Bijeenkomst over Hugo Chavez

Hugo Chavez: held of struikrover? De linkse beweging in Latijns-Amerika

In verschillende landen in Latijns-Amerika, zoals Venezuela, Bolivia, Chili en Brazilië ontwikkelen zich de laatste jaren verschillende vormen van een sociaal-democratie die een einde lijken te willen maken aan de sociale en economische ongelijkheid op het continent.

Het afgelopen decennium is president Hugo Chavez van Venezuela zelfs het symbool geworden van deze nieuwe linkse beweging. Tegelijkertijd zien velen hem als een typisch voorbeeld van het populisme en het machismo dat kenmerkend zou zijn voor de Latijns-Amerikaanse politiek van de afgelopen eeuw. Sommigen zien in hem zelfs een dictator of sterker; een boef.

Welke rol speelt beeldvorming hierin? Wat speelt er achter de beperkte informatie en beelden die ons bereiken? Gaat het slechts om een handjevol charismatische leiders zoals Chavez, of is er sprake van werkelijke fundamentele veranderingen in de Latijns-Amerikaanse politiek?

Op deze avond gaat Onbegane Grond in gesprek met Max van Lingen (Internationale Socialisten) en Edwin Koopman (journalist en Latijns-Amerika deskundige) over deze en andere vragen.

Datum: dinsdag 26 mei
Lokatie: Meneer de Wit - Centrale Hal - Witte de Withstraat 10 - Amsterdam (andere ruimte en ingang dan normaal)
Programma:
20:00 Aanvang
22:00 Borrel
Entree: 5 euro
Deur open vanaf 19:30

Stuur een mailtje naar onbeganegrond@gmail.com om een plekje te reserveren.

Europees antikapitalistisch links en de verkiezingen

Foto: Jos van Zetten / bekijk hier meer foto's van de protesten in Straatsburg

Op de avond vooraf aan de protesten tegen de NAVO vond in Straatsburg een conferentie plaats van Europese antikapitalistische partijen. De conferentie werd georganiseerd door de NPA, de Nieuwe Antikapitalistische Partij in Frankrijk, die in de peilingen naar voren komt als serieuze tegenkracht tegen Sarkozy. Op verzoek van de NPA plaatsen we hier de slotverklaring van de conferentie.

De komende Europese verkiezingen vinden plaats tijdens de ergste crisis die het kapitalisme heeft gekend sinds 1929. De crisis is economisch, sociaal en financieel, een crisis van de banken, een voedselcrisis en een klimaatcrisis. Dit is een wereldwijde, algemene crisis. Regeringen geven honderden miljarden aan de banken, maar op hetzelfde moment worden miljoenen arbeiders ontslagen. De werkloosheid explodeert. Koopkracht en lonen dalen. De verwoesting van de publieke diensten gaat door.

Niet de gewone mensen en de arbeiders zouden moeten opdraaien voor de crisis, maar de kapitalisten! Het beleid van de Europese Unie is verworpen in de referenda in Frankrijk, Nederland en Ierland. Wij verwerpen de plannen van de EU-regeringen, die de banken redden maar niet de bevolking. Daarom brengen we het volgende noodplan voor sociale voorzieningen en democratie naar voren:

* Geen ontslagen! Een vaste baan met een eerlijk loon voor iedereen!
* Voor een stijging van het loon of inkomen in elk land voor arbeiders, werklozen en gepensioneerden!
* De harmonisatie naar boven toe van sociale rechten in Europa: invoering van een minimumloon, arbeidstijdverkorting zonder loonmindering, pensioenen en een sociaal vangnet!
* Europese samenwerking voor de sociale bescherming van de werklozen en de armen, en gezamenlijk beleid voor het behoud van publieke pensioenen!
* Voor de verdediging en uitbreiding van publieke diensten in heel Europa!
* Voor een publiek zorgstelsel met gelijke toegang tot medische diensten voor iedereen!
* Voor de verdediging van publiek onderwijs: intrekking van de afspraken van Bologna!
* Nee tegen de betaling van de tekorten van omvallende banken. Voor de creatie van een publiek bankensysteem onder democratische controle! Voor de sluiting van offshores! Europese landen moeten het voorbeeld geven door offshores op hun eigen grondgebied te sluiten, die verantwoordelijk zijn voor tweederde van de offshore contracten in de wereld!
* Voor het schrappen van de schulden van de Derde Wereld!
* Voor de verdediging van ‘illegalen’, en voor gelijke rechten voor alle inwoners in Europa, of ze nu ‘autochtoon’ zijn of uit een ander land komen!
* Voor de legalisering van alle ‘illegale’ immigranten!
* Voor gelijke rechten tussen mannen en vrouwen!
* Voor vrouwenrechten, het recht op gratis en veilige voorbehoudsmiddelen en abortus!
* Voor de rechten van lesbiennes, homo’s en transseksuelen, en voor gelijke rechten voor homoseksuele en heteroseksuele stellen!
* Voor de intrekking van anti-terreurwetgeving en uitzonderlijke bevoegdheden!
* Voor een ecologisch Europa! Om effectief te vechten tegen klimaatverandering hebben we publieke diensten nodig voor de productie en distributie van energie, onder supervisie van het personeel en de consumenten! Ook voor transport en huisvesting moeten we publieke diensten ontwikkelen!
* Nee tegen oorlog! Opheffing van de NAVO en alle Europese militaristische instituten! Terugtrekking van de troepen uit Irak en Afghanistan! Terugtrekking van het Israëlische leger uit de West Bank en een einde aan de blokkade van Gaza! Erkenning van alle nationale rechten van het Palestijnse volk!

