Staking Egypte voor recht onafhankelijke vakbond

Gisteren begon in Egypte een belangrijke staking van belastinginners. De inzet is het behoud van een onafhankelijke vakbond, de eerste onafhankelijke vakbond in het land sinds 1957.

Belastinginners liepen samen met de textielarbeiders in Malhalla voorop in de stakingsgolf twee jaar geleden. In 2007 voerden zij een jaar lang actie voor betere arbeidsvoorwaarden. Na afloop van de succesvolle staking waarmee de eisen werden binnengehaald besloten de belastinginners hun eigen onafhankelijke vakbond op te richten. De Algemene Bond van Bank-, Verzekerings- en Financiële Employees, een staatsgeleide vakbond, weigerde tijdens de stakingen steun te geven aan het personeel.

De onafhankelijke vakbond werd opgericht op 20 december 2008, bij de eerste verjaardag van de succesvolle staking. Minstens 35 duizend van de 55 duizend belastinginners in Egypte sloten zich aan. De grote steun voor de bond was gebaseerd op het respect dat de initiatiefnemers tijdens de staking een jaar eerder aan de basis hadden opgebouwd. Maar de repressie begon al snel, met ambtelijke strafmaatregelen, een heksenjacht tegen leidende activisten, fysieke aanvallen en dreigementen met arrestatie.

De aanleiding voor de nieuwe staking is dat de minister van Financiën een van de belangrijkste afspraken met de onafhankelijke vakbond die uit de staking van 2007 voortkwam heeft geschrapt. Een sociaal fonds, bedoeld om ambtenaren een behoorlijk pensioen te bieden, is nu toegewezen aan de Algemene Bond, die al sinds 1974 de belangen van het betrokken personeel stelselmatig heeft uitverkocht. De proteststaking die hiertegen is afgekondigd is een landelijke staking voor onbepaalde tijd.

Stuur steunbetuigingen aan de stakers (in het Engels of Arabisch) naar reta.union@gmail.com

Voorbereiden op Prinsjesdag

Het is bijna maandelijks dat CPB en CBS hun prognoses over de recessie moeten bijstellen. Volgens de laatste cijfers zal de economische krimp zeker 5 procent bedragen. Deze zomer worden meer ontslagen verwacht, terwijl Prinsjesdag in het teken zal komen te staan van verdergaande bezuinigingen. Hoogste tijd voor een alternatief van de vakbeweging en links met één centrale boodschap: laat de rijken de crisis betalen.

Door Bart Griffioen

Sinds het begin van de crisis hebben al 84 duizend mensen in Nederland hun baan verloren. Na de zomer wordt een snelle toename van de jeugwerkloosheid verwacht. Het meest schrille contrast is te zien bij staatsbedrijf ABN-AMRO; daar staan 6000 banen op de tocht – terwijl de bank eerder met miljarden aan subsidie gered werd en Gerrit Zalm er een jaarsalaris van 750.000 euro opstrijkt.

Duidelijk is dat kabinet en bedrijfsleven zich klaarmaken voor een oorlog om gewone mensen voor de crisis te laten opdraaien. Dat was al te zien aan het ‘sociaal akkoord’ dat eind maart werd afgesloten. Waar FNV-voorzitter Agnes Jongerius na de onderhandelingen victorie kraaide dat de 65 jaar wordt gehandhaafd, lieten Bos en Donner gelijk weten dat verhoging van de AOW-leeftijd naar 67 jaar wel degelijk de inzet blijft. Wat de laatste minister betreft mag die op termijn zelfs naar 70 jaar. De beslissing hierover is uitgesteld tot het SER-overleg op 1 oktober, waar de FNV de kans krijgt ‘alternatieven’ aan te dragen. Maar het feit dat de Sociaal-Economische Raad een overlegorgaan is met het bedrijfsleven, en de uitkomst slechts een ‘zwaarwegend advies’ is aan het kabinet, laat zien dat deze route problematisch is.

Ondertussen is op ledenraadplegingen en pensioenbijeenkomsten van de FNV duidelijk geworden dat voor de achterban de verhoging van de AOW-leeftijd onacceptabel is. Op het FNV-congres in mei is een brochure gelanceerd die onder de titel De sterkste schouders de zwaarste lasten alternatieven formuleert. Opvallend is dat CDA, PvdA en ChristenUnie in hun verkiezingsprogramma’s nog verklaarden tegen de verhoging te zijn. Hoewel de FNV dit niet expliciet maakt, doen de regeringspartijen dus aan kiezersbedrog – met de crisis als excuus.

De brochure brengt een groot aantal belangrijke feiten naar voren. Zo betekent de bezuiniging op de AOW een inkomensverschuiving ten laste van de lagere en middeninkomens. Een alleenstaande moet 25.000 euro en een gehuwde 35.000 euro inleveren. Deze gaten zijn door een gemiddelde werknemer dus alleen te dichten door langer door te werken. En als men dat fysiek niet kan opbrengen? Dan rest de WW of de bijstand.

In de nieuwe FNV-brochure wordt ook het steeds terugkerende argument dat de jongeren de rekening betalen van de ‘vergrijzing’ ontmaskerd. Iedere jongere geboren na 1970 krijgt in het plan de volle twee jaar voor zijn rekening. Als je echter het prijskaartje bij de meest draagkrachtigen zou neerleggen, betalen de jongeren van vandaag niets.

