Karzai tekent anti-vrouwenwet

De bevrijding van de vrouwen in Afghanistan was en is een belangrijke propagandaleus om de Nederlandse troepen in dat land te houden. Maar president Karzai, die door diezelfde troepen wordt ondersteund, kondigde vlak voor de verkiezingen een decreet af dat mannen het ‘recht’ geeft om hun echtgenotes te dwingen tot seks.

De eerste versie van de wet legaliseerde zelfs verkrachting binnen het huwelijk. Maar na demonstraties van vrouwen in Kaboel en verontwaardiging in het buitenland verving Karzai het decreet, dat uitsluitend geldt voor een sji’itische minderheid, door een ‘gematigdere’ variant. Mannen mogen hun vrouw daarin eten en geld onthouden als zij weigeren ‘zich te onderwerpen aan hun mans redelijke seksuele verlangens’. Ook mogen mannen volgens dezelfde wet hun vrouwen verbieden zich buiten de deur te begeven, op extreme omstandigheden na.

Het decreet is doorgevoerd tijdens het parlementair reces. Parlementslid Shinkai Kharokhel, die nauw betrokken was bij de huwelijkswetgeving, vermoed dat Karzai de wet zo vlak voor de verkiezingen heeft afgekondigd om de steun te kopen van een machtige sji’itische leider. En de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch stelt dat Karzai ‘in een ongelooflijk handeltje Afghaanse vrouwen verkoopt in ruil voor de steun van fundamentalisten bij de verkiezingen’. De harde realiteit is dat vrouwenrechten in Afghanistan nog altijd ondergeschikt zijn aan de belangen van de krijgsheer die het land regeert. Met als enige verschil, dat die krijgsheer nu een NAVO-troepenmacht achter zich heeft staan.

40 jaar sinds Stonewall Riots

Vandaag precies veertig jaar geleden brak de opstand uit waarmee de moderne homo- en lesbiennebeweging werd geboren.

In de ochtend van 28 juni 1969 viel de politie in New York binnen in een gaybar in Greenwich Village, de Stonewall Inn. Maar in plaats van de inval te ondergaan, vochten de bezoekers van de club terug. Drie dagen lang woedde de Stonewall Riot. Democracy Now vertoont daarom de documentaire Remembering Stonewall, waarin deelnemers aan de opstand het verhaal vertellen.

Op naar een nieuwe seksuele revolutie

8 maart is al ruim honderd jaar Internationale Vrouwendag. Als je de manier waarop dit terugkomt in de gevestigde media bekijkt, zou je denken dat de strijd voor emancipatie een praktisch afgesloten hoofdstuk is. Catherine Black schrijft in de Socialist over een onlangs verschenen boek waarin het ongelijke beeld van vrouwen genadeloos onder vuur wordt genomen.

In haar boek McSex, de pornoficatie van onze samenleving neemt freelance journaliste Myrthe Hilkens stelling tegen wat in het maatschappelijk debat als ‘seksualisering’ wordt aangeduid. Hilkens spreekt liever van pornoficatie en bedoelt daarmee ‘de opmars van oorspronkelijk pornografische verschijnselen in de populaire mainstream cultuur’. Zij betoogt dat jongeren die opgroeien in een wereld waarin ze voortdurend geconfronteerd worden met van seks vergeven reclame, videoclips en internetporno een verknipt beeld van seksualiteit krijgen.

Hilkens (29) wond zich als hiphopliefhebber op over het vrouwbeeld in videoclips en teksten als ‘Can You Control Yo Hoe’, maar als muziekrecensent durfde zij zich er niet over uit te laten. Zij sprak zich voor het eerst publiekelijk uit over het onderwerp met een artikel in NRC Handelsblad waarin zij ervoor pleitte seksvideoclips pas na twaalven uit te zenden.

Hilkens is ook mede-initiatiefneemster van het manifest ‘Seks moet weer haute couture worden’ met onder anderen documentairemaakster Sunny Bergman. In het manifest pleitten zij tegen zowel extreme schoonheidsidealen en cosmetische chirurgie als tegen de ‘onderdanige stoeipoes’-definitie van vrouwelijke seksualiteit. Het manifest werd ondersteund door de Rutgersstichting en kreeg bijval van minister Plasterk in de Emancipatienota. Dit alles mondde uit in de oprichting van de actiegroep Onbeperkt Houdbaar, die onder andere juridische actie tegen de schoonheidsindustrie onderneemt.

In McSex beschrijft Hilkens deze korte geschiedenis van verzet tegen pornoficatie in Nederland. Maar haar boek is met name een uiteenzetting over hoezeer de maatschappij is ‘gepornoficeerd’. Aan de hand van interviews met jongeren, onderzoeken uit binnen- en buitenland en haar eigen zoektocht naar porno op het web laat ze zien dat jongeren steeds meer en steeds jonger worden blootgesteld aan vrouwonvriendelijke, gewelddadige en veelal zeer smakeloze beelden van seks, en dat dit hun seksualiteit negatief beïnvloedt.

Voor degenen die niet overtuigd hoeven te worden dat de samenleving is ‘gepornoficeerd’ is de veelheid aan voorbeelden en feiten in McSex wellicht overbodig. Maar het is een genot om het ‘ook eens van een ander te horen’. De interviews die in het boek zijn verwerkt bevatten vaak pijnlijke onthullingen van jongeren die duidelijk worstelen met hun seksualiteit.