Terwijl we de bijzonderheden van elk land in het oog houden, zijn we vastbesloten om het verzet tegen de aanvallen van werkgevers en regeringen internationaal dichter bij elkaar te brengen. Tegelijk willen we de voorwaarden scheppen voor het ontstaan van een politiek alternatief en een antikapitalistische pool, gebaseerd op sociaal protest. Een alternatief dat staat voor een Europa van sociale rechten, en elke steun of medewerking weigert aan sociaal-liberale regeringen met sociaal-democratische partijen van centrum-links.

Wat nodig is, is een breuk met de logica van het kapitalisme. In dat opzicht plaatst Europees Antikapitalistisch Links deze doelen in het perspectief van de strijd voor een 21ste eeuws socialisme, en verbindt het zich aan het heropenen van het debat over een nieuwe verdeling van welvaart, bezit en democratie. Op deze basis zullen de ondergetekende organisaties zich in de komende weken mengen in de Europese Verkiezingen.

Frankrijk: Nouveau Parti Anticapitaliste
Groot-Brittannië: Socialist Party, Socialist Workers Party
Griekenland: Antarsia (Antikapitalistische Coalitie) en de organisaties DEA, KEDA, KOE, Kokkino, Roza, Xekinima van Syriza (Radicaal Linkse Coalitie)
Italë: Sinistra critica
Polen: Polska Partia Pracy
Portugal: Bloco de Esquerda
Schotland: Scottish Socialist Party
Spanje: Izquierda Anticapitalista
Zweden: Socialistiska Partiet
Zwitserland: Gauche Anticapitaliste, Mouvement pour le Socialisme, SolidaritéS

Verschillende van deze partijen zullen vertegenwoordigd zijn op het slotdebat van het Marxisme Festival 2009: "Europa in verzet: wij gaan de crisis niet betalen!" Met: Sara Farris (Critica Sinistra, Italië), Sotiris Kontogiannis (SEK, Griekenland), Volkhard Mosler (Die Linke, Duitsland), Lindsey German (Socialist Workers’ Party, VK), Jean-Yves Lesage (Nouveau Parti Anticapitaliste, Frankrijk) en Peyman Jafari (Internationale Socialisten). Kijk hier voor meer informatie.

Straatsburg: meer dan rellen alleen

foto: Jos van Zetten

Een paar dagen na de top van de G20 in Londen kwamen de wereldleiders in Straatsburg opnieuw bijeen voor de zestigste verjaardag van de NAVO. De top had echter meer weg van een acuut crisisberaad. En de tienduizenden demonstranten werden onthaald met traangas en politie-charges.

Door Maina van der Zwan

Beelden van een bellende Berlusconi en branden in de buitenwijken van Straatsburg domineerden de verslaggeving over de NAVO-top. Maar er was veel meer aan de hand. Internationale persbureaus berichtten dat ‘de spanning tussen de wereldleiders te snijden was’. Onenigheid over de opvolging van De Hoop-Scheffer en de crisis in Afghanistan domineerden de ‘feestelijkheden’. Obama bracht het nieuws over de toezegging van bondgenoten voor 5000 extra troepen misschien met veel optimisme, maar in werkelijkheid komt dit ook vanuit hun oogpunt niet in de buurt van een oplossing. Experts zeggen dat verdere destabilisering dreigt en dat er 500.000 troepen nodig zijn wil de NAVO het verzet de kop in kunnen drukken. Dat er gisteren weer een Nederlandse militair is omgekomen, nota bene bij een aanval op het Nederlandse kamp, bevestigt hoe gekunsteld de goednieuwsshow was.

Het gespannen verloop van de top kan ook niet los worden gezien van het protest op straat. Een jaar lang was een internationale coalitie van meer dan 500 maatschappelijke organisaties bezig geweest om protesten tegen de NAVO-top voor te bereiden. In alle opzichten zijn ze tegengewerkt door de autoriteiten. Uiteindelijk werd er alleen toestemming gegeven voor een demonstratie die in een buitenwijk mocht verzamelen en door een industrie-terrein verder de stad uit zou moeten lopen. En om te onderstrepen hoe de NAVO-landen over vrijheid en democratie denken, werden er 26.000 politie-agenten ingezet om de stad te vrijwaren van een tegengeluid.