In de alternatieven van de FNV staan goede aanzetten – zoals een zwaardere vermogensheffing en beperking van de hypotheekrenteaftrek – maar ze zijn veelal niet stevig genoeg. Er is ook een ‘alternatief’ dat direct de prullenmand in kan: een BTW-verhoging met 1 procent – een maatregel die vooral de zwakkere schouders treft.

Als we de slogan ‘de zwaarste lasten voor de sterkste schouders’ serieus nemen, moeten we eisen durven stellen die verschil maken. Dat betekent de rekening sturen naar degenen die zichzelf over onze rug hebben verrijkt en de wereld met hun winstwaanzin in een diepe crisis hebben gestort. Een eisenlijstje zoals op de voorpagina van deze krant zou een goed begin zijn. Volgens alternatieve berekeningen leveren dergelijke maatregelen ook veel meer op dan het crisismanagement van Balkenende en Bos.

Het is dan ook mogelijk werknemers, uitkeringsgerechtigden, gepensioneerden en studenten een beter leven te garanderen dan ons vanuit het mantra over ‘de buikriem aantrekken’ steeds wordt wijsgemaakt. Dit wordt onderstreept door de ettelijke miljarden die over de balk worden gesmeten in een failliete war on terror in Afghanistan en de aanschaf van nieuwe gevechtsvliegtuigen. En de miljardenhulp voor banken heeft aangetoond hoeveel hierbij afhangt van politieke keuzes – niet van ‘onmogelijkheden’.

Zonder maatschappelijke druk zal een alternatief echter niet dichterbij komen. Sterker nog: de opkomst van extreem-rechts rond de Europese verkiezingen waarschuwt ons dat bij gebrek aan een effectief politiek antwoord van links en het uitblijven van massale actie op straat de deur wagenwijd wordt opengezet voor een nog hardere variant van dezelfde neoconservatieve agenda.

Met het perspectief van massaontslag, het SER-overleg en het mes in de begroting op Prinsjesdag moet de druk op bazen en kabinet worden opgevoerd. Dat betekent dat onze eisen ambitieuzer in stelling moeten worden gebracht, en aan de basis begonnen wordt met actie. Beste vertrekpunt daarbij voor links is met een offensief programma de specifieke strijd in bedrijven te helpen bundelen en de bonden te bewegen tot brede mobilisatie tegen de kabinetsplannen. Door van TNT tot het onderwijs vakbondsleden op straat bijeen te brengen kunnen we het geluid van de ‘Fight the Crisis: Put People First’-demonstratie in Brussel ook relevant maken voor Nederland zelf.

Zoals het vakbondsnetwerk FNV Vecht voor je Recht meldt: ‘Het is een illusie om te denken dat de FNV over deze voorstellen in de SER tot een onverdeeld advies met werkgevers en kroonleden zal komen. Daarom moeten wij ons concentreren op de eigen kracht van de vakbeweging. De FNV moet nu de mobilisatie starten voor massaal verzet in het najaar. Laten we beginnen met de derde dinsdag in september tot een nationale actiedag te verklaren. De AOW blijft alleen op 65 jaar als de FNV haar volle gewicht gebruikt om de werknemers te mobiliseren en indien nodig een nationale 24-uursstaking niet uit de weg gaat.’

Justice Day voor schoonmakers

De Internationale Dag van de Schoonmaker is begonnen als herdenking van de vreedzame demonstratie van schoonmakers in Los Angeles op 15 juni 1990 die ruw door de politie uit elkaar werd geslagen. Sindsdien wordt jaarlijks in de hele wereld op 15 juni stilgestaan bij het werk en de arbeidsvoorwaarden van schoonmakers. In de wereld staat 15 juni nu bekend als ‘International Justice Day’.

Door Ilhan Can

De schoonmakers die aangesloten zijn bij FNV-Bondgenoten organiseerden in dit kader samen met de organizers van de bond een actie voor de Nederlandsche Bank. De Nederlandsche Bank is als een van de vele opdrachtgevers van schoonmaakbedrijven medeverantwoordelijk voor het uitknijpen van de schoonmakers.

Maar natuurlijk heeft de keuze voor deze locatie ook een symbolische reden. Zoals geldt voor zoveel andere werkenden wordt ook getracht de uitbuiting van de schoonmakers te intensiveren door het beruchte argument van de crisis te gebruiken.

De Nederlandsche Bank is verantwoordelijk voor toezicht op het financiële systeem in Nederland. Hiermee is ze een belangrijke verantwoordelijke voor de crisis, en symbool voor een systeem dat het geld van de armen naar de rijken doet lopen. Waar in een beetje democratie de ‘grote graaiers’ berecht zouden worden, kunnen zij hier ongestoord doorgaan met het uitdelen en incasseren van riante bonussen.

