Straatsburg: meer dan rellen alleen

foto: Jos van Zetten

Een paar dagen na de top van de G20 in Londen kwamen de wereldleiders in Straatsburg opnieuw bijeen voor de zestigste verjaardag van de NAVO. De top had echter meer weg van een acuut crisisberaad. En de tienduizenden demonstranten werden onthaald met traangas en politie-charges.

Door Maina van der Zwan

Beelden van een bellende Berlusconi en branden in de buitenwijken van Straatsburg domineerden de verslaggeving over de NAVO-top. Maar er was veel meer aan de hand. Internationale persbureaus berichtten dat ‘de spanning tussen de wereldleiders te snijden was’. Onenigheid over de opvolging van De Hoop-Scheffer en de crisis in Afghanistan domineerden de ‘feestelijkheden’. Obama bracht het nieuws over de toezegging van bondgenoten voor 5000 extra troepen misschien met veel optimisme, maar in werkelijkheid komt dit ook vanuit hun oogpunt niet in de buurt van een oplossing. Experts zeggen dat verdere destabilisering dreigt en dat er 500.000 troepen nodig zijn wil de NAVO het verzet de kop in kunnen drukken. Dat er gisteren weer een Nederlandse militair is omgekomen, nota bene bij een aanval op het Nederlandse kamp, bevestigt hoe gekunsteld de goednieuwsshow was.

Het gespannen verloop van de top kan ook niet los worden gezien van het protest op straat. Een jaar lang was een internationale coalitie van meer dan 500 maatschappelijke organisaties bezig geweest om protesten tegen de NAVO-top voor te bereiden. In alle opzichten zijn ze tegengewerkt door de autoriteiten. Uiteindelijk werd er alleen toestemming gegeven voor een demonstratie die in een buitenwijk mocht verzamelen en door een industrie-terrein verder de stad uit zou moeten lopen. En om te onderstrepen hoe de NAVO-landen over vrijheid en democratie denken, werden er 26.000 politie-agenten ingezet om de stad te vrijwaren van een tegengeluid.

Demonstranten die dit de facto demonstratieverbod niet accepteerden en naar de binnenstad optrokken om daar uitdrukking te geven aan de oppositie tegen de oorlogsescalatie van de NAVO, werden onthaald met traangas, charges en waterkanonnen. De bedoeling van de autoriteiten om protest ver buiten de binnenstad te houden mislukte echter. NOS-correspondent Paul Schneider zei vanuit het perscentrum: ‘Ik zie de betogers niet, maar hoor ze wel’. De politie-repressie leidde tot een grimmige sfeer en escalatie. Ironisch genoeg zag Straatsburg er uiteindelijk uit zoals Kabul en Bagdad er dagelijks uitzien: met rookpluimen aan boven de stad en een straatbeeld van militair machtsvertoon. Dit overschaduwde de inhoudelijke boodschap van de protesten.

Veel demonstranten waren dan ook verontwaardigd over het optreden van het zogenaamde ‘Black Block’, een verzamelterm voor in het zwart gehulde, gemaskerde activisten die fysiek geweld niet schuwen. Hoewel het misschien lijkt dat dit om een duidelijke homogene groep gaat, is dat niet het geval. Sommigen van hen waren gewoon heel boze jongeren die door het politiegeweld geprovoceerd werden om een steen te gooien. Een belangrijk deel bestaat uit autonoom anarchisten die bewust voor deze strategie hebben gekozen omdat ze ten onrechte denken dat dit de beste methode is om het systeem te bestrijden. En dan zijn er nog de politie-infiltranten die dankzij de nadruk op vermommingen zich makkelijk onder de demonstranten kunnen voegen. Bij menig protest is achteraf gebleken dat juist deze laatste groep een belangrijke rol heeft gespeeld bij gewelddadige escalaties.

Wie er ook achter welk masker schuilging, een ding is zeker: het geweld heeft de wereldleiders in de kaart gespeeld. Alle activisten worden in diskrediet gebracht en sympathisanten zullen zich minder snel durven aansluiten. Olivier Besancenot, leider van de Nouveau Parti Anticapitaliste (NPA) uit Frankrijk, meent dan ook dat de politie de demonstratie bewust uit de hand heeft laten lopen. De autoriteiten zijn bang voor een heropleving van brede, maatschappelijke protestbewegingen. In een context van algemene stakingen en bedrijfsbezettingen is dat niet gek. Dat verklaart mogelijk ook waarom duizenden vakbondsactivisten zaterdag de toegang tot de stad werd geweigerd. Een samengaan van anti-kapitalistische jongeren en boze vakbondsactivisten, de kwaliteit van de G20 protesten in Londen, werd als een te groot gevaar gezien.

In de kern ging het afgelopen weekend dan ook over de koers voor de toekomst en wie deze bepaalt: de huidige wereldleiders of een maatschappelijke beweging van onderaf. Onze eis was dat de oorlogen in Irak en Afghanistan beëindigd moeten worden, zodat we onze aandacht kunnen verleggen naar de echte bedreigingen die we als mensheid moeten trotseren: klimaatverandering, massale armoede en een irrationeel economisch systeem dat deze wereld wederom in een recessie heeft gestort.