Demonstranten die dit de facto demonstratieverbod niet accepteerden en naar de binnenstad optrokken om daar uitdrukking te geven aan de oppositie tegen de oorlogsescalatie van de NAVO, werden onthaald met traangas, charges en waterkanonnen. De bedoeling van de autoriteiten om protest ver buiten de binnenstad te houden mislukte echter. NOS-correspondent Paul Schneider zei vanuit het perscentrum: ‘Ik zie de betogers niet, maar hoor ze wel’. De politie-repressie leidde tot een grimmige sfeer en escalatie. Ironisch genoeg zag Straatsburg er uiteindelijk uit zoals Kabul en Bagdad er dagelijks uitzien: met rookpluimen aan boven de stad en een straatbeeld van militair machtsvertoon. Dit overschaduwde de inhoudelijke boodschap van de protesten.

Veel demonstranten waren dan ook verontwaardigd over het optreden van het zogenaamde ‘Black Block’, een verzamelterm voor in het zwart gehulde, gemaskerde activisten die fysiek geweld niet schuwen. Hoewel het misschien lijkt dat dit om een duidelijke homogene groep gaat, is dat niet het geval. Sommigen van hen waren gewoon heel boze jongeren die door het politiegeweld geprovoceerd werden om een steen te gooien. Een belangrijk deel bestaat uit autonoom anarchisten die bewust voor deze strategie hebben gekozen omdat ze ten onrechte denken dat dit de beste methode is om het systeem te bestrijden. En dan zijn er nog de politie-infiltranten die dankzij de nadruk op vermommingen zich makkelijk onder de demonstranten kunnen voegen. Bij menig protest is achteraf gebleken dat juist deze laatste groep een belangrijke rol heeft gespeeld bij gewelddadige escalaties.

Wie er ook achter welk masker schuilging, een ding is zeker: het geweld heeft de wereldleiders in de kaart gespeeld. Alle activisten worden in diskrediet gebracht en sympathisanten zullen zich minder snel durven aansluiten. Olivier Besancenot, leider van de Nouveau Parti Anticapitaliste (NPA) uit Frankrijk, meent dan ook dat de politie de demonstratie bewust uit de hand heeft laten lopen. De autoriteiten zijn bang voor een heropleving van brede, maatschappelijke protestbewegingen. In een context van algemene stakingen en bedrijfsbezettingen is dat niet gek. Dat verklaart mogelijk ook waarom duizenden vakbondsactivisten zaterdag de toegang tot de stad werd geweigerd. Een samengaan van anti-kapitalistische jongeren en boze vakbondsactivisten, de kwaliteit van de G20 protesten in Londen, werd als een te groot gevaar gezien.

In de kern ging het afgelopen weekend dan ook over de koers voor de toekomst en wie deze bepaalt: de huidige wereldleiders of een maatschappelijke beweging van onderaf. Onze eis was dat de oorlogen in Irak en Afghanistan beëindigd moeten worden, zodat we onze aandacht kunnen verleggen naar de echte bedreigingen die we als mensheid moeten trotseren: klimaatverandering, massale armoede en een irrationeel economisch systeem dat deze wereld wederom in een recessie heeft gestort.

Het verzet tegen de NAVO en het opbouwen van massale internationale bewegingen zijn cruciale onderdelen van de strijd voor een andere wereld. Dat is waarom we met de Internationale Socialisten voor de protesten in Straatsburg hebben gemobiliseerd en dat is waarom we ook in Nederland bouwen aan een grotere protestbeweging op straat. In een land waarin de PVV wordt getipt als grootste partij in de peilingen zijn dit urgente uitdagingen. We hebben een sterker links nodig: doe mee en sluit je aan.

Zie het item van Netwerk over de groep Nederlandse demonstranten in Straatsburg (vanaf 16:50).

Demonstraties in Straatsburg: een foto-impressie

Ongeveer honderd Nederlandse demonstranten namen afgelopen zaterdag deel aan de protesten tegen de NAVO-top in Straatsburg. Ondanks het politie-optreden dat erop gericht was om elke vorm van demonstreren onmogelijk te maken, lieten zij een krachtig en vreedzaam protest horen. Bekijk het RTL-Nieuws waarop demonstranten aan het woord komen (vanaf 4:34). Fotograaf Jos van Zetten was mee en maakte een foto-impressie.









Bekijk hier veel meer foto's die Jos van Zetten maakte tijdens de demonstratie.

Antikapitalisme terug op straat tegen de G20

Antikapitalisme is terug op straat. Met de massale demonstraties tegen de G20 afgelopen zaterdag en gisteren in Londen, kleinere protesten in de rest van Europa en de massabetoging tegen de NAVO aankomend weekend in Straatsburg maakt protest tegen kapitalistische globalisering en oorlog, zoals dat afgelopen tien jaar regelmatig te zien was rond topoverleggen, een krachtige comeback. Maar dit keer gebeurt dat in tijden van crisis, nu honderdduizenden mensen in heel Europa zelf in hun dagelijks leven de effecten ondervinden van een systeem waarin winst boven mensen gaat.

Weergave van de protesten in de mainstream-media:


Lees hier verslagen van de Londense demonstraties op zaterdag en woensdag in The Guardian en Socialist Worker.