Het is jammer dat Hilkens erg de nadruk legt op de noodzaak van betere seksuele voorlichting aan tieners en haar voorstel seksvideoclips na twaalven uit te zenden. Critici van linkse, rechtse en feministische zijde hebben Hilkens verweten een moraalridder te zijn die voor censuur zou pleiten. Daarmee pogen ze haar te plaatsen in het kamp van vooral christelijke politici die de seksuele moraal van jongeren willen aanpakken. Maar in die hoek hoort zij niet thuis.

Hilkens vindt slechts met goede reden dat ‘...de seksuele revolutie onvoltooid is, de ware seksuele vrijheid is nog geen feit... het verstikkende keurslijf van God, kerk en de daarbij horende wetten is vervangen door een nieuw keurslijf dat is gecreëerd door de commercie.’

Uit de kast voor gelijke rechten

De nieuwe speelfilm Milk door Gus Van Sant komt uit terwijl homorechten in de VS onder vuur liggen. Alleen al daarom is deze film meer dan welkom. Door een precies en oprecht portret van Harvey Milk zetten Van Sant en zijn crew homorechten weer centraal op de agenda. Milk wordt daarbij prachtig gespeeld door Sean Penn.

Door Mark Kilian

De film speelt in de jaren zeventig in San Francisco. Bijna 40 jaar oud verhuist Harvey Milk van New York naar de wijk The Castro. Op dat moment maakt rechts daar de dienst uit. Homoseksualiteit is ‘underground’.

Het is dan ook zeer symbolisch dat Harvey, net in de stad, zijn nieuwe partner tegen het lijf loopt op een metrostation. Later openen ze een fotozaak in The Castro. Doordat een grote groep homoseksuele mannen en vrouwen samenkomen in deze wijk, worden ze een economische factor van betekenis. Mokkend accepteren conservatieve winkeliers de openlijke homo’s in hun straten.

Vervolgens zet rechts de tegenaanval in. Conservatieve politici benoemen homoseksualiteit als ‘tegennatuurlijk’, en er zijn politie-invallen bij homobars. Dat de homo’s besluiten om terug te vechten, is een tumultueus keerpunt. Er gaat een alarm door de buurt, de politie wordt weggeslagen, en vanaf dat moment is iedereen ‘uit de kast’.

Milk is een charismatische leider van deze beweging, die een tijdlang de straat domineert. Vanaf het podium spreekt hij: ‘My name is Harvey Milk – and I’m here to recruit you!’ Steevast volgt luid applaus. Jarenlang voert hij theatraal campagne voor homorechten. Die verbindt hij steeds meer met andere issues, zoals gezondheidszorg, antiracisme en arbeidersbelangen.

In 1977 wordt Harvey gekozen als gemeenteraadslid van een deel van San Francisco, als eerste openlijke homo in de lokale politiek. Hij voert succesvol campagne tegen ‘Proposition 6’, een wetsvoorstel dat het mogelijk zou maken om homoseksuele leerkrachten op openbare scholen te ontslaan. Als Milks activiteit verschuift naar raadspolitiek worstelen hij en zijn team met de kwestie van bondgenootschappen, en de spanning tussen activisme en de gemeenteraad.

Harvey Milk combineerde met succes een gewoon en eerlijk leven met een andere seksualiteit én politiek resultaat. Dat succes kon rechts niet verdragen, en uiteindelijk werd Milk daarom vermoord.

De moordenaar werd veroordeeld tot zeven jaar cel, wat de aanleiding was tot grote rellen. Belangrijker is dat Harvey Milk tot de dag van vandaag homo’s én hetero’s blijft inspireren tot verzet. Zijn leven en strijd werden al eerder vastgelegd. In The Times of Harvey Milk (1984), ook zeer de moeite waard, laat regisseur Rob Epstein zijn medestrijders van toen aan het woord.

Milk is een waardige aanvulling op deze documentaire. Penn spéélt Harvey niet, hij ís Harvey. Milk is geen superman – hij en zijn medestrijders worden geportretteerd als echte mensen. Naast dit accurate realisme, heeft de film één ding voor op andere films over het thema, zoals Brokeback Mountain. Hij laat homo’s zien als ‘subject’ in de geschiedenis, mensen die zelf in actie komen en de wereld veranderen. Iedereen moet deze film gaan zien.

Gay Pride tussen commercie en emancipatie

Al een paar jaar ga ik naar de Gay Pride botenparade kijken in Amsterdam. Hoewel de parade ieder jaar commerciëler van aard wordt, is het toch ieder jaar weer een belangrijk moment in de strijd tegen homo-onderdrukking. Treurig genoeg loopt links Nederland bepaald niet voorop in die strijd.

Door Kees Hoogendijk

Zolang als de Gay Pride bestaat wordt er in menig huiskamer besmuikt gelachen of hard gescholden op de beelden van de botenparade op televisie. En of in een string op een boot gaan staan nou je smaak is of niet, het doet niets af aan het belang van dit evenement. Homo's voelen zich vandaag de dag steeds meer bedreigd. Zo signaleerde de politie onlangs dat 'potenrammerij' weer toeneemt en neemt op de werkvloer de tolerantie voor homo's af, constateert de vakcentrale FNV. In dit klimaat is het alleen maar goed dat homo's en lesbo's laten zien dat ze er zijn in al hun verscheidenheid.

Helaas kent de botenparade zaterdag een aantal deelnemers die precies laten zien wat het probleem is. Tussen de boten met feestvierende homo's en lesbo's varen bijvoorbeeld ministers Ronald Plasterk en Guusje ter Horst mee. Twee ministers die het standpunt in het regeerakkoord verdedigen dat ambtenaren mogen weigeren om homo's en lesbo's te trouwen. Acceptatie van homofobie als grond voor gewetensbezwaar is daarmee kabinetsbeleid.