Het verzet tegen de NAVO en het opbouwen van massale internationale bewegingen zijn cruciale onderdelen van de strijd voor een andere wereld. Dat is waarom we met de Internationale Socialisten voor de protesten in Straatsburg hebben gemobiliseerd en dat is waarom we ook in Nederland bouwen aan een grotere protestbeweging op straat. In een land waarin de PVV wordt getipt als grootste partij in de peilingen zijn dit urgente uitdagingen. We hebben een sterker links nodig: doe mee en sluit je aan.

Zie het item van Netwerk over de groep Nederlandse demonstranten in Straatsburg (vanaf 16:50).

Demonstraties in Straatsburg: een foto-impressie

Ongeveer honderd Nederlandse demonstranten namen afgelopen zaterdag deel aan de protesten tegen de NAVO-top in Straatsburg. Ondanks het politie-optreden dat erop gericht was om elke vorm van demonstreren onmogelijk te maken, lieten zij een krachtig en vreedzaam protest horen. Bekijk het RTL-Nieuws waarop demonstranten aan het woord komen (vanaf 4:34). Fotograaf Jos van Zetten was mee en maakte een foto-impressie.









Bekijk hier veel meer foto's die Jos van Zetten maakte tijdens de demonstratie.

Bussen vertrokken naar protest Straatsburg

Twee bussen met Nederlandse activisten zijn zojuist vertrokken naar de NAVO-top in Straatsburg. In navolging van de G20 in Londen zullen de wereldleiders ook hier met massaal verzet geconfronteerd worden.

De Nederlandse activisten zullen zaterdag 4 april vroeg in de ochtend deelnemen aan blokkades en later op de dag aan een massale demonstratie. Op zondag zal er een alternatieve top door de activisten gehouden worden. Gedurende het weekend zullen ze op een actiekamp even buiten Straatsburg verblijven.

Straatsburg zelf is omgebouwd tot een belegerde vesting. Er zijn draconische veiligheidsmaatregelen van kracht, waaronder een algeheel demonstratieverbod, en er zijn 28.000 politie-agenten en militairen opgetrommeld om deze af te dwingen.

De twee Nederlandse bussen vertrokken om 9.30 uur vanaf de RAI in Amsterdam en om 10.15 uur van het Jaarbeursplein in Utrecht. Volg de media en deze site, waarop de komende dagen meer informatie te vinden zal zijn over het protest.

De bussen worden georganiseerd door de Stop de NAVO Coalitie.

Actievoerders dwingen anti-oorlogsdemonstratie af

Foto: Boyd Noorda. Kijk op sociamedia.nl voor meer foto's

Ondanks het demonstratieverbod dat tijdens de Afghanistan-top van kracht was, zijn zestig vredesactivisten vandaag in Den Haag de straat opgegaan om hun anti-oorlogsgeluid te laten horen: 'Vrijheid voor Afghanistan, haal de troepen terug!'

Als het aan de gemeente had gelegen had deze demonstratie nooit plaats gevonden. Een betoging werd verboden, omdat er 'te weinig politie' beschikbaar zou zijn om deze te begeleiden. De gemeente kon dus wel 75 internationale delegaties faciliteren, maar niet een anti-oorlogsdemonstratie.

Zo werd er geprobeerd om kritische tegengeluiden te smoren, nota bene bij een top die over 'vrijheid en democratie' gaat. Door toch de straat op te zijn gegaan en tot twee keer toe politie-linies te hebben teruggedrongen, hebben demonstranten hun grondrecht om te demonstreren met succes opgeëist.

Woordvoerder Maina van der Zwan: 'Dat we vandaag pas na veel duw- en trekwerk hebben kunnen demonstreren, is wel symbolisch. De NAVO en haar militaire bondgenoten zijn een obstakel voor vrijheid en democratie, klaarblijkelijk niet alleen in Afghanistan, maar ook in Nederland.'

Dat tegengeluid bleek hard nodig. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Clinton sprak over 'het beëindigen van de War on Terror'. Onder druk van de desastreuse erfenis van Bush wordt op Orwelliaanse wijze het etiketje veranderd, maar niet de praktijk. Zo kondigden de VS deze week aan in totaal 21.000 extra troepen naar Afghanistan te sturen en de bombardementscampagnes te intensiveren. Er wordt in werkelijkheid dus niet gekozen voor een beëindiging, maar voor een escalatie van de oorlog.

De roep om het terugtrekken van de troepen zal deze week ook bij de NAVO-top in Straatsburg worden gehoord, waar tienduizenden demonstranten uit de hele wereld bijeen zullen komen voor massale blokkades en demonstraties. Coalitie Stop de NAVO vertrekt met twee bussen om deel te nemen aan dit protest.

Achter de NAVO-goednieuwsshow

Dat de internationale topconferentie over Afghanistan vandaag in Den Haag plaatsvindt, is het zoveelste wapenfeit in de Nederlandse ambitie om mee te mogen doen in wat minister Verhagen ‘het hoogste geweldsspectrum’ noemt.

