Weer arrestatie wegens T-shirt politie

Afgelopen woensdag is in Amsterdam internet-publicist en activist Bonne Postma aangehouden wegens het dragen van een shirt waar de politie aanstoot aan nam. Het shirt, ontworpen door Postma en humorist Michiel Eijsbouts, had het logo ‘politie’ zien veranderen in ‘idiotie’.

Postma was zich van geen kwaad bewust, toen hij aan het einde van de middag in de Spuistraat werd aangehouden door twee fietsagenten. Dat deze daar geen bevoegdheid toe hebben, leek de aanhouding niet de weg te staan. Eerder dit jaar in juni werd Dénis van Vliet veroordeeld tot een voorwaardelijke boete wegens een vergelijkbaar shirt met daarop ‘corrupt.’

Deze aanhoudingen zijn geen incidenten. In de jaren negentig, maar vooral sinds het begin van de ‘War on Terror’, zijn politiebevoegdheden stelselmatig uitgebreid, waar de politie zelf ook nog eens op vooruitloopt. Met de opkomst van Wilders en de voortdurende roep uit de politiek om ‘meer blauw op straat,’ zal deze trend bepaald niet gekeerd worden. Het is aan links om een vuist te maken tegen de verdere aantasting van onze basale vrijheden.

Bekijk hier de reportage van AT5 over de arrestatie

Kamerdebat gekleurd door racisme

Wilders kan tevreden achteroverleunen. Zijn 'analyse' dat criminaliteit een raciaal probleem is, wordt verheven tot de norm.

Door Pepijn Brandon

Een jaar of tien geleden schreef ik in de Socialist een stukje over de vreemde declaraties die wethouders en gemeenteraden indienden voor ‘studiereizen’ uit de algemene kas. Een van de dieptepunten was een reisje door de wethouders van Gouda naar New York om te zien hoe daar de criminaliteit werd aangepakt. Maar als je de toon van de berichtgeving en de debatten in de Tweede Kamer van de afgelopen maand beluistert, was dat bezoekje helemaal nog niet zo vreemd. Terwijl veel geïnterviewde Gouwenaren beschikken over voldoende relativerend vermogen, hebben de politiek en de media Oosterwei omgedoopt in The Bronx.

Maar er is een verschil. Zelfs rechtse Republikeinen zouden ervoor terugschrikken om al te openlijk te beweren dat de problemen in die New Yorkse wijk worden veroorzaakt door een overschot aan zwarten. ‘Man en paard noemen’, heet deze vorm van racisme tegenwoordig in Nederland. Bijna niemand verbaast zich er meer over dat gisteravond een speciaal Kamerdebat werd gehouden over ‘de overlast van Marokkaanse jongeren’. Wilders liet het over aan zijn adjudant Hero Brinkman. Na zijn tirade over ‘Marokkaanse straatterroristen’ die ‘Nederland koloniseren’ was dit toch al zijn debat.

Eerder deze maand zette PvdA-minister Ter Horst al een beslissende stap in dezelfde richting. Haar pleidooi tot ‘etnische registratie’ van criminaliteit leidde niet tot noemenswaardige commotie. Alleen de NRC had een principieel en afkeurend redactioneel commentaar. ‘Het is de vraag wat de geboorteplaats van iemands (groot)ouders [aan de kennis over criminaliteit] toevoegt. Nog afgezien van het onwettelijke onderscheid naar herkomst en huidskleur. Sommige “taboes” zijn in werkelijkheid rechtsbeginselen waaraan niet getornd mag worden.’

Die constatering staat in schril contrast met de kop die de Volkskrant vandaag boven een artikel over het Kamerdebat plaatst: ‘Probleem heet “Marokkaanse jeugd”’. Geen stigmatisering natuurlijk, in de ogen van de nieuw-rechtse Volkskrantredactie. Gewoon een kwestie van de feiten benoemen. Maar veel wetenschappelijk onderzoek van de afgelopen jaren staat haaks op de presentatie van ‘de feiten’ die de media in navolging van Wilders geven.

Ten eerste zijn Marokkaanse jongeren niet alleen oververtegenwoordigd in de criminaliteitscijfers, maar ook in die over werkloosheid, opgroeien in armoede, onderwaardering in het onderwijs, slechte huisvestingssituatie, magere sociale voorzieningen in de buurt. Kortom, de redenen die traditioneel worden aangevoerd als blanke jongeren uit de bocht te vliegen. Maar als het gaat om Marokkanen, telt opeens vooral de etniciteit. De Rotterdamse burgemeester Opstelten illustreert dat nog eens door in de Volkskrant een ander voorbeeld aan te halen waar hij ‘man en paard noemt’: voetbalhooligans noemde hij ooit ‘klootzakken’. Indrukwekkend. Maar het equivalent van de huidige hype zou zijn om voetbalhooligans ‘autochtoon straattuig’ of ‘joods-christelijke probleemjongeren’ te noemen.