Speech van de Britse komiek Mark Thomas tijdens de demonstratie in Londen op zaterdag:

Politie-agenten Genua 2001 veroordeeld

Zeven jaar na de massaprotesten tegen de G8-top in Genua komt nog steeds nieuw bewijs vrij over het politiegeweld dat is gebruikt tegen demonstranten.

Door Tom Behan, Rome

De protesten tegen de G8-top in Genua in de zomer van 2001 vormden een van de belangrijkste momenten van de Europese anti-kapitalistische beweging. Duizenden vakbondsleden, studenten, vredesactivisten en anderen uit Italië en daarbuiten sloten zich aan bij de demonstraties die uitmondden in een straatprotest van 300 duizend mensen nadat de politie de demonstrant Carlo Giuliani had doodgeschoten.

De protesten in Genua werden geconfronteerd met bruut politiegeweld. De politie zette traangas en knuppels in tegen menigtes van elke leeftijd. Honderden werden aangevallen, gearresteerd en gemarteld door de staat. Sinds die tijd hebben demonstranten campagne gevoerd om hun recht te krijgen. Ze dachten dat dit zou gebeurden toen Romano Prodi’s centrum-linkse coalitie beloofde een parlementaire enquête te organiseren als ze de verkiezingen won. Maar Prodi kwam terug op zijn belofte.

Ondanks dat was het overweldigende bewijs dat onafhankelijk gepubliceerd is genoeg om de staat te dwingen om poltie-agenten voor de rechtbank te brengen wegens hun behandeling van demonstranten in de Bolzaneto-barakken. Een grote hoeveelheid bewijs kwam boven in de ruim 180 getuigenverhoren. Tijdens de processen rond Bolzaneto en andere gebeurtenissen gebruikte de politie elke truc in het boekje. Veel agenten droegen een helm, en werden daarom nooit geïdentificeerd omdat hun collega’s zeiden dat ze zich niet meer konden herinneren wie er verder dienst had.

Veel bewijs ‘raakte zoek’. Maar het meest bizar was de poging om de politiemoord op Carlo Giuliani weg te poetsen. Het onderzoek werd gestaakt toen de rechtbank besloot dat Carlo stierf door een ‘magische kogel’ – schijnbaar had een agent in de lucht geschoten en werd de kogel van richting veranderd door een rondvliegende steen, die gegooid werd door een andere demonstrant. Het heeft zeven jaar geduurd voor er iets van recht geschiedde. Maar 15 agenten werden veroordeeld voor de gebeurtenissen in Bolzaneto, en 30 anderen werden vrijgesproken.

Carlo’s moeder Haidi Giuliani zegt dat zelfs zo’n gedeeltelijke overwinning belangrijk is. ‘In feite heeft de Italiaanse politie tot nu toe immuniteit gehad voor rechtsvervolging. Deze uitspraak is belangrijk omdat ze vaststelt dat ze illegaal gehandeld hebben.’

Inderdaad is het oordeel van de rechters vernietigend. Het stelt vast dat ‘op zijn minst vier van de vijf ondervragingstechnieken die in Bolzaneto gebruikt zijn inhumaan en vernederend waren, volgens de normen van het Europese Hof voor de Mensenrechten’. Ondanks de grote hoeveelheid bewijs dat boven kwam, besloot de centrum-linkse coalitie veel van de agenten met hogere rang te bevorderen terwijl ze terecht stonden. Het is niet verrassend dat veel centrum-linkse kiezers weigerden de linkse partijen hun stem te geven bij de verkiezingen van april dit jaar. Silvio Berlusconi, die premier was tijdens de protesten in Genua, is nu terug op zijn oude post. Zijn regering voert een racistische hetze tegen migranten, voornamelijk tegen de Roma (Zigeuners). Als teken van solidariteit, en als signaal dat de strijd doorgaat, stond Haidi Giuliani erop dat dit jaar bij de jaarlijkse herdenkingsdemonstratie voor Carlo Giuliano Roma-muziek werd gespeeld.

Venezuela: is het 'nee' het einde van Chávez?

Op zondag leed Hugo Chávez voor het eerst sinds 1998 een nipte electorale nederlaag. Mike Gonzalez doet verslag vanuit Caracas.

Het was merkwaardig stil in Caracas op zaterdag. Chavez’ campagne voor de hervorming van de grondwet was officieel de dag ervoor afgesloten met een massale demonstratie van voorstanders. De demonstratie was groter dan die de dag ervoor van de oppositie. Onder chavistas werd gespeculeerd over een overwinning met een kleine marge voor Chávez.

Op de zondag van de verkiezingen was het opnieuw stil. Dat was verrassend, gezien het hoge niveau van activiteit in de weken ervoor. Studentendemonstraties hadden geleid tot de sluiting van de universiteiten in verschillende steden. Tekorten aan goederen als suiker, meel, eieren en melk zorgden voor een gevoel van instabiliteit en crisis.

Zondagavond was het duidelijk dat Chávez de verkiezing had verloren. De Nationale Kiescommissie verklaarde dat de Nee-stem had gewonnen met 50,7 procent tegen 49,3 procent. Chávez gaf zijn nederlaag snel toe in een korte en waardige televisietoespraak.