Verder vaart er een politieboot mee met agenten in vol ornaat. Allereerst moet gezegd worden dat het moedig is van deze agenten, zeker in een werkklimaat waarin begrippen als stoer, macho en hetero gemeengoed zijn. Maar ook wel erg problematisch. Alsof oom agent je beste vriend is als je homo bent. Daar zullen cruisende homo's op de parkeerplaats of in het park, omdat ze het noodgedwongen stiekem moeten doen, toch echt anders over denken. Zij worden daar regelmatig verjaagd door dezelfde oom agent. En hoewel de politie in bijvoorbeeld Amsterdam met een initiatief als 'Roze in het Blauw' de toename van geweld tegen homo's serieuzer neemt, lijkt de harde hand van de politie me niet bepaald de oplossing tegen homohaat.

Tenslotte kunnen we zaterdag een aantal bedrijfsboten verwachten van onder meer ING en TNT, met daarop homo's en lesbo's van die grote bedrijven. Met deze sponsoring willen ze laten zien geen homofoob gedrag binnen het bedrijf te tolereren. De bedoelingen zullen voor een deel ook heus wel nobel zijn, maar het zal niemand verbazen dat TNT zaterdag elektronische postkaarten verkoopt gericht op homo's en lesbo's. Homo-emancipatie als marketingstrategie. Het is iets wat de laatste jaren steeds meer zichtbaar wordt. Mooie kleding, dure luchtjes en hippe feestjes speciaal voor homo's. Als je het kunt betalen, kun je gebruik maken van de sauna, een homodiscotheek of wonen in een duur appartement in een rustige buurt. En daarmee een gevoel van 'vrijheid' of zelfs 'bevrijding' krijgen. Helaas gaat het hier om hetzelfde gevoel van bevrijding die je ervaart als je in een commune woont: de realiteit buiten de commune blijft toch echt dezelfde. De tegenstellingen en onderdrukking blijft bestaan.

Het wordt tijd dat links weer eens voorop loopt in de strijd voor echte bevrijding. Een boot van GroenLinks heb ik wel eens voorbij zien varen op de Gay Pride, maar de SP nog nooit. Socialisten zouden mee moeten varen. Om de vercommercialisering van dit soort evenementen te verwerpen, maar vooral om te laten zien dat homobevrijding ook echt serieus genomen wordt.

Onderzoek toont effect 'subtiel seksisme'

'Vrouwen lijden meer onder subtiel seksisme dan onder openlijke sekse discriminatie. De subtiele vormen van discriminatie tasten het zelfbeeld aan, waardoor prestaties verslechteren. Slachtoffers kunnen daardoor het idee krijgen dat ze terecht zijn afgewezen', stelt sociaal-psycholoog Sezgin Cihangir. Dinsdag 17 juni verdedigde hij in Leiden zijn proefschrift.

'In situaties waarin subtiel gediscrimineerd wordt, is voor het slachtoffer niet helemaal duidelijk of er daadwerkelijk sprake is van discriminatie', zegt Cihangir. 'In een sollicitatiegesprek word je bijvoorbeeld afgewezen op seksistische gronden, maar als reden wordt gegeven dat je niet over de gewenste kwaliteiten beschikt, of dat een andere kandidaat beter bij de functie past.'

Cihangir was benieuwd naar de gevolgen van discriminatie voor de slachtoffers. Hij wilde weten of zij anders reageren op subtiele dan op openlijke discriminatie. Om dat te onderzoeken simuleerde hij sollicitatiegesprekken waarin vrouwen solliciteerden naar een managementfunctie. Tijdens het gesprek kregen zij tien seksistische vragen voorgelegd, zoals ‘Kleed je je wel eens sexy om iets van anderen gedaan te krijgen?’ en ‘Denk jij dat het moeilijk voor je wordt om een carrière te combineren met een gezinsleven?’. Vervolgens werd iedereen afgewezen. De ene groep kreeg te horen dat ze verkeerde antwoorden had gegeven, de andere groep dat ze waren afgewezen om hun vrouw-zijn.

Het proefschrift laat ook zien hoe de negatieve gevolgen van subtiele discriminatie kunnen worden tegengegaan. Opvallend is dat Cihangir zich daarbij niet richt op de daders van (subtiele) discriminatie, maar op de factoren die de waarneming van slachtoffers beïnvloeden, zoals de sociale normen en sociale omgeving. 'Slachtoffers zijn geneigd te ontkennen dat ze gediscrimineerd worden. Als je zegt dat je gediscrimineerd wordt, erken je immers dat je tot een sociale groep behoort die anderen als negatief evalueren. Bovendien worden klachten over discriminatie vaak als aanstellerij gezien. Dat zijn redenen waarom mensen vermoedens van discriminatie voor zich houden.

Uit mijn experimenten blijkt echter dat een ontvankelijke omgeving heel belangrijk is. Als het immers sociaal geaccepteerd is om je af te vragen of je gediscrimineerd wordt, zijn de gevolgen in termen van zelfwaardering en prestaties voor het slachtoffer minder desastreus.'

ChristenUnie uit de spreekkamer!

In een kabinet met niet een, maar twee christelijke partijen kan het niet als een verrassing komen dat medische ethische discussies oplaaien, en dan met name die over embryo’s en foetussen.