Door Jelle Klaas

In de afgelopen jaren is het Nederlandse leger omgevormd tot een ‘offensieve expeditiemacht’ die overal inzetbaar is voor ‘het echte werk’: intensieve bombardementscampagnes, gevechtseenheden aan de grond en de bereidheid om eigen verliezen te lijden. Nederland is als een van de grootste wapenexporteurs ter wereld en onvoorwaardelijke medestander van Israël een uiterst waardevolle bondgenoot voor de VS.

De waardering vanuit Washington is dan ook groot. Richard Armitage, voormalig onderminister van Buitenlandse Zaken, zei recent dat de Nederlandse steun aan de oorlog in Irak zeker geholpen heeft bij de latere benoeming van Jaap de Hoop Scheffer tot NAVO-baas. Hij zei ook dat de VS hebben afgezien van sancties wegens toenemende mensensmokkel van Nederland naar de VS ‘vanwege de steun aan de Irak-oorlog’.

Dat met de Afghanistan-top de Nederlandse loyaliteit wederom is beloond maakt ook huidig Amerikaans onderminister van Buitenlandse Zaken Richard Boucher duidelijk: ‘Omdat Nederland een solide bondgenoot is, die betrokken is bij alles wat er in Afghanistan moet gebeuren.’

Maar wat moet er precies in Afghanistan gebeuren? De goednieuwsshow over stabiliteit en wederopbouw verhult in werkelijkheid een diepe crisis. Na de Amerikaanse inval in Afghanistan in 2001 zou de NAVO als ‘stabilisatiemacht’ orde, veiligheid en democratie komen brengen. We zijn nu bijna acht jaar verder en deze doelen zijn verder weg dan ooit. Sterker nog: de bezetting is uitgelopen op een humanitaire ramp en de NAVO staat aan de rand van een nederlaag.

Met wat Hillary Clinton een ‘big tent meeting’ noemt in Den Haag helpt Nederland de weg plaveien voor een intensivering van de war on terror. Hoewel Verhagen zegt hooguit enkele tientallen extra militairen te willen sturen is dit gezien de Nederlandse reputatie van liegen over de oorlog moeilijk te geloven. Zoals NRC-journalist Juurd Eijsvoogel aangaf: ‘Wie nog denkt dat Nederland zijn betrokkenheid bij Afghanistan vanaf 2010 stilletjes kan gaan afbouwen, zal bedrogen uitkomen. Als iedereen in de grote tent straks zijn aanhoudende inzet voor Obama’s oorlog belooft, dan kunnen de ceremoniemeesters toch moeilijk achterblijven?’

De meerderheid van de Nederlanders is echter tegen de missie in Afghanistan. Velen zijn bezorgd over de Amerikaanse oorlogspolitiek en zijn tegen de aankoop van nieuwe gevechtsvliegtuigen. Toch staat volgens de NRC een meerderheid achter het NAVO-lidmaatschap: ‘Waar Nederlanders in de jaren tachtig nog massaal verzet tegen de oorlog als verzet tegen de NAVO zagen is dat nu niet meer zo.’ Maar hoe is dit los te zien van het gegeven dat het protestgeluid tegen de NAVO nauwelijks meer te horen is bij de linkse partijen en vakbonden? Zelfs de SP met haar reputatie als anti-oorlogspartij pleitte recent in haar partijblad voor een ‘ander soort’ NAVO.

Dat is een ernstige onderschatting van wat er in dit gevechtsapparaat vanaf zijn geboortedag al mis zit. Als ‘Noord-Atlantisch’ verlengstuk van Amerikaanse machtspolitiek heeft de NAVO in haar zestigjarige bestaan staatsgrepen helpen plegen (Griekenland en Turkije), koloniale oorlogen mogelijk gemaakt (Portugal in Angola), oorlogen ondersteund (Vietnam en het Midden-Oosten), oorlogen gevoerd (Kosovo en Afghanistan) en de wereld onveiliger en instabieler gemaakt (Georgië).

Ondanks het moeras in Afghanistan is de tendens om het bondgenootschap verder uit te breiden groter dan ooit. Het enige dat een escalatie naar nieuwe oorlogen kan verhinderen is een tegenmacht. The New York Times schreef vlak na de massaprotesten tegen de Irak-oorlog dat er twee supermachten zijn: de VS en de mondiale anti-oorlogsbeweging. Die laatste moet met de grootste urgentie weer heropgebouwd worden. In Straatsburg zetten we daarin met duizenden internationale demonstranten een nieuwe, belangrijke stap vooruit.

Jelle Klaas is woordvoerder van Coalitie Stop de NAVO, een samenwerkingsverband dat de mobilisatie vanuit Nederland verzorgt naar de protesten tegen de NAVO-top in Straatsburg op 3 t/m 5 april. Kijk hier voor meer informatie.

Autoriteiten maken protest onmogelijk

Vredesdemonstranten van de Stop de NAVO Coalitie hebben vergeefs geprobeerd om toestemming te krijgen voor een picketactie in de buurt van de Afghanistan-top van aanstaande dinsdag 31 maart. Ze gaan alsnog protesteren.