Het belangrijkste cijfer van de verkiezingen is het aantal wegblijvers. Ongeveer 45 procent van de kiezers heeft niet gestemd, vergeleken met 30 procent toen Chávez in 2006 werd herverkozen. Een intensieve campagne van rechts zorgde voor een hogere opkomst van de tegenstanders, en de enige mogelijke conclusie is dat Chávez’ eigen aanhang is afgenomen. De grondwettelijke hervormingen zelf geven een aantal aanwijzingen hoe dit kan.

De 130 clausules waarmee de Bolivariaanse grondwet van 1999 zou worden herzien bestrijken een groot aantal gebieden. Maar vanaf het begin stelde Chávez dat de stemming over het totaalpakket zou gaan. Veel van die clausules waren duidelijk progressief – de uitbreiding van sociale zekerheid voor kleine zelfstandigen, de verkorting van de arbeidsdag tot zes uur en nieuwe regels tegen discriminatie op grond van religie of seksualiteit.

De hervormingen waren ook bedoeld om meer macht te geven aan de wijkraden die in 2006 werden opgericht en de missiones, de programma’s voor onderwijs, gezondheidszorg en andere publieke diensten. De term ‘volksmacht’ zou worden vastgelegd in de grondwet als de garantie voor het ‘socialisme van de 21ste eeuw’.

Maar een aantal andere clausules vergrootten sterk de macht van de staat en de president. Dit ging in tegen de belofte om de macht over de maatschappij te verschuiven naar de organisaties aan de basis. Het geschreeuw over een ‘dictatuur’ van rechts is onterecht, maar ook veel linkse mensen zijn bezorgd over de concentratie van macht in Chávez’ handen.

Rechts heeft zijn wapens goed gebruikt. Zijn dominantie over de media, zijn mogelijkheden om kunstmatige schaarste in basisgoederen te bewerkstelligen, om studenten van de private universiteiten te mobiliseren rond de slogans over dictatuur. En het won een aantal belangrijke bondgenoten, onder wie generaal Baduel. Zijn uitspraken tegen Chávez legden een verdeeldheid binnen het leger bloot, waarvan het bestaan lange tijd is ontkend.

Maar deze stap terug betekent niet dat het Bolivariaanse project is verworpen door de bevolking. De nederlaag wekt wel de indruk dat er sprake is van groeiende scepsis over de vraag in hoeverre beloftes zijn vervuld en ook in de toekomst vervuld zullen blijven worden. Veel van de sociale programma’s halen niet hun doelen. Dat is niet alleen het resultaat van inefficiëntie. Het is vooral het gevolg van de massale corruptie die altijd karakteristiek is geweest voor het politieke leven van Venezuela. Het is de Bolivariaanse revolutie niet gelukt daarmee af te rekenen. En hoewel voedseltekorten zijn toegenomen tijdens de campagne, waren ze al lang een probleem voor de armen in Venezuela.

Tegen deze achtergrond konden Chávez’ steeds radicalere stellingnames op het internationale toneel niet compenseren voor de frustraties en teleurstelling van veel gewone mensen. Voor hen moet democratie, een echt 21ste eeuws socialisme, bestaan uit het opbouwen van echte volksmacht, die tot nu toe nog niet gevestigd is. De Venezolanen die Chávez zo enthousiast gevolgd hebben, hebben geen illusies over de oude heersende klasse. Ze weten dat die, als ze weer aan de macht zou komen, verschrikkelijke wraak zal nemen, net zoals de Chileense heersende klasse dat deed in 1973.

De uitslag van het referendum is een signaal vanuit de basis, en een kreet over het soort van maatschappij dat de bevolking wil zien. Een maatschappij die niet berust op de macht van een individu, maar op het recht voor de massa van werkende mensen om hun eigen levens gezamenlijk te besturen. In andere woorden, een socialistische maatschappij.

Dit artikel is een vertaling uit de Socialist Worker. Een uitgebreidere versie is hier te lezen. Ook de Volkskrant had, bij hoge uitzondering, een hoop zinnigs te melden.

Boerenprotest in India

Koningin Beatrix bracht vorige week een zware delegatie van ondernemers naar India om winstgevende contracten te helpen sluiten in dit land vol spotgoedkope arbeidskrachten. Intussen waren arme boeren op mars naar de hoofdstad om recht te eisen tegenover zulk soort ondernemers.

Uit 18 van de 29 deelstaten waren ze onderweg, 27.000 in getal, voorzien van vlaggen en portretten van onafhankelijkheidsleider Gandhi. Op 2 oktober waren ze op pas gegaan, op 29 oktober kwamen ze in de hoofdstad Delhi aan. "Geef ons land, geef ons water", scandeerden demonstranten.

Arme boeren voelen in India het neoliberale beleid aan den lijve. Heel vaak moeten ze wijken voor de aanleg van industrie. In West-Bengalen wil het staalbedrijf Tata bijvoorbeeld de goedkoopste auto van India laten maken. Boeren protesteren omdat ze van hun land gedrongen worden. In Orissa protesteert de plaatselijke bevolking omdat Vedanta Resources een bauxietmijn wil aanleggen, in een voor de plaatselijke bevolking heilig bos.