Door Catherine Black

Nadat er eerder dit jaar vanuit het CDA een poging is gedaan om de abortustermijn terug te dringen en overtijdbehandelingen onder de abortuswet te laten vallen, is nu de ChristenUnie opgestaan om uitbreiding te voorkomen van genetisch onderzoek op embryo’s. Nu de drie regeringspartijen er samen niet uitkomen, willen ze een commissie instellen en daardoor honderden vrouwen langer in onzekerheid houden.

De redenen om voor uitbreiding zijn te liggen voor de hand. Ouders met een kinderwens die weten dat ze een ernstige erfelijke ziekte hebben willen die ziekte liever niet aan hun kinderen overdragen. Zij kunnen nu tijdens de zwangerschap laten onderzoeken of hun kind ook die ziekte zal gaan krijgen en staan dan voor de zware beslissing om alsnog een abortus te ondergaan. Er is een andere optie voor handen. Ouders kunnen een ivf-behandeling (kunstmatige bevruchting) ondergaan waarbij alleen de embryo’s zonder de ziekmakende genen in de baarmoeder worden geplaatst. Zo kunnen ouders hun kinderwens vervullen, zonder dat ze een groot risico lopen dat hun kind een ernstige ziekte zal gaan krijgen en zonder abortus(sen) te hoeven ondergaan.

Deze optie is op dit moment slechts voor een aantal ziektes toegestaan en er is door de staatsecretaris voorgesteld de wet uit te breiden naar bijvoorbeeld sommige vormen van erfelijke kanker. Het is geen wondermiddel of gemakkelijk traject, maar het biedt families met meerdere generaties die zijn getekend door ziekte en vroegtijdige dood de kans om die cyclus te beëindigen. De KNMG vindt dan ook dat uitbreiding van de wet een “waardevolle mogelijkheid is om ernstig lijden te voorkomen”.

De christelijke politiek doet zich in dit soort debatten steevast voor als moreel superieur en eigent zich het alleenrecht toe op woorden zoals “zorgvuldig” en “principes”. Daarmee suggererend dat voorstanders onzorgvuldig of achteloos omgaan met mensenleven en geen principes hebben waaraan zij hun handelen staven. In een uitbreiding van de wet zou de boodschap verpakt zitten dat we vinden dat zieke mensen er niet mogen zijn, dat we vinden dat behandelen en verzorgen geen prioriteit hebben. Dergelijke verwijten van partijen die verantwoordelijk zijn voor de huidige stand van (gezondheids)zorg in Nederland, zijn in het beste geval storend en in het ergste geval stuitend.

Het is het argument van de glijdende schaal dat we kennen uit debatten over abortus. Als abortus legaal/gratis/toegankelijk is zullen vrouwen het lichtzinnig gaan gebruiken, bijna als een voorbehoedsmiddel, en waar zijn we dan! Overigens blijkt uit onderzoek dat dit helemaal niet het geval is. Ook wordt gesuggereerd dat als we het mensen toestaan te voorkomen dat ze een dochter met 80-90 procent kans op borstkanker krijgen, zij vervolgens ook een verzoek in zullen dienen voor haar oogkleur en lichaamslengte. Maar dit is geen makkelijke, risicoloze, succesverzekerd behandeling, die mensen lichtzinnig ondernemen. Dit zou alleen al moeten blijken uit het feit dat slechts een op de vijf ouderparen die er informatie over inwinnen ook daadwerkelijk de behandeling laten uitvoeren.

CU-kamerlid Wiegman, die ervan uitgaat dat haar leven na de dood pas echt gaat beginnen, liet zich ontvallen: “Gezondheid is belangrijk, maar moet niet overgewaardeerd raken. De kwaliteit van leven hangt niet enkel af van gezondheid.” Dat zij dit vindt is één ding. Het is een tweede dat zij hiermee ouders de mogelijkheid om te kiezen en de kans om hun lijden en dat van hun toekomstige kinderen te verlichten ontzegt.

Het wordt steeds drukker in de spreekkamer van de arts. Na de manager, de farmaceut en de verzekeraar probeert ook de christelijke politiek zich een weg naar binnen te banen. De ChristenUnie is van veel kanten op felle kritiek gestuit door haar verzet tegen uitbreiding van de wet. Toch zou het naïef zijn om te denken dat er aan abortus, euthanasie of prenatale diagnostiek niet getornd kan worden. Kabinetten Balkenende hebben er een gewoonte van gemaakt verworven rechten te proberen terug te draaien. Er is geen reden om ervan uit te gaan dat het met abortus- of euthansierechten anders zou zijn. Voor baas in eigen buik geldt niet ‘eenmaal bevochten, altijd gewonnen’.

Het is te hopen dat de Tweede Kamer alsnog een uitbreiding van de wet aanneemt. De stampij die de ChristenUnie eromheen heeft gemaakt is wel ergens goed voor geweest. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer de helft van de mensen die baat zouden kunnen hebben bij PGD niet van de mogelijkheid op de hoogte zijn. Misschien na dit debat wel. Nu nog zorgen dat ze ook mogen.

Linkse homo's tegen islamofobie

Rond de dertig mensen kwamen op zaterdag 17 mei (de internationale dag tegen homofobie) naar het Amsterdamse stadsdeel Slotervaart voor een bijeenkomst van RozeLinks (de landelijke werkgroep seksuele diversiteit van GroenLinks) over het thema ‘Homo’s en islam: het antwoord op rechts’.