Op de aanvraag van de coalitie is een aanwijzing gekomen die de ‘gelegenheid tot demonsteren’ zodanig inperkt dat niemand naar behoren zijn stem kan laten horen. Het is ongehoord dat dit nota bene gebeurt bij een top die gaat over 'vrijheid en democratie brengen in Afghanistan'. De demonstranten eisen hun demonstratierecht op en zullen daarom -met of zonder toestemming- aanstaande dinsdag hun anti-oorlogsgeluid in Den Haag laten horen.

Den Haag gaat er prat op een stad van ‘recht en vrijheid’ te zijn. Burgemeester van Aartsen zegt tijdens de top het demonstratierecht te willen respecteren, maar in de praktijk komt daar weinig van terecht. Het Stadhoudersplantsoen is de enige plek die enigszins in de buurt van het congrescentrum is waar er geprotesteerd mag worden, in omheinde vakken van maximaal 50 demonstranten per vak. Er mag dus bij de top geprotesteerd worden, mits het niet meer dan vijftig demonstranten betreft en deze zich in een vak op een armzalige locatie willen laten opsluiten. Dit is duidelijk ontmoedigingsbeleid, temeer daar de demonstrerende groepen niet wordt toegelaten onderling afspraken te maken over een mogelijk ordelijk verloop. De SP, die wel toestemming kreeg, vond actie voeren onder deze voorwaarden zo onvruchtbaar dat ze haar protest heeft afgeblazen.

De inschatting van de Stop de NAVO Coalitie was dat er maximaal honderd demonstranten aan haar picketactie zouden deelnemen. Daar was in de buurt van de top volgens de gemeente 'geen ruimte voor', en vervolgens werden ze naar de vlakte van het Malieveld verbannen. Woordvoerder Maina van der Zwan: ‘We protesteren niet tegen een poffertjeskraam of tegen grote lege grasvelden, maar tegen de oorlogspolitiek van de NAVO en haar bondgenoten. Die zitten in het congrescentrum en daar willen we ook kunnen protesteren. Het Malieveld is daar zo ver van verwijderd dat we net zo goed in Amsterdam of Almelo kunnen gaan staan.’

Het komt er dus op neer dat de gemeente wel in staat is om zo’n 60 deelnemende delegaties van een topconferentie te faciliteren, maar honderd anti-oorlogsdemonstranten geen redelijke plek voor hun protest kan bieden. Hetzelfde is ook al het geval voor de andere stad waar de NAVO volgende week bijeenkomt. In Straatsburg is tijdens de zestigjarige verjaardag van de NAVO een staat van beleg afgekondigd. Er geldt een demonstratieverbod voor de hele stad.

Dit zijn politieke besluiten met als doel kritische geluiden buiten gezichts- of gehoorafstand van de wereldleiders te houden. De NAVO zegt oorlog te voeren voor vrijheid en democratie, maar zelfs in hun thuislanden worden grondrechten met voeten getreden. Van der Zwan: ‘Voor ons is dit is een principiële kwestie. Een meerderheid van de Nederlanders is tegen de missie in Afghanistan. Dat geluid moet ook hoorbaar zijn bij de top. Wij zullen dan ook -met of zonder toestemming- ons demonstratierecht uitoefenen.’

De demonstranten verzamelen om 11:30 op Den Haag CS en zullen daarna in een demonstratieve optocht naar het Vredespaleis lopen, om daar een symbolisch protest tegen de bezetting van Afghanistan te houden.

De Stop de NAVO Coalitie bestaat uit: De Groenen, DIDF, Enschede voor Vrede, FEDKOM, Haags Vredes Platform, HTIB, Internationale Socialisten, Kerk en Vrede, NCPN, Nederlands Palestina Komitee, Pais, PSP92, SAP, Stichting VIA, Transnational Institute, Universitaire Activisten, VD AMOK, Vrouwen voor Vrede en WILPF Nederland.

Meer informatie op: http://stopdenavo.blogspot.com/

Wat geeft de NAVO energie?

Gisteren meldde deze site de slechte voedselsituatie waarmee de Afghanen te kampen hebben. Het Westen heeft in Irak en Afghanistan ondertussen andere zaken aan het hoofd.

Door Jelle Bruinsma

Zo haalde Shell, de voormalige werkgever van onze huidige minister van Financiën, op 22 september zo goed als zeker een 25-jarig monopolie op gasexploitatie in zuid-Irak binnen, er doorheen gedrukt door het Irakese Ministerie van Olie zonder goedkeuring van het parlement.

‘De joint venture zou Shell de grootste buitenlandse rol in Iraks olie en gassector geven sinds de jaren zestig, toen Irak de wereld’s grote oliebedrijven uitzette na 40 jaar buitenlandse controle over onderzoek, productie en exports,’ aldus United Press International die haar handen wist te leggen op het contract.

Secretaris-generaal van de NAVO Jaap de Hoop Scheffer zal hier blij mee zijn. Hij benadrukte vorig jaar waar zijn prioriteiten liggen, toen hij stelde dat de NAVO olie en gaspijpleidingen moest bewaken om op die manier de energievoorraden onder Westerse controle te houden. Op 23 oktober herhaalde hij zijn loyaliteit nog maar eens, toen hij bij een ‘Economist Energy Security dinner’ zei: ‘Voor veel van jullie in het publiek vanavond, is energieveiligheid niet alleen jullie werk, maar ook de bron van jullie levensonderhoud.’ Op slaafse wijze vroeg hij zich vervolgens af wat de ‘NAVO in concrete termen kan doen om jullie levens, als energieproducenten, leveranciers en transporteurs iets makkelijker te maken.’