Dit soort conflicten leiden herhaaldelijk tot heftige botsingen tussen de plaatselijke boerenbevolking enerzijds, politie en leger anderzijds. Probleem is vaak dat de rechten van boeren en plaatselijke bewoners niet op papier staan, zodat ze in een maatschappij die draait om particuliere eigendom geen houvast hebben tegen gehaaide en van regeringssteun voorziene ondernemers.

Eén van de actieleiders van de boerenmars, Puthan Vithal Rajgopol, zegt: "Heel veel mensen hier zijn al vele malen verdreven, eerst vanwege mijnbouw, dan weer vanwege dammen. Het is niets anders dan landroof." Vishwas Prasad, een demonstrant, legt uit: "Als deze landeigenaren zien dat een sterk iemand voor zijn landrechten komt strijden, zorgen ze dat die vermoord wordt."

De regering heeft inmiddels beloofd te gaan werken aan een betere vastlegging van eigendomsrechten van boeren. Ook zullen juridische conflicten rond land sneller opgelost worden, en komen er verdere landhervormingen. Concessies die aantonen dat druk vanuit de arme bevolking niet zonder effect blijft.

(geschreven op basis van berichtgeving van Al Jazeera en The Times)

Boekrecensie: Naomi Klein, De Shockdoctrine

Soms heb je van die boeken die je met rode oortjes leest, waarbij je elk beschikbaar kwartier benut om de bladzijdes te verslinden. De Shockdoctrine van Naomi Klein is zo’n boek.

Door Maina van der Zwan

Net als voor veel beginnende activisten was Kleins No Logo (2000) het eerste boek dat mijn ogen opende voor de vernietigende manipulaties van multinationals. De publicatie van deze bestseller viel samen met de opkomst van de mondiale antikapitalistische beweging en al snel werd Klein een van haar publieke gezichten. Een reis naar het bezette Irak in 2003 heeft haar ertoe aangezet om zich te verdiepen in de relatie tussen de vrije markt en crises. Het resultaat van vier jaar onderzoek mag er zijn.

De Shockdoctrine maakt gehakt van de mythe van rechts, dat sinds de val van de Muur het vrijemarktkapitalisme hand in hand is gegaan met vrijheid en democratie. De centrale claim van Klein is niet alleen dat de vrije markt instabiliteit creëert, maar dat neoliberale beleidsmakers dictatuur, crises en shocks gebruiken om hun agenda van zelfverrijking door te drukken. Waar elektroshocks werden toegepast op psychiatrische patiënten, zijn staatsgrepen, genocide, martelingen, natuurrampen en oorlogen beproefde instrumenten om samenlevingen te herscheppen naar neoliberaal model.

Klein onderbouwt dit met een schat aan concrete voorbeelden, van Chili onder Pinochet tot de ‘wederopbouw’ van New Orleans na de orkaan Katrina. Dit wordt aangevuld met talrijke politieke biografieën van hoofdrolspelers zoals Milton Friedman en Dick Cheney en ondersteund door zestig pagina’s aan bronnenmateriaal. Het eindproduct is een briljante verdieping van de maatschappijkritiek die is ontwikkeld door de andersglobaliserings- en anti-oorlogsbewegingen.

Oorlog als massale foltering
Hoe waardevol die verdieping is illustreert het voorbeeld van Irak. Klein stelt dat tegenstanders van de oorlog te weinig in staat zijn geweest om de belangen achter de ‘oorlog tegen terreur’ te onthullen. ‘Onze verklaringen waarom de oorlog gevoerd werd, gingen zelden verder dan een antwoord van één woord: olie, Israël, Halliburton. Er is weinig belangstelling voor het idee dat oorlog een rationele politieke keuze was, dat de ontwerpers van de invasie dit meedogenloze geweld hadden ontketend omdat zij de gesloten economieën van het Midden-Oosten niet met vreedzame middelen wisten open te breken: dat de mate van terreur in verhouding was met wat er op het spel stond.’

De gedetailleerde passages over de blinde arrogantie waarmee het bedrijfsleven in samenwerking met de regering Bush Irak met shock and awe economisch wilden transformeren tot een nieuwe McSamenleving zullen zelfs de doorgewinterde anti-oorlogsactivist verbijsteren. Dit verband tussen economische concurrentie en staatsgeweld is niet alleen belangrijk voor onze analyse, maar juist ook voor onze praktijk. Strijd tegen oorlogsvoerders zou hand in hand moeten gaan met de strijd tegen de privatiseerders, en vice versa. Dat is de les voor de sociale bewegingen.

Elke systeemkritiek roept het vraagstuk van alternatieven op. Hoewel De Shockdoctrine hier niet expliciet op in gaat is het duidelijk dat ook Klein hiermee worstelt. Haar boek is door en door anti-kapitalistisch. Toch ziet ze geen alternatief voor het kapitalisme en lijkt ze voorstander te zijn van een soort gemengde economie van markt en verzorgingsstaat. De voorbeelden die Klein zelf aanhaalt over massale sociale strijd in bijvoorbeeld Chili en Zuid-Afrika bewijzen hoe gevaarlijk deze reformistische strategie is. Juist omdat de arbeidersbewegingen níet overgingen tot zelfbewapening, kapitalisten onteigenden en controle namen over de werkvloeren kon de heersende klasse zich herstellen, met vreselijke tragedies tot gevolg.

