europese bedrijven vergroten door de onderkant van de arbeidsmarkt open te breken. In plaats van stabiele werkgelegenheid zal het effect een harmonica-werking zijn: in periodes van groei kunnen de bazen putten uit grote poel van vrij beschikbare arbeidskrachten. En als de groei tegenvalt, kunnen ze net zo makkelijk weer van hun personeel af.

Niet vreemd dus, dat VNO-NCW het plan ‘aansprekend’ vindt. Het kabinet, inclusief de PvdA, ziet er een mogelijkheid in om de vastgelopen neoliberale ‘hervormingsagenda’ weer in gang te zetten. Grote delen van de oppositie, inclusief D66 en zelfs GroenLinks, zijn het met de liberale hoofdlijnen eens, maar vinden dat de maatregelen zelfs nog verder zouden moeten gaan. Wilders is ertegen omdat Bakker niet zegt dat alle problemen in Nederland door de buitenlanders komen. Maar in zijn eigen economische programma stelt hij vrijwel hetzelfde voor als Bakker. Alleen de SP hekelt het rapport als ‘een blauwdruk voor het ontmantelen van werknemersrechten’.

Daarmee is ook meteen duidelijk dat het geen zin heeft om naar de Tweede Kamer te kijken om de scherpe randjes van de voorstellen weg te slijpen. Net als de afwenteling van de aanval op het prepensioen van Balkenende en Zalm, de afwijzing van de Europese Grondwet en het omkeren van de privatiseringsgolf zal het antwoord ook nu vanuit werkende mensen zelf moeten komen. De conclusies van de Commissie Bakker zullen doorklinken in alle komende aanvallen vanuit het kabinett. We kunnen ons schrapzetten voor een nieuwe confrontatie.

‘Wij staken voor een goed openbaar vervoer’

Petjes, oranje hesjes, fluitjes, toeters en hier en daar een brulshirt. Duizenden mensen kleurden donderdag het Utrechtse Jaarbeursplein knaloranje. Een nee, het had niets te maken met voetbal.

Door Sinsa van Kalkeren

Enthousiast waren ze wel, de stakende chauffeurs van het streekvervoer. Om hun eis van 3,5 procent loonsverhoging zonder beknibbeling op pauzes en vrije dagen kracht bij te zetten, verzamelden ze zich donderdag voor een landelijk manifestatie.’Maar we staan hier niet alleen voor ons loon,’ zegt Marja Top uit Ede. ‘Doordat onze bedrijven geprivatiseerd worden, wordt er op alles bezuinigd. Ik werk nu zeven jaar op de bus en de tijd die ik heb om van A naar B te komen, wordt steeds korter. Je moet Red Bull in je tank gooien om het nog te halen. Dat levert ontzettend veel stress op. Tel daar de verkorte pauzes en het verminderde aantal vrije dagen bij op, en de situatie op de bus wordt niet bepaald veiliger.’

Al zes dagen duurt de staking, nog los van de acties die in de afgelopen maanden werden gevoerd. Nu er ook in de spits geen bussen rijden, krijgen de chaufeurs het verwijt dat ze kwetsbare groepen te veel raken op deze manier. Hoewel uit onderzoek van Metro blijkt dat 84% van de ondervraagden de stakingen steunt, wil reizigersorganisatie Rover via de rechter proberen de stakingen te verbieden.

‘Ik vind het ook naar dat het nodig is,’ zucht Top. ‘Ik heb zelf een dochter die in haar examenperiode zit, dus ik weet hoe lastig het is. Maar we hebben de afgelopen maanden echt geprobeerd eruit te komen met de werkgevers, maar ze geven geen krimp. En laten we eerlijk zijn: het is nu even vervelend, maar we staken juist ook voor die kwetsbare groepen. We willen niet dat door de privatisering lijnen worden geschrapt, chauffeurs onmogelijke tijden moeten maken, noem maar op. Wij staken voor een goed openbaar vervoer.’

Hoewel de staking nog niet altijd gelinkt wordt naar andere werknemers die met dezelfde marktwerking te maken hebben, zijn er wel beginnetjes. Harry de Vries uit Hoorn: ‘Als ze onze ATV dagen en kwartier pauze af kunnen pakken, dan zijn de pauzes van die NS-ers en de arbeidsvoorwaarden in de zorg en onderwijs daarna aan de beurt. Het komt er nu op aan om meer solidariteit te kweken.’

Massale protesten in Zuid-Korea

Het centrum van Seoul is al een maand lang het toneel van grootschalige protesten tegen de Zuid-Koreaanse regering. Diana Wittendorp was erbij en doet verslag samen met Moon Myeong-ju, een activist die betrokken is bij de acties.