Het verloop van de oorlog in Afghanistan bezorgt de NAVO echter ook grote publiciteitsproblemen. Daarom verscheen in de NATO Review onlangs een artikel met de titel ‘The public in the West has to buy into Afghanistan – and soon.’ In dit artikel wordt opgeroepen om meer propaganda te verspreiden ten einde het publiek achter de oorlog te krijgen. Ook de gezamenlijke Bucharest-verklaring van de NAVO benadrukt de noodzakelijkheid van betere propaganda.

Dit geeft aan dat ze vrezen deze oorlog op het thuisfront te verliezen. Als de Westerse bevolking radicaliseert en deze misdaden niet langer pikt zal dit de mogelijke handelingen van het Westen sterk beperken. Het bedrijfsleven en staten zullen er alles aan doen om de bevolking passief te houden. Aan ons de taak met deze feiten naar de mensen toe te gaan, mensen actief te krijgen, en te mobiliseren naar het belangrijkste moment van volgend jaar: de verstoring van het 60-jarig bestaan van de NAVO op 4 en 5 april in Straatsburg.

3-4 april: protest tegen NAVO top Straatsburg

Demonstranten bij de NAVO-top in Noordwijk, oktober 2007

Op 3 en 4 april 2009 viert de NAVO haar 60-jarige bestaan op een top in het Franse Straatsburg. Voorbereidingen zijn in volle gang om het feestje met massaal protest te verstoren.

De timing van het jubileum valt op een gevoelig moment. De NAVO zit in een diepe crisis, met steeds grotere problemen voor de bezettingsmacht in Afghanistan, oplopende spanningen met kernmacht Rusland en interne verdeeldheid. Afgelopen februari waarschuwde de Amerikaanse minister van Defensie Gates nog dat als niet meer landen een grotere vechtlust zouden tonen de toekomst van de NAVO op het spel staat. In Straatsburg hoopt de VS het hele bondgenootschap te verenigen rond een nog hardere lijn: hogere defensie uitgaven, het voltooien van het raketschild en verdere expansie richting het oosten.

Het is precies met dit soort beleid dat de NAVO de grootste drijvende kracht achter oorlog in de wereld is, al zestig jaar lang. Er is nu meer dan ooit een urgentie om de oorlogsmachine te stoppen. Een nieuwe wapenwedloop met Rusland en China tekent zich af, met hardliners als minister Verhagen in elke regering die pushen op verdere militarisering, met alle consequenties van dien. Daarom grijpen anti-oorlogsgroepen uit heel Europa de top aan om massaal te protesteren. Sinds een vredesconferentie in Hannover van afgelopen juni zijn de voorbereidingen daarvoor in volle gang. Ook in Nederland zal er een mobilisatie naar Straatsburg georganiseerd worden.

Hou deze site in de gaten voor meer informatie.

Pools protest tegen raketschild

Amerikaanse en Poolse leiders hebben de militarisering van Europa aagejaagd en de spanningen tussen Rusland en het Westen verder opgevoerd. Zij hebben eind augustus een voorlopig akkoord ondertekend over het Poolse deel van het zogenaamde 'raketschild'.

Door Andy Zebrowski, Arbeidersdemocratie (Internationale Socialisten in Polen)

Anderen hebben er al op gewezen dat dit schild in feite een zeer agressief wapensysteem is. Het is ontworpen met het oog op meer Amerikaanse militaire interventies, want 'wij kunnen jou aanvallen, maar jij kunt je niet verdedigen, want je raketten zullen worden neergeschoten.'

Polen grenst aan een klein stukje Rusland - de enclave Kaliningrad. De raketten zullen in de buurt van de Baltische kust geplaatst worden, slechts 100 kilometer hier vandaan. Onlangs leek het erop dat de Poolse centrum-rechtse regering onder leiding van Donald Tusk eerst de Amerikaanse verkiezingen wilde afwachten voor het tot daadwerkelijke plaatsing van de raketten zou overgaan. Maar de Poolse president Lech Kaczynski, van een andere centrum-rechtse partij, wilde het raketschild zonder enige vertraging.

De regering wilde dat er ook Patriot-raketten aan het 'schild' worden toegevoegd, naast de tien onderscheppingsraketten die er deel van uitmaken, omdat het volgens hen zou zorgen voor een betere verdediging van Polen. De VS vond dat in eerste instantie niet nodig, maar door de oorlog tussen Rusland en Georgië sloten de VS en Polen snel een deal met concessies aan beide kanten. Dus nu wordt er een batterij Patriot-raketten bij geplaatst.