De schoonmakers pikken dit niet langer. Enkelen arriveerden in een koets gekleed in galakleding, opgewacht door een rode loper, een strijkorkest en tientallen collega’s.
Zij lieten hiermee zien dat de beschaving van de hoge heren niet meer is dan uiterlijk vertoon. Vervolgens boden zij een taart aan. Judy: ‘Wij schoonmakers komen jullie echte beschaving brengen. Iedereen heeft recht op een stuk van de taart, maar jullie systeem van hebzucht zorgt ervoor dat er voor de werkenden niets overblijft. Wij eisen dat deze nieuwe taart eerlijk verdeeld zal worden.’

De woordvoerder van De Nederlandsche Bank stelde dat zij deze woorden serieus zullen nemen. Maar met alleen woorden komen ze er niet van af. De schoonmakers zullen in de komende campagnes hun rechten blijven afdwingen…

Aan de slag voor arbeidstijdverkorting

Er was eens een tijd - lang geleden, maar ook nog niet zo heel lang geleden - dat de arbeidersbeweging streed voor de verkorting van de werkdag en de werkweek.

Door Rob Gerretsen

In de negentiende eeuw was er eerst de strijd om de tienurendag en later het langdurige gevecht om de achturendag, voor vakantiedagen en nog later voor de vijfdaagse werkweek. Dat was een noodzakelijke strijd tegen de uitbuiting, tegen de slijtage en afstomping van de werkende mens. Het was ook een strijd voor meer ontplooiing en onderwijs. Na de Industriële Revolutie werden soms werkweken van honderd of meer uren gemaakt en was zelfs de zondag nog niet voor iedereen een vrije dag. Ook vrouwen en jonge kinderen maakten zeer lange werkdagen en ook – nachten. Niet voor niets stond de fabriek van Regout in Maastricht als ‘moordhol’ bekend.

De strijd om de verkorting van de werkdag, ‘een langdurige, min of meer verborgen burgeroorlog tussen de klasse van de kapitalisten en de arbeidersklasse’ (Marx), ging onder andere in de vorm van een strijd om arbeidswetgeving. In 1907 voerden NVV en SDAP actie voor de achturen eis met de leuze ‘8 uren werk, 8 uren slaap, 8 uren ontspanning’. Wie dan het huishouden moest doen, zeiden ze er niet bij. In de woelige periode van 1919 kwam er een nieuwe Arbeidswet. Na de Tweede Wereldoorlog bleef de 48-urige werkweek nog lang de norm. Pas begin jaren zestig kwam er op de zeer krappe arbeidsmarkt ruimte voor meer welvaart in de zin van een kortere werkweek en meer vakanties. Ook kon men vroeger met pensioen gaan.

Het is de hoogste tijd dat de vakbeweging de acties voor een kortere werkdag en werkweek weer op gaat pakken, want sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw ligt de discussie en de actie van de bonden voor arbeidstijdverkorting vrijwel geheel stil.
Door de nieuwe kredietcrisis, de wereldwijde recessie en de grootste economische krimp sinds de oorlog, hebben we nu alleen al in Europa officieel meer dan twintig miljoen werklozen. Dat worden er nog meer, want de Europese Commissie verwacht in 2010 11 procent werkloosheid. En dan moeten we hierbij nog rekening houden met het feit dat er weinige cijfers zo vervalst worden als de werkloosheidsstatistieken.

Al die miljoenen mensen zonder werk: wat een ellende en wat een gigantische maatschappelijke verspilling! Veel zorgen zijn er over de dit jaar waarschijnlijk snel oplopende jeugdwerkloosheid, waardoor weer een generatie de boot dreigt te missen, met alle gevolgen van dien. In januari zaten er al 72.000 jongeren zonder werk. Dat kan na de zomervakantie snel tot 150.000 oplopen. Gelukkig is er al veel verzet tegen massaontslagen. In sommige landen worden bedrijven bezet en de directies gegijzeld, als zij tot sluiting over willen gaan. Bij TNT laten de mensen zich niet chanteren tot loondaling.

Maar een van de beste manieren om de massawerkloosheid te bestrijden blijft nog altijd om te vechten voor arbeidstijdverkorting. Natuurlijk met behoud van het volle loon, met volledige herbezetting van de vrijvallende arbeidsplaatsen en zonder verhoging van het werkritme. Deze zaken moeten voortdurend gecontroleerd worden door de mensen die in een bedrijf of instelling werken, met behulp van hun vakorganisaties.

Niet alleen de snel oplopende massawerkloosheid is een goede reden om de actie voor arbeidstijdverkorting weer aan te zwengelen. Ook de toegenomen fysieke en psychische werkdruk van de afgelopen decennia begint bij veel mensen z’n tol te eisen. En korter werken is ook een goed middel om thuis de taken beter te verdelen, in het huishouden, bij de opvoeding, in de zorg en mantelzorg. Niet voor niets bepleitte een deel van de vrouwenbeweging in de jaren zeventig en tachtig de 25-urenweek, zodat ook mannen hun deel van de zorg en opvoeding konden doen.

Door de sterk gestegen arbeidsproductiviteit kunnen we in de maatschappij met minder werken toch aan de sociale behoeften voldoen. En vrije tijd is immers zelf een van de belangrijkste en meest waardevolle sociale behoeften. Arbeidstijdverkorting met behoud van loon is bovendien een goed middel om de onderlinge solidariteit tussen werknemers te versterken. Hoe minder werkloosheid, hoe minder mensen en verschillende groepen tegen elkaar kunnen worden uitgespeeld.