Door Angela Ettema

Doel was een tegengeluid te laten horen tegen de dominantie van rechts in het debat over homo-emancipatie. RozeLinks is al sinds 2006 bezig met het thema homofobie en islamofobie en hoopt met anderen een bredere campagne hierover te voeren.

Renate Hukema van RozeLinks opende de bijeenkomst. Ze wees erop dat de nieuwe rechtse politiek de discussie over islam kaapt en homo’s gebruikt om de islam in een kwaad daglicht te stellen. De populariteit van Verdonk onder homo’s dwingt links oneliners te ontwikkelen om in de kroeg de discussie aan te gaan, stelde ze.

Op de bijeenkomst werden delen van de indrukwekkende documentaire Mijn zus Zahra vertoond van Saddie Choua, een Belgische filmmaakster van Marokkaanse afkomst. Wars van sensatie vertelt ze het verhaal van haar lesbische zus Zahra en de moeite die haar ouders hebben met de acceptatie hiervan. Ook komen in de documentaire homo’s en lesbo’s uit moslimfamilies en hun ouders aan het woord. Bewust heeft ze ervoor gekozen mensen herkenbaar in beeld te brengen, om niet een nog groter taboe te creëren. Saddie Choua was zelf aanwezig om haar film toe te lichten en in discussie te gaan met de aanwezigen. Ze hield een helder pleidooi voor een genuanceerde aanpak en voor het zien van verbanden. ‘We moeten niet alleen schreeuwen over het ophangen van twee homo’s in Iran. Met de oorlog in Irak sterven er veel meer homoseksuelen. In Istanbul worden homo’s aangepakt met antiterreurwetten.’

Niels Spierings van RozeLinks, de initiatiefnemer van de bijeenkomst, hield een interessante inleiding over homo-emancipatie, islam en de media. Hij liet zien dat 17 procent van de krantenartikelen over homo’s een verband legde met moslims. Als ook termen als ‘islam’, ‘Turks’, ‘allochtoon’ worden meegeteld, loopt dit zelfs op tot 25 procent. In 1999-2000 was dit nog slechts 3 procent. In de jaren daarna liep dit gestaag op, tot in 2004-2005 met 23 procent een piek werd bereikt. Hoewel een direct verband niet aan te tonen valt, wees Niels erop dat na 9/11 homoseksualiteit meer gekoppeld wordt aan de islam, en dat het piekjaar samenviel met Submission en de moord op Theo van Gogh. Inhoudelijk onderscheidde Niels drie tendensen in de berichtgeving: het probleem wordt bij ‘de moslims’ gelegd, ‘de islam’ wordt gezien als een blok waarbinnen geen diversiteit bestaat, en homo’s worden gebruikt als een stok om moslims te slaan.

Na een korte pauze was er een paneldiscussie met filmmaakster Saddie Choua, Tania Barkhuis (directeur COC Amsterdam), Naima Azough (Tweede Kamerlid GroenLinks) en Ossama Abu Amar (Movisie). Het was de bedoeling aan de hand van drie stellingen te discussiëren, maar al gauw kwamen de meest uiteenlopende onderwerpen aan de orde: de rol van de media, de noodzaak voor meer diversiteit binnen de homogemeenschap, voorlichting over homoseksualiteit op scholen. Doordat het programma uitliep, moest de discussie helaas vrij plotseling beëindigd worden. Maar al met al was het door de uitwisseling van ervaringen en ideeën een inspirerende bijeenkomst waar mensen met positieve energie vandaan kwamen met de intentie het linkse tegengeluid tegen islamofobie en voor diversiteit duidelijk voor het voetlicht te brengen.

Kinderopvang: alleen als het uitkomt

Gratis kinderopvang was het paradepaardje van de PvdA tijdens de verkiezingscampagne in 2006. Tijdens de coalitie-onderhandelingen verdween ‘gratis’ al snel uit beeld, en besloot het kabinet om het gebruik van kinderopvang te stimuleren door het in ieder geval goedkoper te maken.

Door Suzanne Veldhuis

Al deze maatregelen werden natuurlijk naar voren geschoven in het kader van vrouwenemancipatie en het stimuleren van arbeidsparticipatie van vrouwen. Deze week maakte het kabinet bekend de ouderbijdrage aan de kinderopvang weer op te zullen hogen. En waarom? Omdat er zoveel mensen gebruik van hebben gemaakt dat de kosten hoger uitgevallen zijn dan het kabinet had begroot. Terwijl deze kosten vooral te wijten zijn aan de werkgevers die niet met de beloofde bijdragen over de brug zijn gekomen.

Het is duidelijk, het gaat dit kabinet niet om het verlichten van de dubbele belasting van vrouwen, die opdraaien voor werk én de zorg voor de kinderen. Het is ook duidelijk dat het kabinet niet van plan is om geld te steken in zoiets belangrijks als de publieke voorzieningen. Essentiële dingen als kinderopvang en creches worden overgelaten aan commerciële instellingen en de alom geroemde marktwerking.

En die mooie praatjes over emancipatie? Vrouwen worden de arbeidsmarkt opgestuurd wanneer het kabinet dat wenst, maar zodra het geld gaat kosten en het niet meer zo goed uitkomt worden ze door Wouter Bos zo snel weer terug naar het aanrecht gestuurd.

Egyptische vrouwen in verzet

Vrouwen in de Arabische wereld. Het beeld dat veel mensen in Nederland daarvan hebben is: onderdrukking, sluiers, vrouwenbesnijdenis. Op de Caïro-conferentie werd dat beeld van de gehoorzame Arabische vrouw keihard onderuit gehaald.