Omdat Rusland door de Georgische oorlog duidelijk in kracht groeide, werd het voor de VS belangrijk om zelf ook een paar punten te scoren. Hoewel de nieuwe raketten duidelijk op Rusland staan gericht, hebben de VS en Polen dit altijd officieel ontkend. Tot de oorlog in Georgië uitbrak. Ontkennen is nog steeds de officiële beleidslijn, maar er is iets veranderd. Op de tweede dag van de gevechten zei president Kaczynski dat de oorlog ons liet zien dat Polen het raketschild nodig heeft. Maar hoezo zou de oorlog dat betekenen, als het schild toch niet op Rusland gericht zou staan?

Menigeen stelt dat de nieuwe raketten geen enkele weerstand bieden tegen het Russische wapenarsenaal. Maar de betekenis van de raketten is veel groter is dan hun fysieke vuurkracht. Voor het eerst sinds 1992 zullen er weer militaire bases en strijdkrachten van een supermacht permanent in Polen aanwezig zijn. Dit betekent dat de deur nu is opengezet; in de komende jaren wordt het gemakkelijker om de Amerikaanse militaire aanwezigheid in Polen uit te breiden. De Amerikaanse bases zullen voortaan eigen terrein zijn net als ambassades, waardoor echte beslissingen over het gebruik van de rakketten door de VS genomen zullen worden.

Sinds 1990 hebben alle Poolse regeringen en presidenten gestreefd naar nauwere banden met de VS. Maar nu wordt Polen nog dieper verankerd in de geopolitieke strategie van de VS. Twee dagen voor de deal was Kaczynski in de Georgische hoofdstad Tbilisi. Net als de leiders van de Baltische staten en Oekraïne drong hij bij het Westen aan op een agressievere houding ten opzichte van Rusland: 'Wij staan klaar voor de strijd.'

De autoriteiten proberen het publiek aan toenemende militarisering te laten wennen. Op de Poolse Dag van het Leger vorig jaar augustus, was er een militaire parade door de straten van Warschau - iets dat we sinds 1974 niet meer hebben gezien toen Polen nog lid was van het Oostblok. Dit jaar was de optocht zelfs nog groter. Kaczynski zei: 'Op het leger kan niet bezuinigd worden.' Maar we hebben gemerkt dat er wel bezuinigd wordt op zaken als gezondheidszorg en onderwijs.

Voor de oorlog in Georgië waren de meeste mensen tegen het raketschild. Maar als gevolg van continu spervuur van de media over 'de Russische dreiging', toonde een recente opiniepeiling dat er inmiddels wel een meerderheid vóór is. Wij moeten ervoor zorgen dat dit maar tijdelijk is.

De algemene stemming is zeker niet fanatiek nationalistisch. Een tweede enquête tijdens de Georgische oorlog vond dat geinterviewden de voorkeur gaven aan het 'zachtere' beleid van de minister-president ten aanzien van Rusland, met 46 tegen de 30 voor 'harder' beleid. Uit een andere enquête bleek dat 57 procent ja zei op de vraag: 'Moet Polen Georgië steunen in het conflict met Rusland?' Maar het meest interessant was dat 35 procent vond dat Polen Georgië niet moest steunen - een aanzienlijk aantal, gezien de stortvloed aan pro-Georgische propaganda en het feit dat Polen in het verleden door Rusland werd bezet.

Het initiatief Stop de Oorlog waarin verschillende politieke organisaties zich verenigd hebben, heeft samen met vakbondsleden en niet-gebonden activisten binnen 24 uur een protest georganiseerd tegen de voorlopige ondertekening van het akkoord. Een van de meest populaire slogans was: 'We hebben Moskou gehad, en Washington hoeven we niet'. De komende maanden is er voor de Poolse anti-oorlogsbeweging veel werk te doen.

Luchtaanval doodt ruim 100 Afghaanse burgers

Op 22 augustus eiste een Amerikaanse luchtaanval op het dorp Azizabad in West-Afghanistan minstens 100 doden, onder wie 74 kinderen jonger dan 15 jaar. Aanvankelijk sprak de officiële Amerikaanse verklaring van '30 omgekomen Taliban-opstandelingen' en ontkende dat er burgers zouden zijn gedood. De volgende dag organiseerden de dorpelingen een demonstratie, waarbij ze stenen gooiden naar Afghaanse soldaten.

Door Angela Ettema

De bezetting van Afghanistan verkeert in crisis. Een toegenomen aantal aanvallen van opstandelingen op buitenlandse troepen valt samen met groeiende onrust in Pakistan en het conflict tussen Rusland en kandidaat-NAVO-lid Georgië. Deze factoren voeden de angst voor een nederlaag van de bezettingstroepen.

Afghaanse opstandelingen hebben hun controle over de hoofdstad Kabul vergroot. De NAVO geeft toe dat de opstandelingen nu de routes naar Kabul controleren. Daardoor is de NAVO voor toevoer van goederen aangewezen op de onrustige Pakistaanse grensstreek.

Bij een recente aanval van opstandelingen kwamen tien Franse soldaten om. Opstandelingen hebben Kabul bestookt met raketten en dreigen een grootschalige aanval op de stad te beginnen.

NAVO-leiders proberen met bezoeken aan Afghanistan de crisis te bezweren. De Britse premier Brown heeft 4500 extra soldaten toegezegd. Ook de Franse president Sarkozy heeft besloten meer troepen te sturen. Maar volgens een recente opiniepeiling wil 55 procent van de Fransen dat de troepen teruggetrokken worden.