Arbeidstijdverkorting met behoud van loon komt er natuurlijk niet vanzelf. De werkgevers nemen de laatste jaren – liefst samen met de regering – initiatieven om mensen langer te laten werken, in plaats van korter. Niet voor niets schreef Marx al over ‘de passie van het kapitaal naar een mateloze en roekeloze verlenging van de arbeidsdag’. Daarom kan de strijd voor verdere arbeidstijdverkorting alleen gewonnen worden, als die breed en hard gevoerd wordt. Dat is niet eenvoudig in tijden van werkloosheid en crisis, maar het kan wel. We zullen alleen nog ‘even’ onze vakbondsbestuurders en onze collega’s ervan moeten zien te overtuigen dat het nodig is en dat we dan ook kunnen winnen.

Dit is een verkorte versie van een artikel in het meinummer van de Amsterdamse Aaneen

Schotse vakbeweging boycot Israël

Schotland voegde zich woensdag in het rijtje van Ierland en Zuid-Afrika toen het Scottish Trade Union Congress (STUC), dat alle Schotse vakbonden vertegenwoordigt, met een grote meerderheid vóór stemde om Israël te boycotten.

Juist in een week waarin de Nederlandse regering besloot weg te blijven uit een VN-conferentie over racisme omdat daar kritiek werd geuit op Israël, is dit een duidelijk teken dat Israël de strijd om de publieke opinie in de wereld aan het verliezen is.

Tijdens het congres in Perth van de STUC sprak spreker na spreker intense woede uit over Israëls slachting van 1300 Palestijnen in Gaza rond Nieuwjaar, net als over de veel langere geschiedenis van Israëls etnische zuivering van de Palestijnen. De stemming volgde op een bezoek in maart aan Israël/Palestina door een delegatie van de STUC, die daar van diverse vakbonden en andere organisaties informatie kreeg en terugkeerde met een unanieme aanbeveling om Israël te boycotten.

De keuze om een boycot te beginnen volgde op het debat over het rapport van de delegatie met andere vakbonden en bondsafdelingen in heel Schotland. Er waren zowel geschreven als mondelinge stukken ingediend door zionisten en mensenrechtenorganisaties. Ook werd er agressief gelobbyd door zionisten, onder andere met het absurde argument dat actieve steun voor Palestijnse mensenrechten zou leiden tot aanvallen op Schotse Joden.

De nieuwe positie van de STUC is een grote doorbraak met het potentieel om de boycotcampagne die al onderweg was in Schotland sterk op te voeren. De Schotse overheid boog eerder dit jaar al voor de publieke opinie door een handelsdelegatie naar Israël te annuleren.

Het bloedbad in Gaza was slechts de laatste in een serie van Israëlische misdaden tegen de Palestijnen. We zijn misschien niet in staat de volgende te stoppen, maar onze taak om het soort massaboycot te organiseren die Israëls geweld wél op een krachtige manier kan bestrijden is nu makkelijker geworden. De bereidheid om actief deel te nemen aan acties om de onderdrukking van Palestijnen te stoppen is onder het grote publiek wereldwijd sterk gegroeid.

De belangrijkste stukken uit de aanbeveling van de General Council van de STUC die woensdag werden aangenomen zijn de volgende:

6.1 De Algemene Vergadering raadt het congres aan dat het:
- Boycotten en desinvestering tegen Israël steunt,
- Oproept tot sancties tegen Israel,
- Positieve investeringen in de bezette gebieden aanmoedigt.

6.6 Het STUC erkent de relatie met zowel het PGFTU en Histadrut en steunt de ontwikkeling van een constructieve dialoog tussen hen. De STUC zal haar boycotstandpunt aan Histadrut uitleggen, en zal, in de komende 12 maanden, met hen Histadrut-standpunten met betrekking tot Gaza en de Bezette Palestijnse Gebieden bespreken. De STUC zal in deze context haar relatie met Histadrut herzien.

Stem tegen het sociaal akkoord

Vanaf vandaag krijgen alle leden van de FNV een brief van het bestuur in de bus. Daarin roept de bondsleiding de leden op om zich vóór het sociaal akkoord uit te spreken dat zij in maart heeft gesloten met de bazen en het kabinet. Maar vanaf het eerste moment wordt de inhoud door de 'sociale partners' verschillend geïnterpreteerd en verkocht. Dat bewijst dat aan dit akkoord van alles mis is!

Agnes Jongerius beweert dat zij met deze overeenkomst de pensioengerechtigde leeftijd op 65 jaar heeft kunnen houden. Maar Bos, Balkenende en Donner laten er geen twijfel over bestaan: wat hun betreft gaat de AOW-leeftijd naar 67 jaar.

Dat het definitieve besluit hierover is uitgesteld tot oktober om de SER over een zogenaamd alternatief te laten nadenken, is slechts uitstel van executie. Ten eerste omdat dit alternatief alleen als 'advies' dient. Ten tweede omdat eerdere door de FNV aangedragen voorstellen al door bazen en politiek zijn afgeschoten.