Afgelopen december werd de centrum-rechtse regering van Roh Moo-hyun opgevolgd door de conservatieve regering van Lee Myung-bak. Roh had het volk hervormingen beloofd maar zijn beleid werkte vakbonden tegen en steunde de oorlogen in Irak en Afghanistan. De bevolking was teleurgesteld en keerde zich af van politiek. De conservatieve Lee won in december met een grote voorsprong maar bij een opkomst lager dan 50 procent. Hij voert de neoliberale agenda nog verder door dan Roh.

In april ging Lee bij Bush op bezoek en sloot een akkoord over de import van Amerikaans rundvlees in Korea als voorproefje op het vrije handelsakkoord (FTA) dat nog niet door het Koreaanse parlement is goedgekeurd. Omdat eerdere beperkingen op de invoer van rundvlees (vanwege de gekkekoeienziekte in de VS) nu opgeheven zijn, heerst er ongerustheid bij de Koreaanse bevolking. Lee zet doelbewust de gezondheid van het Koreaanse volk op het spel om de export naar de VS te maximaliseren.

Een petitie op internet die het aftreden van Lee eiste, werd door meer dan een half miljoen mensen ondertekend. Ook werd er opgeroepen om een fakkeltocht te houden in het centrum van Seoul. Op 2 mei waren er meer dan 10 duizend mensen op afgekomen. Het bijzondere was dat het merendeel van de mensen niet aangesloten is bij een vakbond of andere politieke organisatie.

De Koreanen zijn ook ontevreden vanwege de tegenvallende economie en de hoge olie- en voedselprijzen. Lee voert maatregelen door die de economie niet verbeteren en die de situatie van de gewone Koreanen juist verslechteren. Hij wil marktwerking in het onderwijs invoeren en bijna alle bedrijven in de publieke sector, zoals post, openbaar vervoer, drinkwatervoorziening en energie, privatiseren. De door Lee benoemde ministerraad en hoge ambtenaren zijn afkomstig uit een klasse van vastgoedeigenaren en topbestuurders van grote Koreaanse concerns, zoals Samsung, LG en Hyundai. De bevolking heeft er daarom geen vertrouwen in dat zij opkomen voor gewone Koreanen. Het invoeren van Amerikaans rundvlees was de druppel die de emmer deed overlopen en zette een golf van protesten in gang.

Sinds het eerste protest op 2 mei in Seoul zijn er bijna dagelijks fakkelwakes in meer dan 100 steden in het hele land. In het begin bestond de meerderheid van de demonstranten uit scholieren, vooral meisjes. Hun woede is groot omdat vooral zij het goedkope Amerikaanse rundvlees opgedrongen krijgen in de schoolkantine. Ze voerden campagne op internet en per sms en speelden zo een grote rol bij het mobiliseren van gewone mensen.

Door de protesten is ook het zelfvertrouwen van arbeiders toegenomen. Vakbonden kondigen stakingen aan om het transport van vlees tegen te houden en arbeiders in de publieke sector komen in actie tegen de aangekondigde privatiseringen. Ook boeren, wiens bestaan wordt bedreigd door de invoer van vlees uit de VS, doen mee. Vele politieke en maatschappelijke organisaties sloten zich aan bij de protesten. De Koreaanse IS is een van de meest zichtbare groepen, die proberen het protest breder te trekken dan alleen tegen de gekkekoeienziekte. Op allerlei manieren probeert de regering om demonstranten af te schrikken. Zo zei de regering dat de protesten illegaal waren. Nadat mensen de regering wezen op het recht om te demonstreren, antwoordde de regering dat het protest geen politiek karakter mocht hebben. In reactie daarop gaven mensen zich massaal aan bij de politie met de woorden ‘We zijn allemaal illegaal’.

Vervolgens richtte de regering haar pijlen op de scholieren door docenten te dwingen hen tegen te houden om naar de protesten te gaan. Docenten kwamen zelfs naar de acties om scholieren eruit te pikken. In reactie daarop kwamen scholieren vermomd of onder bescherming van hun ouders naar de protesten. Ook verklaarde de regering dat de gewone bevolking was gemanipuleerd door ‘enge linkse activisten’. De regering probeerde de rol van internet in te perken, door het verspreiden van kritiek tegen de regering op internet strafbaar te stellen.

Omdat de regering niets aan haar beleid verandert, gingen op 24 mei ongeveer de helft van de 30 duizend deelnemers aan een fakkelwake spontaan de straat op en trokken richting het huis van de president. Er volgden tientallen arrestaties. De regering zegt de arrestanten langer vast te houden en te berechten. Maar toch zullen de acties doorgaan.