In een eind juni verschenen rapport geeft het Pentagon toe dat de Taliban zich gehergroepeerd hebben. Op 14 juni werden honderden Taliban-gevangenen bevrijd na een bombardement op een gevangenis in Kandahar. Volgens het rapport is in Khost, aan de grens met Pakistan, sprake van succesvolle bestrijding van opstandelingen. Maar ontwikkelingen in Pakistan zelf vertellen een ander verhaal. NAVO-luchtaanvallen op bolwerken van opstandelingen in Pakistan zijn beantwoord met zelfmoordaanslagen op een wapenfabriek in Islamabad, de hoofdstad van Pakistan.

Het sturen van meer troepen verandert niets aan het fundamentele probleem: de meerderheid van de Afghanen wil dat de buitenlandse troepen vertrekken. Een rapport van het Centre for Strategic and International Studies concludeerde onlangs: 'De VS is bezig de oorlog tegen de Taliban te verliezen.'

Maar het antwoord van de VS en de NAVO is slechts meer gebruik van geweld. Volgens gegevens van de luchtmacht zelf is het aantal dagelijkse bombardementsvluchten sinds zomer 2007 enorm toegenomen - met afgelopen juli 68 luchtaanvallen per dag.


Ook Nederland blijft actief betrokken bij de bezetting van Afghanistan. Journalist Arnold Karskens becijferde afgelopen maand dat de Nederlandse missie in Uruzgan maar liefst twee miljoen euro per dag kost. Minister van Middelkoop van Defensie heeft toegegeven dat dit klopt. De eerder niet begrote kosten komen vooral uit de medische verzorging en uitkeringen van veteranen, van wie velen voor het leven arbeidsongeschikt blijven. Maar Maurits Jochems, voormalig NAVO-ambassadeur in Afghanistan, vindt dat Nederland zelfs na 2010 moet blijven deelnemen aan de bezetting.

Georgia, Nato and spreading war

Afgelopen donderdag hield de Britse Stop the War Coalition een grote bijeenkomst over de oorlog in Georgië. John Rees, auteur van het boek Imperialism and Resistance, was een van de sprekers.

Spanningen VS-Rusland achter oorlog Zuid-Ossetië

De Georgische inval in Zuid-Ossetië, waarbij mogelijk 1400 doden vielen, lijkt uit te lopen op een openlijke oorlog tussen Rusland en Georgië. Achter de botsing schuilt de strijd tussen Washington en Moskou over de voormalige sovjet-invloedsfeer.

Door Pepijn Brandon

Berichten over bloedige bombardementen op Zuid-Ossetische steden, die nu nog vooral via de Russische media naar buiten zijn gebracht, tonen in ieder geval dat het Georgische leger de burgerbevolking niet spaart in zijn poging het streven naar zelfstandigheid in de afvallige provincie te onderdrukken. Lyudmila Ostayeva, een 50-jarige vluchteling, vertelde Associated Press: ‘Ik zag lichamen op straat liggen rond verwoeste gebouwen en in auto’s. Het is onmogelijk om ze te tellen. Er is nauwelijks nog een gebouw onbeschadigd.’ Het offensief toont ook hoe hol de westerse lofzangen zijn op de Georgische president Saakasjvili, die via een door de VS gesteunde ‘democratische revolutie’ zijn pro-Russische voorganger verving – en de glamourverhalen hier over zijn Nederlandse vrouw.

Ruslands tegenreactie, waarbij soldaten, tanks en ander materieel Zuid-Ossetië in is gestuurd en Georgische bases gebombardeerd, wordt natuurlijk niet gedreven door een warme liefde voor de Zuid-Ossetische onafhankelijkheidsstrijd. Rusland zelf heeft een lange geschiedenis van nationale onderdrukking, waaronder de wrede overheersing van Georgië onder de tsaar en later onder het stalinisme. In Tsjetsjenië voert Rusland nog altijd een bloedige oorlog tegen de onafhankelijkheidsbeweging. Achter de Russische interventie schuilt angst voor het verlies van zijn invloedssfeer, die vooral in de olierijke Kaspische-zeeregio sterk onder druk staat.

In veel opzichten lijkt de botsing tussen Georgië en Rusland op de oorlog die de NAVO bijna tien jaar geleden lanceerden tegen Servië. Toen grepen de VS de onderdrukking van de Kosovaarse minderheid door Russische bondgenoot Servië aan voor een wekenlange bombardementscampagne. Beelden van wanhopige Kosovaarse vluchtelingen moesten het publiek in het Westen overtuigen van de rechtvaardigheid van militair ingrijpen. In beide gevallen – toen en nu – was de onafhankelijkheidsbeweging een speelbal in een veel groter conflict, dat in feite ging tussen de VS en Rusland.

Maar er zijn ook verschillen. Terwijl de westerse media indertijd de onderdrukking van Kosovo breed uitmaten en militair ingrijpen als enige antwoord naar voren schoven, behandelen ze de Georgische agressie in Zuid-Ossetië slechts als een excuus voor Russische expansiedrift. Ook het feit dat de VS in de afgelopen jaren hun invloed in Georgië sterk hebben uitgebreid, inclusief de plaatsing van militaire bases, wordt eerder gezien als een dam tegen Ruslands machtsstreven dan als een deel van de imperialistische agenda van de VS.