Een nieuw 'alternatief' zal neerkomen op een iets andere vorm van dezelfde bezuinigingen.Het is schandalig dat de FNV-top ons nog wijsmaakt dat dit akkoord de AOW-leeftijd op 65 jaar garandeert. Bovendien schuilen er allerlei andere verslechteringen in deze deal, zoals het bevriezen van salarissen en uitkeringen, en het openzetten van de deur naar het niet indexeren van de pensioenen.

Dit wordt nog absurder in het licht van de 'crisismaatregelen' die sinds vorig jaar worden genomen. Terwijl banken met honderden miljarden door het kabinet uit de brand zijn geholpen en topbestuurders nog altijd wegkomen met riante bonussen en salarissen, worden gewone mensen geconfronteerd met massaontslag, loonmatiging en langer doorwerken. Dit akkoord straft ouderen, terwijl het jongeren níet aan het werk helpt. Het is een greep in de portemonnee en een aanval op de positie van werknemers en gepensioneerden.

Aan dit akkoord is niets sociaal - het is toegeven aan het neoliberale offensief waarmee het bedrijfsleven ons de prijs van de crisis wil laten betalen. Wie daar goedkeuring aan geeft helpt vrijwillig mee aan de afbraak van sociale verworvenheden waar eerder keihard voor geknokt is.

Wie echter de oogkleppen van het poldermodel afzet, kan zien dat er wel degelijk een alternatief is. Een alternatief waarmee we de rekening sturen naar het juiste adres: de rijken, bazen en bonusgraaiers. Een alternatief waarmee we het polderen achter ons laten, omdat we alleen door massaal in actie te komen eisen kunnen afdwingen. Een alternatief waarmee jong en oud weer schouder aan schouder de straat op gaan en de politiek van verdeel-en-heers beantwoorden met solidariteit.

Laten we iets opsteken van de 'Franse toestanden' in de rest van Europa. Zeg daarom NEE tegen dit akkoord - en help mee met organiseren om onze vakbonden weer te laten vechten en weer verschil uit te maken!

- Bouw mee aan een strijdbare vakbeweging: verspreid deze oproep onder zoveel mogelijk collega's en anderen! Download de flyer als PDF: pagina 1 en pagina 2.

- Kom naar de bijeenkomsten over 'De crisis, de vakbond en links: de terugkeer van klassenstrijd' en 'Europa in verzet: wij gaan de crisis niet betalen!' (met internationale sprekers) op zondag 10 mei tijdens het Marxisme Festival 2009 in Amsterdam

- Lees de Socialist en neem een proefabonnement (drie maanden voor slechts 2,50 euro) of een jaarabonnement (15 euro)

Franse toestanden bij de schoonmakers?

Schoonmakers op Schiphol hebben gisteren tijdens hun staking de kantoren van schoonmaakbedrijven CSU en Asito bezet (zie video). Ze eisen onder andere reiskostenvergoeding en respect van hun werkgevers. Betekent dit de komst van Franse toestanden?

Niet alleen de directieleden zijn daar bang voor. Dezelfde angst wordt uitgesproken door het blad voor de bewuste bankier, het Financieele Dagblad. Op de voorpagina vraagt die krant zich vandaag af of de vakbonden hun leden wel in het gareel gaan krijgen voor het asociale akkoord met de werkgevers en Balkenende. Lees en leer:

'Het vorige week afgesloten sociaal akkoord moet "Franse toestanden" vermijden. Maar zeven dagen later neemt de arbeidsonrust eerder toe dan af.

Afgelopen maandag begon FNV Bondgenoten met stakingen bij detailhandelsketen Hema, om een looneis van 3,5% kracht bij te zetten. Dat is ruim boven de inflatiecorrectie die de centrale werkgevers- en werknemersorganisaties vorige week met het kabinet afspraken.

Gisteren mondde een FNV-actie van schoonmakers op de luchthaven van Schiphol uit in een bezetting van de kantoren van CSU en Asito. De stakers doorbraken voor korte tijd de rust met fluitjes en trommels en riepen leuzen als "Actie!" en "Respect!".

(...) Komen de Franse toestanden dan toch dichterbij? Daar is het gijzelen van de directeur inmiddels een veelbeproefd actiewapen geworden. Een woordvoerder van werkgeversorganisatie VNO-NCW heeft goede hoop dat het niet zo ver komt. "Met het sociaal akkoord hopen we dit soort escalaties juist te vermijden", zegt hij. Volgens hem is er sprake van een overgangsfase, in afwachting van de definitieve goedkeuring van de vakbondsachterban. "Het akkoord moet nog indalen."'

De boodschap is duidelijk. Wil je vriendjes blijven met je graaiende topmanager? Lever je graag een jaartje of twee van je leven in om de begroting te spekken? En wil je de lezers van het Financieele Dagblad een goede nachtrust bezorgen? Stem dan als vakbondslid vooral voor het akkoord van Agnes Jongerius. Anders krijgen we hier straks nog Franse toestanden...