Deze kanttekening doet niets af aan het belang van De Shockdoctrine. Klein geeft de vrijemarktcritici een onschatbare hoeveelheid aan keiharde argumenten. En ondanks het onderwerp deprimeert haar boek niet. Integendeel, ze vecht, boeit, overtuigt en sluit af met de hoopvolle boodschap dat shocks tijdelijk zijn en dat overal ter wereld de slachtoffers van dit systeem zich niet laten breken en terugvechten. Informatie is weerstand: bewapen jezelf en lees dit boek.

Welkome bijdrage in debat over Venezuela

Sinds Hugo Chávez op het Wereld Sociaal Forum in 2005 sprak over de opbouw van ‘het socialisme voor de 21ste eeuw’ is Venezuela een brandpunt geworden voor de discussies binnen internationaal links. De maatregelen die Chávez’ regering neemt voor de armen lijken te bewijzen dat een alternatief voor het neoliberalisme mogelijk is. Anderen zijn bang dat Chávez autoritaire trekjes ontwikkelt.

Door Pepijn Brandon

Een deel van links op het web is zeker gevallen voor de charmes van el presidente. Op zich hoeft dat niet erg te zijn, want hoeveel andere wereldleiders zijn er die in een eigen wekelijks televisieprogramma zowel aanzetten tot het vormen van ‘gemengde fabrieken’ onder gedeeltelijke arbeiderscontrole en tussendoor nuttige tips geven aan bellers over hygiëne en de juiste zaaitechnieken?

Maar voor sommigen lijkt sympathie al lang te zijn omgeslagen in kritiekloze adoratie, van het type dat vroeger bestemd was voor de helden van het ‘reëel bestaande socialisme’, en natuurlijk de sovjet-hond die als eerste viervoeter de ruimte in werd geschoten. Nu Fidel Castro hard bezig lijkt om via erfopvolging zijn titels over te dragen aan zijn stukken minder charismatische broertje, is het hoog tijd voor een nieuw subject van mateloze bewondering. Een voorbeeld hiervan zijn de organisatoren van de campagne Hands Off Venezuela. Zelfs de voorzichtige suggestie dat voor de voortgang van het proces van verandering in Venezuela wel eens iets meer nodig zou kunnen zijn dan de bezielde leiding van El Comandante Chávez alleen, grenst voor sommigen aan heiligschennis.

Aan de andere kant zijn er binnen sociaal-democratisch links en binnen de grote NGO’s als Oxfam/Novib genoeg mensen die maar weinig enthousiasme kunnen opbrengen voor de – heel reële – veranderingen in de Venezolaanse maatschappij. (Zie voor meer over deze veranderingen o.a. mijn verslag van een rondreis door Venezuela) Zij zien nog liever Lula, die direct na zijn verkiezing tot president in Brazilië zijn eerste compromissen met het IMF sloot, dan dat ze zouden afwijken van hun lijn dat de elite van deze wereld alleen aangepakt mag worden met lieve briefjes, een fijne knuffel en hier en daar een popconcert.

Tegenover deze beide extremen is het een verademing om de nieuwste artikelen van Mike Gonzalez te lezen. Hij schreef al vaker over de ontwikkelingen in Venezuela, en verdedigde steeds de lijn dat de voortgang van de ‘Bolivariaanse revolutie’ niet afhankelijk is van één man, maar van de kracht van de massabewegingen van onderaf. In de afgelopen maanden bezocht hij herhaaldelijk Venezuela. In een artikel en een interview geeft hij een verfrissende, kritische en realistische kijk op het proces dat gaande is. Hij sprak met een groot aantal grassroots-activisten, die tegelijkertijd voortbouwen op de overwinningen van links in de afgelopen jaren, maar ook aanbotsen tegen het conservatisme van delen van het staatsapparaat.

Het grootste gevaar voor de revolutie, beargumenteert Gonzalez, komt op dit moment niet van de gedemoraliseerde rechtse oppositie of van de VS die aan handen en voeten gebonden is door de situatie in Irak en Afghanistan, maar van bureaucraten en rechtse chávistas binnen de staat. Zij proberen de veranderingen in Venezuela in te dammen, en de massabeweging van bovenaf onder controle te kijken. Gonzalez legt ook uit wat de verhouding is tussen deze groepen en de nieuwe partij die Chávez heeft opgericht, de PSUV.

Deze stukken zijn meer dan nuttig voor iedereen die de Bolivariaanse revolutie wil verdedigen en wil helpen vechten voor de verdieping ervan, zonder te veranderen in cheerleaders voor een nieuwe linkse sterke man. De ervaringen met die laatste benadering in de afgelopen honderd jaar zijn namelijk niet al te positief.