In werkelijkheid worden beide grootmachten natuurlijk gedreven door de wil hun invloedssferen te vergroten of te behouden. Maar hoewel politici en journalisten het ‘Russische gevaar’ afschilderen in termen die soms aan de Koude Oorlog doen denken, zijn het de VS die hun grenspalen inmiddels ver in de voormalige Russische invloedssfeer hebben verzet. Het NAVO-lidmaatschap van een groot aantal landen in het vroegere Oostblok, de bouw van een rakettenschild met lanceerbases in Tsjechië, en de grote militaire steun aan Georgië, zijn allemaal deel van de opbouw naar het huidige conflict. Vorige maand nog bracht Condoleezza Rice een provocatief bezoek aan Georgië, waarbij ze de Amerikaanse steun uitsprak voor een Georgisch lidmaatschap van de NAVO.

Een botsing tussen Georgië en Rusland was op termijn vrijwel onvermijdelijk. Als de bloedige schermutselingen verder uitgroeien tot een daadwerkelijke oorlog, is dit een volgende grote stap in de verscherping van de internationale verhoudingen tussen de grootmachten. En hoewel dit in de komende periode niet zal leiden tot directe militaire confrontaties tussen Rusland en de VS, stemt het feit dat hier een militaire schaakpartij gaande is tussen de twee grootste kernmachten in de wereld niet tot gerustheid.

Europese anti-oorlogsactivisten plannen protest

Afgelopen weekend kwamen ruim 400 anti-oorlogsactivisten bijeen op een Afghanistan conferentie in Hannover. De centrale vraag was hoe de druk op het terugtrekken van de troepen verder opgevoerd kan worden.

Door Maina van der Zwan

De stemming was strijdbaar. Dit was geen praatgroepje, maar een samenkomst van activisten uit heel Europa die toegewijd zijn aan het heropbouwen van de diverse anti-oorlogsbewegingen. De ruggengraat van de conferentie werd gevormd door de nieuwe linkse partij in Duitsland, die Linke. Daarnaast waren er vertegenwoordigers van de vakbeweging, mensenrechtenorganisaties, studentengroepen, ngo’s, religieuze vredesorganisaties en afgevaardigden uit twaalf verschillende landen.

Voor de Duitse anti-oorlogsbeweging was dit een heel belangrijk moment. Duitse troepen zijn voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog uitgezonden en er zijn plannen om de steun aan de Navo operatie uit te breiden. In september beslist het parlement over het uitzenden van speciale commando’s die overal ingezet kunnen worden. Dit terwijl een meerderheid van de bevolking voor terugtrekking is. Daarom is de Duitse beweging nu al aan het mobiliseren voor een massaprotest op 20 september.

Spreker na spreker benadrukte het groeiende anti-oorlogssentiment. Hoe langer de bezetting voortduurt hoe dieper het land zal wegzakken in een geweldspiraal. De wanhopige situatie in Irak is een waarschuwing van formaat. Onlangs zei Navo-baas Jaap de Hoop-Scheffer nog dat ‘Afghanistan Europa’s Irak is’. Dat moet genoeg zeggen over de verantwoordelijkheid die de Europese anti-oorlogsbeweging heeft in het afdwingen van een aftocht. Joseph Gerson, een vooraanstaande woordvoerder van de Amerikaanse vredesbeweging, benadrukte dat zolang een brede coalitie meedoet aan de oorlog tegen Afghanistan, Bush er in eigen land mee weg kan komen dat dit een ‘goede oorlog’ is.

De cruciale vraag blijft hoe een groeiend anti-oorlogssentiment omgezet kan worden in politieke druk. In Duitsland neemt Die Linke het voortouw in het opbouwen en verbreden van protest tegen de oorlog. Norman Paech, parlementslid voor die Linke, riep op om de komende maanden alles uit de kast te halen voor de demonstratie op 20 september.

Ook voor de internationale deelnemers stond een belangrijke mobilisatie op de agenda. In mei 2009 viert de Navo haar zestigjarige bestaan. Gezien de crisis waar ze zich in bevinden zal de situatie in Afghanistan het centrale onderwerp zijn, dit naast verdere uitbreiding en voorstellen om het gebruik van nucleaire wapens vast te leggen in haar ‘veiligheidsstrategie’. Genoeg redenen voor de conferentie in Hannover om plannen te maken voor een massademonstratie en een ‘tegentop’. De voorbereidingen zien er goed uit. Activisten uit Frankrijk anticiperen een grote mobilisatie omdat president Sarkozy onlangs heeft aangekondigd weer een centrale rol in de Navo(-operaties) te willen spelen. In Polen en Tsjechië is het verzet tegen Amerikaanse bases aan het groeien.

De protesten rond de Navo-top in mei zullen een belangrijke krachtmeting worden tussen de pulieke opinie en Westerse krijgsheren. Zestig jaar Navo is zestig jaar van oorlog, massavernietigingswapens en vernietiging te veel. Hoog tijd voor een vervroegd pensioen.