Zie ook in het NRC: 'De baas gijzelen werkt in Frankrijk'

Aan dit akkoord is niets sociaal

‘Ik heb het gevoel dat ik het van tafel heb kunnen krijgen’, verklaarde FNV-voorzitter Agnes Jongerius over de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd naar 67 jaar. Maar het enige ‘compromis’ uit haar crisisberaad met bazen en kabinet is dat door de Sociaal Economische Raad naar een ‘alternatief’ wordt gekeken. Bovendien maakten Bos en Donner gelijk duidelijk: ‘Dit betekent geen uitstel van het pijnpunt over de AOW-leeftijd’.

Door Bart Griffioen

Het debat over de AOW-leeftijd wordt omgeven door allerlei onwaarheden. Allereerst is er de ‘onbetaalbaarheid’. Maar het prijskaartje van ‘de vergrijzing’ is niet de oorzaak dat het leven alsmaar duurder wordt, en al helemaal niet van de economische crisis. Enerzijds is de arbeidsproductiviteit afgelopen decennia gestegen, waardoor de gemeenschap relatief méér opbrengt en we makkelijker in staat zijn voor ouderen te zorgen. Anderzijds is het onjuist dat in Nederland korter gewerkt wordt dan in andere Europese landen. Ouderen dwingen om langer door te werken is ook hypocriet, want zij worden vaak als eersten ontslagen en komen het moeilijkst weer aan de slag.

Het is krankzinnig dat ouderen langer moeten doorgaan, terwijl de werkloosheid – ook onder jongeren – weer aan het groeien is. In een economie die rationeel zou zijn ingericht zou dat probleem eenvoudig kunnen worden opgelost, door méér banen te creëren en arbeid te verdelen. Bovendien is langer doorwerken ongezond, waardoor oplopende kosten van de gezondheidszorg bezuinigingen op de AOW deels ongedaan maken.

Harrie Verbon, hoogleraar openbare financiën aan de Universiteit van Tilburg, pleit daarom zelfs voor het verlagen van de AOW-leeftijd. Met behoud van opgebouwde rechten, zouden ouderen hierdoor eerder van hun welverdiende pensioen kunnen genieten, terwijl meer ruimte op de arbeidsmarkt ontstaat voor (werkloze) jongeren.

Jongerius had bij de onderhandelingen over de verhoging van de AOW-leeftijd haar eigen speerpunten overeind moeten houden: ‘Het helpt niet, het is oneerlijk en het is onwerkbaar’.

Het ‘financieringstekort’ in Nederland loopt in werkelijkheid op door hele andere factoren – de megabudgetten voor banken, torenhoge militaire uitgaven en maatregelen zoals de verlaging van de winstbelasting.

Ondertussen draagt iemand met een inkomen van 32.000 euro 30 procent af aan de AOW en AWBZ. Maar de topman van Shell met een jaarsalaris van 8,8 miljoen levert een ‘bijdrage’ aan de AOW van 0,1 procent. In plaats van de ene generatie op te zetten tegen de andere, zouden de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen.

Ook de andere ingrediënten van het akkoord getuigen van het wensenlijstje van de BV Nederland – van de overeenstemming over loonmatiging (waaronder bevriezing van de ambtenarenlonen) tot beperking van de zorgtoeslag. Hoe kunnen we gezien deze verslechteringen verheugd zijn over de ‘belofte’ van Bos en Balkenende dat er ‘pas in 2011 bezuinigd gaat worden’?

De bond geeft met dit akkoord verworvenheden prijs, zonder ook maar een poging om strijd te leveren. Op dezelfde avond waarop Jongerius in het Catshuis de rechten van arbeiders in de uitverkoop gooide, moest FNV-bestuurder Henk van der Kolk de vakbondskoers uitleggen op een drukbezochte pensioenbijeenkomst in Amsterdam. Toen de woede in de zaal duidelijk werd, keerden het ‘Malieveld’ en ‘Museumplein’ weer in zijn retoriek terug. Wat zullen de aanwezigen hebben gedacht toen ze vlak daarna Jongerius op TV het akkoord zagen presenteren?

Blijkbaar moet worden heruitgevonden waar de kracht van de vakbond ligt. Dat is in ieder geval niet in de politiek van het poldermodel, die afgelopen periode weer te herkennen was in de ‘gezamenlijke crisisbestrijding’ via ‘werktijdverkorting’ en ‘sociale plannen’. Die hebben ontslagen en bezuinigingen niet kunnen voorkomen, zoals onder andere de arbeiders bij DAF hebben ondervonden.

De bond ontleent haar bestaansrecht evenmin aan acties zoals afgelopen maand bij de Tweede Kamer en het CDA-congres, waarbij leden vooral worden opgetrommeld als publiek voor een mediashow richting de politiek. Hier werd de roep van betogers om ‘actie’ door Jongerius consequent omgebogen tot een verzoek aan ‘Den Haag’. Uitgangspunt zouden daarentegen de belangen, eisen en strijdbaarheid van de leden moeten zijn – en die waren bij deze acties en bijeenkomsten wel degelijk hoorbaar.

Daarom is het zaak om bij aanstaande ledenraadplegingen dit akkoord massaal van de hand wijzen. Nieuwe onderhandelingen hebben bovendien pas nut als er weer gewicht in de schaal wordt gelegd – door acties, demonstraties en stakingen, die de bazen en het kabinet onder druk zetten. Dat was de kwaliteit van de massale vakbondsmanifestatie tegen de prepensioenplannen in 2004. Dat is het geluid dat ook te herkennen is bij het personeel van Corus tot TNT. En vooral is het de kracht van de strijd die we in Frankrijk en de rest van Europa zien.

