Interview met socialist uit Zimbabwe

De Zimbabwaanse oppositiepartij MDC en dictator Mugabe zijn het in de afgelopen dagen eens geworden om te onderhandelen over de vorming van een regering van nationale eenheid. Ken Olende sprak vlak voor het begin van de onderhandelingen met Mike Sambo van de Zimbabwaanse International Socialist Organisation (ISO) over de crisis in zijn land.

De afgelopen week waren er berichten in het nieuws over de hyperinflatie in Zimbabwe. Wat merken gewone mensen hiervan?

‘De inflatie staat nu op vijf miljoen procent. Het minimumloon is 100 miljard dollar. Maar dat is niet eens genoeg om het vervoer van en naar het werk te betalen, laat staan de huur en eten. School of medicijnen kun je wel vergeten. De ISO eist nu dat arbeiders betaald worden in de Zuid-Afrikaanse rand. Sommige bedrijven doen dat al voor hun managers, maar de arbeiders betalen de echte prijs.’

Wat is de situatie na de verkiezingen?

‘Zelfs nadat hij de overwinning heeft geclaimd, heeft Robert Mugabe geen antwoord op de economische crisis. Hij zou wel eens de hulp van de MDC kunnen inroepen om te proberen de westerse sancties opgeheven te krijggen. Hij heeft zijn toon tegen de oppositie gematigd, en heeft de secretaris-generaal van de MDC Tendai Biti en twee activisten van de vrouwenbeweging vrijgelaten.

Hoewel er in het Westen oproepen rondgaan om de sancties tegen Zimbabwe te verscherpen, zou niemand dit idée moeten steunen. Meer sancties betekenen meer armoede. Het Westen zegt zich te richten tegen de regering, maar de armen worden getroffen. De regering en de rijken gaan nog altijd winkelen in Dubai. In de hoofdstad Harare zie je de dure auto’s nog rondrijden. Mugabe zelf heeft net een nieuwe kogelvrije limousine gekocht.’

Hier horen we veel over de mogelijkheid van militaire interventie. Wat zeggen mensen in Zimbabwe?

‘Na de mislukking in Irak zijn er weinig linkse mensen in de wereld die nog geloven dat Westerse interventie een goed idee is. Maar helaas zijn er mensen in Zimbabwe die het daar niet mee eens zijn. Er is zelfs een populair liedje van MDC-aanhangers met de tekst “Saddam is weg, Mugabe is de volgende”. Ze hopen op interventie omdat ze uitgeput zijn. Ze denken dat de invasietroepen alleen Zanu-PF zullen aanvallen. Maar we weten ook dat de mensen die in Somalië in 1993 de Amerikaanse troepen als bevrijders verwelkomden, niet veel later een hekel aan ze kregen omdat ze schoten op gewone mensen.’

Wat voor verzet is dan nodig?

‘Mugabe spreekt uit zijn linker mondhoek, maar zijn optreden is rechts. Maar hij begon pas met zijn linkse retoriek toen hij in 2000 bedreigd werd door de MDC. Daarvoor voerde hij zonder problemen de structurele aanpassingsprogramma’s uit die de imperialisten hem oplegden en liet hij zich ridderen.

Om echte verandering te krijgen moeten we alle sociale bewegingen samen brengen in een verenigd front met de MDC, en een proces op gang brengen van burgerlijke ongehoorzaamheid tegen Mugabes presidentschap. De ISO voert actie en stelt ook eisen aan de leiding van de beweging. We concentreren ons nu op twee punten: een democratische, door de bevolking goedgekeurde grondwet en een landelijk minimumloon dat is gekoppeld aan de inflatie.

We weten dat als we van Mugabe af zijn, we nog een gevecht te voeren hebben – het gevecht tegen de neoliberale leiders van de MDC. Zij zijn niet de vrienden van de arbeiders. Internationale solidariteit is in deze strijd belangrijk. Elke keer dat kameraden in Zimbabwe worden aangevallen of gearresteerd, hebben jullie berichten een effect. Elke kleine donatie aan ons is van belang voor onze strijd.’

Mugabe probeert oppositie te breken

De situatie in Zimbabwe verslechtert snel. Oppositieleider Morgan Tsvangirai heeft zich teruggetrokken uit de verkiezingsrace, waarna hij de Nederlandse ambassade invluchtte voor het geweld dat Mugabe op de oppositie heeft losgelaten.

Door Ken Olende

Meer dan tachtig activisten van de MDC zijn tijdens de campagne vermoord. Veertien leiders van Vrouwen van Zimbabwe Sta Op (Woza) hebben bijna een maand vastgezeten omdat ze protesteerden tegen de vertragingen bij het bekendmaken van de verkiezingsuitslagen. Twee van hen zitten nog steeds vast. Ook NGO’s liggen onder vuur.