Door Sinsia van Kalkeren

Ruim honderd vrouwen en een tiental mannen zitten op elkaar gepakt in een warm zaaltje. Achter de grote tafel zitten vrouwen varierend in leeftijd van twintig tot zeventig. Met hoofddoek, zonder hoofddoek, alles en iedereen zit door elkaar. Het is het Women’s Forum, een bijeenkomst over de leidende rol die vrouwen op zich nemen in allerlei gevechten in Egypte en daar buiten.

In de afgelopen maanden zijn de voedselprijzen explosief gestegen in Egypte. Een liter maïsolie kostte eerst vijf pond (55 cent), nu moeten Egyptenaren er dertien pond voor betalen. Ook brood is niet meer te betalen. In de rijen om goedkoop brood te krijgen zijn al drie mensen overleden. Tegelijkertijd worden allerlei sectoren geprivatiseerd. Het reslutaat: Egypte komt in verzet.

“Ik was nog nooit een nacht van huis geweest,” vertelt een medewerkster van de belastingdienst. “Tot we gingen staken voor onze rechten. Van 350 pond (40 euro) per maand kunnen we niet leven, zeker niet nu voedsel zo veel duurder is geworden. We hebben elf dagen en nachten op straat gestaan, mijn man kwam me eten en kleding brengen.”

“De strijd is nog niet gestreden, en we staan niet alleen,” vertelt ze. “Ook in de textielindustrie, op de universiteiten en in de gezonheidszorg wordt gestaakt. We zijn allemaal tegen de onrechtvaardig hoge prijzen van brood, het tekort aan schoon drinkwater en de bezuinigingen op de gezondsheidszorg en het onderwijs. We nemen het daar samen tegen op en zijn solidair met elkaar. Als we daar samen voor moeten sterven, dan doen we dat. We nemen onze rechten, wat het ook kost. Samen staan we sterk.”

Verschillende spreeksters benadrukken dat het gevecht tegen onrechtvaardigheid een gevecht is van zowel mannen als vrouwen: “Vrouwen worden onderdrukt, maar mannen ook. Zolang we onder een dictatuur leven en te maken hebben met corruptie zal er nooit iets verbeteren aan onze situatie. De corruptie moet stoppen, de privatisering van land, voedsel en water moet stoppen. Mannen en vrouwen moeten daarom de handen ineen slaan. Als we het niet samen doen, winnen we nooit.”

Met of zonder hoofddoek: Vrouwen in de Arabische wereld vechten op een heldhaftige manier voor hun rechten. Als er op de Caïro-conferentie één ding duidelijk werd, was het dat de mate van emancipatie niet bepaald wordt door de grootte van je hoofddoek. Het gaat er om welke plaats je inneemt in de strijd tegen onrechtvaardigheid.

1968-2008 Rebel Year - het begin

1968: het jaar van de barricades in Oost en West. Van studentenopstanden en arbeidersprotest. Van de verbeelding aan de macht in Parijs, bloedvergieten in Vietnam, de moord op Martin Luther King, de culturele revolutie die ontspoorde en van revoluties in de cultuur. Wij brengen de komende twaalf maanden een eerbetoon aan dit rebelse jaar in beeld en geluid.

De openingsacte is voor het Vietnamese Bevrijdingsleger, dat in januari 1968 het Tet-offensief lanceerde. Het verrassingsoffensief eindigde in een militaire nederlaag, maar een morele overwinning. De illusie dat de Amerikaanse supermacht in Vietnam kon winnen was gebroken.



Lees hier meer over de achtergrond en het verloop van het Tet-offensief.

Appa als revolutionair van de straat

Door Mahmoud en Wael

Het muzikaal succes van Appa begon in 2005. Hij zat toen in THC, een Amsterdamse rapgroep. Zijn nieuwe CD, Straatfilosoof, is een klasse appart.

In de cel schreef hij het nummer ‘Wat is er aan de hand?’ Een nummer gevuld met frustraties dat de gevoelens van veel mensen uit etnische minderheidsgroepen wist te verwoorden. Het nummer werd een underground-hit en vooral onder jongeren erg veel gedraaid. Ik (Wael) herinner me dat ik in die tijd op een blanke technische hogeschool zat. Ik draaide dit nummer in een van de pauzes in een computerlokaal en werd erop geattendeerd dat dit soort muziek niet op zo een school thuishoort.

Appa kenmerkt zich met realiteitsrap en zei zelf dat mensen in Nederland de waarheid niet willen horen omdat die te vies is om aan te horen. Appa’s nummers zijn vaak expliciet politiek en gaan over racisme, Palestina, Irak, armoede, onrecht en opstand. Appa stapte uit THC en bracht twee mixtapes uit met bijhorende videoclips, waaronder het nummer ‘Ik heb schijt (aan de overheid)’. Deze clips zijn meer dan een miljoen keer bekeken op internet. Maar ze zijn nog nooit op tv geweest. ‘Ik heb schijt aan de overheid’ werd door veel leerlingen bij de scholierenacties als leus aangehaald.

Appa’s nieuwste album, ‘Straatfilosoof’, is volgens ons het meest echte en oprechte album in de Nederlandse hiphopgeschiedenis. Het is een persoonlijk album dat gaat over de veranderingen in het het leven van Appa. In het nummer ‘Gastarbeider’ is te horen dat de droom van Appa’s vader om een mooie toekomst op te bouwen voor zichzelf en zijn gezin niet is gelopen zoals werd gehoopt. In plaats van een mooi leven voor zijn kinderen werden zij al vanaf hun geboorte als minderwaardig gezien. Appa beschrijft het effect dat dat op hem had als 16 jarige. In plaats van een hoge opleiding kwam hij in aanraking met politie en justitie.