Het is in dat kader een pluspunt dat de FNV de oproep steunt van de Europese vakfederaties om onder de leus ‘Fight the Crisis: Put People First’ op 15 mei in Brussel te demonstreren. Maar de echte uitdaging is om deze boodschap juist naar Nederland te halen, en de strijdbijl op te graven in de diverse bedrijven, kantoren, ziekenhuizen en scholen. Er is geen tijd te verspillen.

Samen de crisis te lijf?

Circa 2000 vakbondsleden demonstreerden vrijdag in Den Haag voor het Tweede Kamergebouw. Onder de leuze ‘Samen de crisis te lijf’ liet FNV Bondgenoten in haar oproep horen dat het de hoogste tijd is voor concrete maatregelen tegen onder andere massaontslag, verhoging van de AOW-leeftijd en pijnlijke ingrepen in de pensioenen – het soort neoliberale plannen dat momenteel door kabinet en bedrijfsleven achter gesloten deuren wordt bekokstoofd.

Door Bart Griffioen

Uit diverse steden waren vakbondsleden naar Den Haag gekomen om een protestgeluid te laten klinken tegen het aanstaande crisisoffensief. Arbeiders uit de metaal – zoals van Corus in IJmuiden en van deurenproducent Crawford in Heerhugowaard – maar bijvoorbeeld ook personeel van DAF in Eindhoven, leden van onderwijsbond AOb, zorgmedewerkers uit Den Haag en schoonmakers op Schiphol waren van de partij.

Ook de Internationale Socialisten waren met een grote groep leden aanwezig om de manifestatie te steunen, contacten te leggen met de mededemonstranten en De Socialist te verspreiden. In veel van de onderlinge gesprekken klonk de woede door over de harde bezuinigingsmaatregelen zoals die door minister Donner nu naar voren worden geschoven.

Het ongenoegen hierover wordt verder aangejaagd door de miljarden aan hulpbudgetten die Bos en Balkenende vorig jaar binnen enkele dagen wisten vrij te maken voor het redden van banken. De borden van de IS – ‘Laat de rijken de crisis betalen!’ – konden dan ook rekenen op veel sympathie. Met het dagelijkse nieuws over de mondiale verdieping van de crisis realiseren veel werknemers zich dat we nog maar aan het begin staan van zwaarder economisch weer en dat de hardste impact van de recessie nog lijkt te moeten komen.

Maar zoetjesaan begint in de vakbeweging ook het bewustzijn te groeien dat langer afwachten met een tegengeluid een doodlopende weg is. De gezamenlijke bonden moeten tot meer actie overgaan, zo was het breed gedragen sentiment op het Plein. Het duidelijkste hoorbaar werd dit toen de FNV-top besloot om Donner op het podium uit te nodigen. Ondanks het verzoek om hem ‘netjes uit te laten spreken’ kon de rechtse roerganger zijn speech nauwelijks afmaken. Onder boe-geroep, gefluit en de massale roep van de betogers om ‘Actie!’ moest hij ‘opdonneren’.

Tegelijkertijd liet de speech van Agnes Jongerius zien dat de opstelling van de vakbondsleiding problematisch is. De roep uit de menigte om actie boog de FNV-voorzitter systematisch om tot een oproep naar ‘de politiek’. Jongerius: ‘Inderdaad, wij willen actie van dit kabinet en maatregelen zien’. Met andere woorden: de bond is volop bereid tot onderhandelen over een sociaal akkoord – en afgelopen week heeft laten zien dat bijvoorbeeld het uitruilen van loonmatiging tegenover behoud van banen wat de vakbondstop betreft tot de compromissen behoort.

Die slappe koers werd ook pijnlijk concreet op één van de FNV-borden: ‘Hé kabinet, teken dit akkoord en ik ben gered!’ Maar waar laat dit alle retoriek over dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen? Welk ‘voordeel’ hebben we als werknemers in zo’n akkoord te herkennen, als duidelijk is dat het inleveren alleen maar van onze kant komt? En welke overwinning denken we sowieso te kunnen behalen, als we ‘actie’ reduceren tot grotendeels symbolisch protest om Den Haag te ‘overtuigen’ met ons te praten – in plaats van de strijdbijl weer op te graven in de diverse bedrijven en sectoren zelf?

Vooralsnog kwamen de regeringspartijen vrijdag niet tot overeenstemming en tilden hun onderhandelingen over het weekend. Wat komende week zal brengen is moeilijk te voorspellen. Maar één ding is glashelder: de aanval op onze banen, lonen, pensioenen en andere sociale verworvenheden zal door dit polderen aan de onderhandelingstafel onmogelijk gestopt worden.

De crisis werkelijk te lijf gaan doen we dan ook niet ‘samen’ met de Donners en directeuren van dit land. We doen dat door ‘samen vanaf de basis’ de maatschappelijke druk op hen op te voeren – vanuit de fabrieken, de scholen en de kantoren tot de zorginstellingen en de havens. Maar dat wordt alleen mogelijk wanneer we op elke werkvloer zelf in actie gaan komen om onze bonden met meer strijdbaarheid en meer leden in beweging te brengen.