Maar de zwaarste aanvallen zijn gericht tegen de MDC. Tsvangirai werd herhaaldelijk gearresteerd, zijn bijeenkomsten verboden en zijn bussen in beslag genomen. Partijsecretaris Tendai Biti is aangeklaagd voor verraad, waarop de doodstraf staat.

Sommige commentatoren in de westerse media roepen op tot militaire interventie. Zo’n interventie is onwaarschijnlijk, aangezien militaire leiders beseffen dat westerse troepen tegenover grootschalige vijandigheid zouden komen te staan – niet alleen van de Zimbabwaanse bevolking, maar ook van alle omringende landen. Als vroegere koloniale macht, zouden Britse troepen worden gezien als een imperiale invasiemacht.

De ellende waaronder Zimbabwanen lijden komt niet alleen door repressie, maar ook door de ineenstorting van de economie. Maar het waren door het Westen opgelegde Structurele Aanpassings Programma’s die de basis legden voor de crisis. Afrikaanse onderhandelaars hebben het dan ook niet over interventie, maar over de vorming van een regering van nationale eenheid.

Alle vakbonden en linkse organisaties verwerpen dit idee, omdat het alleen de elite ten goede zou komen en het land verder af zal brengen van echte democratie. Het is een tragedie dat de algemene staking die in april werd georganiseerd tegen de verkiezingsfraude na een dag instortte. Maar de Zimbabwaanse arbeidersklasse is nog altijd enorm sterk, en massa-actie zou de meest effectieve manier zijn om Mugabe aan het wankelen te brengen.

Maar er zijn reële barrières Het is niet makkelijk om te staken tegen een repressief regime in een tijd van grote armoede. De MDC geeft twijfelend leiding aan het verzet. Sinds de oprichting heeft de MDC zich steeds verder wegbewogen van haar wortels in de vakbeweging, en heeft ze het neoliberalisme omarmd. Het is niet vreemd dat arbeiders de partij niet zien als een betrouwbare bondgenoot.

Sinds de mislukte staking is de repressie verergerd. Maar regeringspartij Zanu-PF stuit ook op tegenstand. Aanhangers van de oppositie zijn de strijd aangegaan in wijken als Epworth, Bikita, Zaka en Chimanimani. Helaas bleef het bij geïsoleerde acties.

De International Socialist Organisation uit Zimbabwe schrijft: ‘Het alternatief is een nieuw verenigd front vanuit de sociale bewegingen en de oppositie, dat een serieus en vastberaden programma van burgerlijke ongehoorzaamheid en massa-actie kan lanceren. Elke strijd waarin dit element ontbreekt, zal links worden ingehaald door dit slimme regime, dat heeft laten zien dat het in staat is om de zorgen van de armen cynisch te manipuleren en de oppositie te demoniseren als stromannen van het Westen. Zonder een verenigd front en een pro-armen, pro-arbeiders en anti-kapitalistische ideologie zullen we dit regime niet verslaan.’

Dit artikel is ingekort en vertaald uit de Socialist Worker van deze week

verkiezingen in Zimbabwe

Hoewel de officiële uitslag van de verkiezingen in Zimbabwe nog altijd op zich laat wachten, is het voor alle partijen duidelijk dat de huidige president en dictator Mugabe een grote nederlaag heeft geleden. De grote vraag is of hij deze zal aanvaarden.

Door Suzanne Velduis

Volgens de belangrijkste oppositiepartij van Zimbabwe, de Beweging Voor Democratische Verandering (MDC) van Morgan Tsvangirai, en verschillende onafhankelijke verkiezingsmonitoren heeft Mugabe zowel de parlements- als de presidentsverkiezingen verloren. Het lijkt er echter op dat oppositieleider Tsvangirai in de eerste ronde niet de benodigde 51% heeft behaald om aan een tweede ronde voor het presidentsschap te ontkomen. De kiescommissie was verplicht de officiële verkiezingsresultaten binnen 6 dagen te publiceren, maar omdat deze termijn op de nacht van vrijdag op zaterdag is verlopen heeft de oppositie aangekondigd naar de rechter te stappen om bekendmaking van de uitslag te eisen. De advocaten van de MDC die zaterdag naar de rechtbank gingen werden daar echter de toegang tot de rechtbank geweigerd door de politie, wat een voorbode is van wat het land nog te wachten zou kunnen staan.