In plaats van het te hebben over de echte risicofactoren zoals armoede spreken veel laffe politici eerder over een ‘falende opvoeding’. Er wordt zelfs overwogen om van de ouders de uitkering stop te zetten. Deze hypocrisie maakt veel jongeren gek, ze willen schreeuwen om aandacht maar hun mond lijkt dichtgenaaid. Appa probeert met dit album namens hen te schreeuwen.

Dat deze schreeuw veel emoties met zich meebrengt is te horen in de meest emotionele track op het album: ‘Kijk door mijn ogen’. Een nummer dat geschreven is voor al die mensen die moeilijk kunnen rondkomen. Zoals Appa zelf zegt: ‘Het maakt niet uit wat voor etnische afkomst je hebt, problemen zijn in principe hetzelfde; armoede is universeel’.

Dat Appa de regering Balkenende vele verwijten maakt voor de harde realiteit komt naar voren in het nummer ‘Beste mr. Balkenende’. In het nummer ‘Revolutionair’ geeft Appa alle argumenten om dit systeem omver te werpen. ‘Politici die namens mensen spreken maar denken in grafieken. En mensen die bikkelen in fabrieken. Noodgedwongen bang voor een opstand, omdat ze hun angst nooit hebben overwonnen.’

Dit album is niet zomaar een album. Het is een album dat de jongeren bewust maakt en scherp houdt. Een album dat, volgens ons, de hele hiphopscène achter zich heeft gelaten.

Bekijk ook de site van Appa.

Kan Sint zonder slaven?

Sinterklaas is uit Spanje gekomen om ons te verblijden met zijn cadeaus en snoepgoed. Zo druk als mensen zich kunnen maken over slaafvrije chocolade, zo stil blijft het als het gaat om de positie van Piet in dit jaarlijkse feest.

Door Karwan Fatah

Voor buitenlanders is het vaak onbegrijpelijk dat Nederlanders toelaten dat het zwarte deel van de bevolking jaarlijks zo wordt vernederd. Nog schokkender dan het feit dat dit wordt toegelaten, is de toon waarop wordt ontkend dat het feest een groot racistisch element bevat. Er is niets mis met het vieren van feesten in de winter. Samenkomen en cadeaus uitdelen is leuk en gezellig in de regenachtige en donkere wintermaanden.

Volgend jaar is het tweehonderd jaar geleden dat Groot-Brittannië de slavenhandel afschafte, en toch neemt Sinterklaas jaarlijks hele scheepsladingen zwarte knechten mee uit Spanje om voor hem het zware werk te doen. De Sint is oud en niet erg flexibel, maar het zou van fatsoen getuigen om mensen niet langer in slaafse dienst te houden. We zijn in Nederland erg voor het doorbreken van taboes, maar het doorbreken van het taboe van het racisme van de Sint lijkt te groot om aan te pakken. Als iemand hierover begint zijn er twee reacties: ten eerste is Piet zwart omdat hij door een schoorsteen klimt waardoor het eigenlijk niets met huidskleur te maken heeft, ten tweede is het traditie en cultuurgoed en daar moet je niet over zeuren.

Het maakt niet uit of Piet zwart is omdat hij door de schoorsteen klimt, of omdat hij een Afrikaanse achtergrond heeft, of omdat hij afstamt van een rijmende zwarte reus aan de zijde van Wodan. Feit blijft dat hij het dommige of enge zwarte knechtje is van een witte meester. Het vieren van Sinterklaas op de manier waarop dat tegenwoordig gedaan wordt, is opgekomen in dezelfde tijd dat de transatlantische slavernij werd afgeschaft. Terwijl zwarten eindelijk hun lange weg naar gelijkwaardigheid en respect begonnen af te leggen, begon een wit deel van de bevolking jaarlijks de oude verhoudingen in de vorm van een feest terug te brengen. Vierden we daarvoor dan geen winterfeesten? Natuurlijk wel, maar dat kon ook zonder het racistische element.

Toen vorig jaar het sinterklaasjournaal meldde dat de boot van Sinterklaas door een regenboog was gevaren en de Pieten alle kleuren van de regenboog hadden gekregen, was het land te klein. De hoofdredacteur van het sinterklaasjournaal meldde geschokt te zijn over de grote hoeveelheid racistische reacties die hij had gekregen naar aanleiding van deze uitzending.

Cultuur is niet statisch maar in een permanent proces van verandering. Vroeger aten we borstplaat met sinterklaas, nu zie je dat nog maar zelden. Vroeger zaten er echte munten in het strooigoed, nu zijn ze van chocolade. Vroeger kwamen de cadeaus in de vroege morgen van 6 december, nu in de avond van de 5e. Vroeger verbeeldde de zak en het snoep een zak graan en zaad en was het strooien een verbeelding van zaaien en een vruchtbaarheidsritueel. Niemand klaagt over verloren traditie als Sint in een stoomboot aankomt en niet op een antiek zeilschip. Zo zijn er talloze voorbeelden hoe het feest is veranderd. Hopelijk kunnen we op een dag zeggen dat het sinterklaasfeest een racistisch element bevatte, waar we gelukkig mee hebben afgerekend.

Islamkritiek of islamofobie?

Islam wordt voortdurend vanuit verschillende hoeken onder vuur genomen. In Utrecht werd daar woensdag op een Basta-debat over gediscussieerd: hebben we hier te maken met islamkritiek of met islamofobie?