Vakbondsmanifestatie op het Plein: foto-impressie

Zo'n 2000 vakbondsleden voerden vandaag op het Plein actie tegen de aanpak van de crisis door het kabinet. Een foto-impressie:

Kaderleden uiten kritiek op bondsleiding

De FNV-top sloot met het kabinet afgelopen maand achter gesloten deuren een deal over het ontslagrecht. Op kaderbijeenkomsten van FNV Bondgenoten werd door het bestuur vervolgens een maximale looneis van 3,5 procent voorgesteld. De slappe houding van de top kon op woede en kritiek rekenen van de aanwezigen. De Socialist was erbij.

Theo Mesman is al 37 jaar actief bij FNV Bondgenoten en hielp mee met de organisatie van veel vakbondsacties. Hij was bij de kaderbijeenkomst op 23 september in Amsterdam: ‘De vergadering was een soort democratisch sausje voor een deal die in de achterkamertjes is gesloten en waar het vakbondsbestuur gewoon mee door wil gaan.’

Mesman: ‘Het bestuur gelooft dat het kabinet haar beloftes over koopkrachtverbetering voor de minima na zal komen als wij willen inleveren. Vergeet dat maar: dat is dan het zuur-en-het-zoet verhaal waarbij we het zoet weer niet krijgen. Je kan met dit kabinet geen afspraken maken. Bovendien is de verlaging van de WW-premie een chantagemiddel. De WW-pot is naar ongekende hoogte gestuwd. Dat is ons geld en ze rekenen zich er al rijk mee.’

De looneisen worden veel te laag ingezet: ‘Als de inflatie al 3,25 procent is dan kom je er niet met 3,5 procent. Er wordt altijd naar beneden onderhandeld. Waar zit dan de koopkrachtverbetering? Die 3,5 procent is niet voor niets genoemd door het bondsbestuur. Die is wel degelijk besproken met het kabinet en werkgevers. Dat is de inzet die is uitgeruild tegen het behoud van het ontslagrecht en de verlaging van de WW-premie.’

Het probleem is volgens Mesman dat de vakbond actie uit de weg gaat: ‘Ja, er moet heel wat gebeuren om die actiebereidheid weer aan te boren, maar als het echt nodig is komt die altijd. Als de bonden zeggen: “We eisen 4,5 procent” en de regering dan zegt: “Dan pakken we het ontslagrecht aan”, dan staat het Museumplein weer vol. Als je een goed verhaal hebt en je speelt het open, en je de argumenten van je tegenstander goed weerlegt dan krijg je de mensen mee. Dat is gewoon in het verleden gebleken. Kijk naar 2 oktober 2004 of de WAO-demonstratie in 1993. We hebben de afbraak van ons sociale stelsel veel te lang getolereerd.’

Soortgelijke kritiek was te horen op de bijeenkomst die op dezelfde dag in Rotterdam gehouden werd. Daar gingen de kaderleden een belangrijke stap verder, door hun kritiek vast te leggen in een motie. Het bondskader onderstreepte dat leden moeten worden betrokken bij de inzet voor onderhandelingen. Met een overgrote meerderheid van de ruim 80 aanwezigen werd de motie aangenomen, gebaseerd op een verklaring van de Bedrijfsgroepraad Vervoer. Hierin staan onder andere de volgende kritiekpunten.

- Geen versoepeling ontslagrecht: ‘De zogenaamde aftopping voor ontslagvergoedingen voor salarissen van meer dan 75 duizend euro zal geen stand houden in ons rechtssysteem. De FNV heeft zichzelf een slechte dienst bewezen omdat door deze stap de Kring van Kantonrechters de gehele Kantonrechtersformule op de schop zal gaan nemen.’

- Geen uitruil: ‘Indien werknemers niet meer meebetalen aan de WW-premie zal het principe “wie betaalt, bepaalt” in de toekomst niet meer opgaan. Niemand weet hoeveel overschotten er in de WW-potten zitten. Maar we mogen er in dit neoliberaal denken wel vanuit gaan dat indien de werkloosheid weer gaat oplopen en de financiële middelen ontoereikend dreigen te zijn, dat men dan niet meer over zal gaan tot het heffen van (meer) WW-premie, maar dat dan de polisvoorwaarden van de WW verslechterd zullen gaan worden (…) Er is dan weer een icoon van solidariteit door de vakbeweging gesloopt.’

- Geen loonmatiging: ‘De FNV roept in de pers op allerlei manieren in bedekte termen dat zij wel tot loonmatiging bereid is. Wat te denken van de uitspraak “de maximale looneis is minimaal de inflatie”, of “Ook wij zijn verantwoordelijk voor de loon-prijsspiraal”. Daar waar ruimte is eisen we een koopkrachtverbetering. Ook kan het systeem van de Automatische Prijscompensatie weer in de cao’s geïntroduceerd worden waar leden dat eisen en willen afdwingen.’

De kritische geluiden in Amsterdam en de scherpe motie in Rotterdam laten zien dat er vakbondsleden zijn die willen vechten voor een strijdbaardere koers.