De voorlopige verkiezingsuitslag is een enorme doorbraak in een land dat al 28 jaar geregeerd wordt door een dictator die geen enkel tegengeluid toelaat. De vorige verkiezingen won hij telkens door te frauderen en met steun van kiezers uit zijn oorspronkelijke machtsbasis op het platteland. Deze keer is de steun voor de oppositie echter zo overweldigend dat zelfs met fraude de uitslag niet om te draaien is. Belangrijk is vooral dat de bevolking, zowel in de steden als op het platteland, deze keer ondanks alle repressie heeft laten zien dat het genoeg geweest is en dat zij van Mugabe afwillen. En dit zonder buitenlandse (militaire óf ‘humanitaire’) interventies. Zelfs de Financial Times moet toegeven dat ‘niemand buiten Zimbabwe de credit kan claimen’ voor Mugabe’s nederlaag. Alleen strijd van onderaf heeft de bevolking de moed gegeven een alternatief te steunen.

Ondertussen heeft Zanu-PF, de partij van president Mugabe, aangekondigd dat ze de verkiezingsresultaten niet accepteren, en dat zij Mugabe zullen steunen in een tweede ronde in de presidentverkiezingen. Ook beschuldigen zij de oppositie van fraude en eisen een hertelling betreffende 16 zetels in het parlement; waarmee zij, mochten ze gelijk krijgen, de meerderheid in het parlement zouden terugwinnen. Tegelijkertijd is er begonnen met grootschalige intimidatie. Kantoren van de oppositie worden geplunderd, buitenlanders gevangen genomen, en een grimmige parade van oorlogsveteranen uit Mugabe’s guerrillaleger door de hoofdstad Harare liet zien dat het oplaaien van geweld en intimidatie door de regering niet uitgesloten is.

Het is nu van belang dat de bevolking eist dat Mugabe aftreedt, en dat niet alleen overlaat aan de MDC. Alleen door de straat op te gaan, actie te voeren en stakingen uit te roepen kan de bevolking voorkomen dat Mugabe met geweld aan de macht blijft.

Massabijeenkomst sociale bewegingen Zimbabwe

Ruim vierduizend gedelegeerden van burgerbewegingen, vakbonden, het Zimbabwaans Sociaal Forum en linkse organisaties kwamen vorige week bijeen op de Zimbabwe People’s Convention. Hopelijk zal deze gebeurtenis later vergeleken worden met de People’s Convention in 1999, die leidde tot de oprichting van de Movement for Democratic Change (MDC).

Door Munyaradzi Gwisai, International Socialist Organisation, Zimbabwe

De MDC groeide uit tot de belangrijskte oppositiepartij tegen het regime van Robert Mugabe, maar schuift ondertussen naar rechts. De partij heeft de neoliberale agenda van het Westen omarmd.

Tot september 2007 waren alle oppositiegroepen het erover eens dat er geen eerlijke verkiezingen kunnen zijn zonder een nieuwe grondwet. Maar afgelopen september kwamen de twee concurrerende MDC-fracties die nu bestaan tot overeenstemming met de regerende Zanu-PF, en accepteerden een licht gewijzigde versie van de grondwet.

De burgerbewegingen waren diep geschokt. Velen hadden het gevoel dat de MDC hen had verraden. Ze eisten gesprekken met de leiders van de MDC. De People’s Convention was gepland als een mogelijkheid om verslag te doen van dit proces, maar de MDC weigerde haar standpunt te herzien. De bijeenkomst werd daarom beheerst door debatten over de vraag wat nu te doen. Deze discussie legde de basis voor een People’s Charter. De International Socialist Organisation was betrokken in het opstellen van de paragraaf over de economie. Het centrale element hiervan is verzet tegen de neoliberale agenda.

Mugabe heeft opgeroepen voor verkiezingen op 29 maart. De conventie nam een resolutie aan om de verkiezingen niet te erkennen zolang er geen grondwet is die de rechten van het volk vastlegt. Maar rijke NGO’s en de vakbonden die de MDC steunen probeerden de conventie zover te krijgen dat ze – ook al zijn de verkiezingen onrechtmatig – toch zou oproepen om een proteststem uit te brengen. De druk om dit voorstel aan te nemen was groot.

Honderden delegatieleden namen zingend de hal over uit protest, en eisten massa-actie als de weg vooruit. Uiteindelijk kwam het tot een compromis. De conventie besloot geen oproep te doen om te stemmen in onrechtmatige verkiezingen. Individuele organisaties kunnen hierover hun eigen standpunt bepalen. We kwamen ook tot de afspraak om een landelijke demonstratie te organiseren voor de verkiezingen van maart.

De People’s Convention heeft een opening geboden voor een alternatieve oplossing voor de crisis in Zimbabwe – een oplossing van onderaf. Dat biedt enorme mogelijkheden.