Grietje Uphoff van Bureau Discriminatiezaken Utrecht geeft voorbeelden uit de dagelijkse praktijk. Ze vertelt hoe een moslim in de trein door een dame zenuwachtig werd aangestaard: 'U gaat deze trein toch niet opblazen?' Het is tekenend voor de tijd. Moslims moeten zich dagelijks verdedigen tegen wantrouwen en vooroordelen.

Die achterdocht wordt vaak verpakt als intellectuele kritiek op de islam. Bijvoorbeeld door journalist Carel Brendel, schrijver van Het verraad van links en aanhanger van Ehsan Jami. Omdat de Koran dat dicteert, beweert Brendel, houden moslims hun vrouwen klein. Dat is natuurlijk onacceptabel voor vooruitstrevend Nederland, waar nog geen 8% van de hoogleraren vrouw is, en vrouwen voor hetzelfde werk gemiddeld minder betaald krijgen dan mannen.

Drie jonge moslima's in de zaal merken op dat politici nooit mét moslims praten maar altijd óver moslims. Ayaan Hirsi Ali gebruikte bijvoorbeeld ooit een opvanghuis voor vrouwen als decor voor een fotogeniek interview. Toen ze de moslima's onder hen vertelde wat hun probleem was, reageerden deze dat niet islam maar hun vervelende mannen het probleem zijn.

De emancipatie van moslims schiet niets op met de ideeën van mensen als Brendel en Hirsi Ali. Want hoe zoet sommige islamcritici zichzelf ook presenteren, zo bitter is de neoconservatieve politiek door wie ze zich laten gebruiken. Peyman Jafari (Internationale Socialisten) legt uit dat er bewust een vijandbeeld wordt gecreeërd. Neoconservatieven zoals Wilders en Verdonk zaaien angst tegen alles wat op islam lijkt. Zo hopen ze steun te krijgen voor bloedige oorlogen in Irak en Afghanistan, terwijl ze de solidariteit aan de onderkant van de samenleving in Nederland afbreken.

Waarom die solidariteit nodig is, blijkt momenteel nergens duidelijker dan in de schoonmaakbranche. In de schoonmaak werken veel allochtone vrouwen, die nergens anders worden aangenomen. Zij strijden nu voor een rechtvaardiger CAO, na jarenlang zeer lage lonen, bizarre werktijden en racisme te hebben geslikt. Maar de kans dat we Hirsi Ali, Wilders of Jami gaan tegenkomen op de komende actiebijeenkomst is niet zo groot. Dat laat zien hoe beperkt hun agenda voor 'emancipatie' werkelijk is.

ChristenUnie omzeilt motie-Lont

Na een goed gesprek met de partijtop en ruggespraak met de Heer, besloot deelraadslid van de ChristenUnie Yvette Lont haar motie over homoseksualiteit niet in te dienen.

Dat verloste het kabinet, en vooral het smaldeel uit de Biblebelt, van een nijpend probleem. Een liberale opvatting over homoseksualiteit – of ‘homofilie’, zoals de geëmancipeerde geest Geert Wilders het met gevoel voor traditie uitdrukt – is in de afgelopen jaren een toetssteen geworden voor het Ware Nederlanderschap. Pas op: het gaat natuurlijk niet over een soort politiek correct gelijkheidsstreven waar de homobeweging zich vroeger sterk voor maakte. In een gemiddelde kroeg als homoman veilig kunnen flirten met een andere man is wat veel gevraagd. Maar Joling en Gordon, daar kan de hardwerkende Nederlandse heteroman van een jaar of veertig tegenwoordig best om lachen. Wat kan het COC nog meer willen?

De geplande motie-Lont, die homoseksuelen uitsloot van bestuursfuncties namens de ChristenUnie, vormde dus nogal een dilemma voor vice-premier Andre Rouvoet. Als minister van Gezinszaken wil hij tegelijkertijd laten zien hoe modern zijn EO-jongerendagversie van het geloof is, maar moet hij ook zijn lokale bestuurders in het gareel houden. Tweederde van hen is het eens met de stelling dat een ‘praktiserend homoseksueel’ niet voor de partij actief mag zijn. Voor dit soort lastige kwesties heeft de kerk echter al eeuwenlang een beproefde oplossing: de discussie tot nader orde uitstellen en er voorlopig maar niet meer over praten.

Op die manier redt Rouvoet niet alleen zichzelf van een groot aantal lastige vragen van journalisten, maar ook zijn PvdA-collega’s in het kabinet. Die kunnen vrolijk de schijn hoog houden dat de ChristenUnie aan de basis misschien wel bestaat uit homohatende zeloten, anti-abortusactivisten en aankondigers van de Apocalyps, maar dat de CU-medeministers toch echt heel beschaafde mensen zijn. Tenslotte is het Kamerlid Leen van Dijke, die in de jaren negentig homoseksuelen vergeleek met dieven, in 2003 vervangen door de publieksvriendelijke Tineke Huizinga.

En wat vindt Andre Rouvoet eigenlijk zelf? Toen een aantal jaar geleden een conservatieve imam homoseksualiteit een ziekte noemde, verklaarde hij dat hij zelf deze woorden niet gekozen zou hebben. En welke woorden hij dan wel zou gebruiken, houdt hij verstandig genoeg voor zich. Zolang hij zich niet bekeert tot de islam, is dat een houding waarmee een minister van Jeugd en Gezinszaken in Nederland anno 2007 best weg kan komen.