Che Guevara herdacht

Op 8 oktober 1967 werd de revolutionaire guerrillastrijder Che Guevara in opdracht van de CIA vermoord. 'Schiet lafaard, het enige dat je doodt is een mens', waren zijn laatste woorden tegen de soldaat die de trekker overhaalde.

En inderdaad, veertig jaar later zijn de strijd tegen onrecht en de idealen van vrijheid en rechtvaardigheid nog springlevend. 'Deze strijd gaat door, zolang er kapitalisme is, zolang het neo-liberalisme niet verandert', vertelde Evo Morales, de linkse president van Bolivia, tijdens de herdenking van Che.

In de afgelopen jaren heeft die strijd aan kracht gewonnen, het meest in Latijns Amerika. Dat is niet verwonderlijk gezien de diepe wonden die het neoliberalisme en Amerikaanse interventies in dit continent hebben geslagen.

In Bolivia, waar Che om het leven kwam, hebben protesten van arbeiders en arme boeren meerdere neoliberale regeringen ten val gebracht en de weg vrij gemaakt voor Morales. In Venezuela heeft de linkse president Hugo Chavez sinds 1998 vijf verkiezingen gewonnen en drie maal hebben massaprotesten staatsgrepen door rechts (gesteund door de VS) afgeslagen.

Ook buiten Latijns Amerika is Che Guevara nog steeds een bron van inspiratie. Zijn portret is een universeel symbool geworden voor verzet. Hasta la victoria siempre!

Lees hier een interview met Mike Gonzalez, auteur van Che Guevara and the Cuban Revolution: 'Che: From rebel to icon' http://www.socialistreview.org.uk/article.php?articlenumber=8966

In première: WE WILL BLOCK YOU!

12 oktober 20:30
NDSM-werf, Kunststad
T.T. Neveritaweg
Amsterdam Noord

We Will Block You!
60 min, regie Mark Kulsdom en Suzanne Hogendoorn

in de eerste week van juni dit jaar vertrekken een groep jonge studenten van de UvA en activisten van de International Socialisten naar het Duitse Heiligendamm. Samen met Rostock zal deze plaats het toneel vormen voor een nieuwe ontmoeting tussen de andersglobalisten en de G8-leiders. Begeleid door een leger van clowns, dwars door kilometers koren, omringd door 16.000 agenten, volgen we Catherine en Mirko tijdens deze week van protesten, blokkades en kameraadschap.

Vrij Media Colletief
www.vrijmediacollectief.org
info@vrijmediacollectief.org

Mabrouk voor de arbeiders in Mahalla!

De bloedig neergeslagen opstand in Birma ontving de afgelopen weken ruime media-aandacht. Wonder boven wonder was die aandacht veel beperkter voor een belangrijke overwinning voor de beweging in Egypte. Maar ja, dat is dan ook de grootste ontvanger van Amerikaanse wapens in het Midden-Oosten na Israël.

De Egyptische president Mubarak en zijn brute repressieapparaat werden (hoe toepasselijk) in hun hemd gezet door stakende textielarbeiders.De Misr-fabriek in Mahalla al-Kubra, ten noorden van Cairo, is de grootste textielfabriek in het Midden-Oosten. Op 23 september een bedrijfsbezetting, die uiteindelijk in een succes eindigde. Stakers wilden hogere lonen om de snelle inflatie bij te houden en uitbetaling van bonussen. Maar daarnaast brachten ze ook een politieke eis naar voren: ontslag van het management en de leiders van de regeringsgetrouwe vakbond in de fabriek.
Duizenden arbeiders in de rest van Egypte staakten uit solidariteit. In december 2006 leidde een succesvolle staking in dezelfde fabriek in Egypte tot de grootste stakingsgolf in tientallen jaren. Onder de stakers waren ook postbodes en onderwijzers, die zwaar getroffen worden door het neoliberale beleid van Mubaraks regime.

Op een van de vele fantastische socialistische weblogs die Egypte rijk is (je kunt nu eenmaal zelfs met steun van de VS niet alles controleren) deze vreugdekreet:

‘Ik kon nauwelijks een van mijn contacten onder de stakers te pakken krijgen; hun telefoon zal wel roodgloeiend staan… Toen kreeg ik eindelijk een van de socialistische activisten in de fabriek te pakken… Hij bevestigde het nieuws… Het is een overwinning… de stakers hebben tijdens een massabijeenkomst de resultaten goedgekeurd, en hebben rond vijf uur ’s ochtends de fabriek verlaten…

Mabrouk voor de arbeiders in Mahalla… Mabrouk voor de dappere mannen, vrouwen en kinderen die wekenlang de druk van de regering trotseerden… Hartelijk dank aan alle activisten en vakbondsleden over de hele wereld die hun steunbetuigingen hebben gestuurd…

Dit is nog maar het begin ya shabab… Ik weet zeker dat Mahalla een bron van inspiratie is geworden voor alle textielarbeiders, misschien wel de hele Egyptische arbeidersklasse…

http://arabist.net/arabawy/2007/09/29/mahalla-updates-victory-confirmed/