Een minder genoemde verklaring voor de oververtegenwoordiging van Marokkaanse jongeren in de gevangenissen is het racisme binnen het justitiële apparaat zelf. Criminologen Mieke Koomen en Erik van Schooten tonen in een artikel voor het Journal of Ethnicity in Criminal Justice aan dat vooroordelen bij jeugdwerkers, rechtbanken en ‘gedragsdeskundigen’ leiden tot structureel hogere straffen voor jongeren met een allochtone afkomst. En dankzij debatten als die van de afgelopen weken, helpen de hogere aantallen allochtone jongeren in de cel vervolgens de vooroordelen bij politie, justitie en hulpverleners en de politiek verder te legitimeren.

Deze vicieuze cirkel kennen we maar al te goed uit het Amerikaanse voorbeeld, waar de combinatie van sociale ongelijkheid en diepgeworteld institutioneel racisme leidt tot de bekende oververtegenwoordiging van zwarte Amerikanen in de gevangenissen. Maar waar veel progressieve Nederlanders de splinter in de Amerikaanse samenleving probleemloos zouden herkennen, overheerst de blindheid over de balk in ons eigen oog. Zelfs Agnes Kant gebruikte het Kamerdebat gisteravond niet om de rechtse golf te ontkrachten, maar om op hoge toon te pleiten voor meer blauw op straat. En zo helpen linkse partijen bij gebrek aan een serieus tegengeluid de rechterflank aan meer zetels. Want laten we wel wezen, iemand die de oplossing voor sociale problemen zoekt in meer blauw, stemt vervolgens niet op de SP.

Het debat van gisteravond in de Tweede Kamer heeft niets te maken met het oplossen van problemen in de grote steden. Het geschreeuw over onveiligheid en criminaliteit lijkt harder naarmate de criminaliteitscijfers dalen. De ophef rond Gouda heeft te maken met politiek gewin en sensatiezucht. Problemen in arme wijken worden niet opgelost door het leger erop af te sturen, extra politiebureaus te bouwen en bevolkingsgroepen tegen elkaar op te zetten. Ze worden opgelost door te zorgen dat die wijken niet langer arm zijn.

Advertentie was 'te politiek'

Dagblad De Pers heeft eergisteren een advertentie geweigerd van het weblog geencommentaar.nl omdat die 'te politiek' zou zijn. In de advertentie, opgemaakt in de stijl van de befaamde Bluf!-advertentie, springen de bloggers nogmaals op de bres voor het recht van Bluf! om in 1985 geheime documenten te onthullen.

De geweigerde advertentie doet wat veel linkse politici, (ex-)actievoerders en journalisten nalaten. De opstellers nemen het zonder gemits en gemaar op voor degenen die in 1985 een advertentie ondertekenden tegen vervolging van de drukker van Bluf!. 'De advertentie was niets minder dan een oproep ter verdediging van de persvrijheid om relevante informatie te publiceren. Dat is een oproep die vandaag nog net zo terecht en relevant is als in 1985.' Ironisch genoeg onderstreepte De Pers direct deze boodschap, door publicatie op politieke gronden te weigeren.

In de advertentie spreken de bloggers zich ook uit over de slapheid van veel linkse kopstukken, die in de afgelopen weken hun kop in het zand hebben gestoken. 'Wij hebben ons eveneens verbaasd over het gebrek aan weerwoord van politieke partijen, vakbonden en NGO's op de aanvallen tegen actievoeren als politiek middel. Wij menen dat buitenparlementaire actie een legitiem en nuttig werktuig kan zijn om democratie levendig en transparant te houden.'

En omdat wij ons daar ook al wekenlang over verbazen, bij deze de oproep om de geweigerde advertentie alsnog hier te ondertekenen.

Meer over deze zaak is te vinden op de weblogs geencommentaar.nl, sargasso en ipse dixit.

De advocaat blijft zitten

Een advocaat weigerde op te staan voor de rechter omdat volgens de islam alle mensen gelijk zijn. De rechtbank ging hiermee akkoord, de Nederlandse pers en politiek echter niet.

Door Jelle Klaas

De advocaat in kwestie, Mr. Enait, heeft natuurlijk wel een punt als hij vindt dat je vanuit een gelijkheidsbeginsel niet voor een rechter op zou hoeven staan. Immers, de poep van de hoogste rechter is net zo bruin als die van de armste veelpleger. In de jaren 60 en 70 was er een beweging van sociale advocaten die zich afzetten tegen de standenpolitiek en die in dat kader ook weigerden op te staan voor rechters.

De huidige vicepresident van het gerechsthof in Amsterdam Peter Ingelse schrijft in het NRC over die periode: ‘Wij vonden dat gebuig maar niks en deden dat dus niet. Nu ja, soms dwong de rechter zoveel respect af, dat je het niet kon laten, maar verder was het not done.’ Wat een verademing in deze tijden dat Ingelse verklaart nog steeds achter die beweging te staan!

De heer Enait voert zijn gevecht echter op individuele basis, vanuit een sterk religieuze bril. Zo is hij advocaat geworden nadat hij niet aan de slag mocht bij de gemeente omdat hij vrouwen geen hand wilde geven, wat je weer te denken geeft over zijn principe dat alle mensen gelijk zijn.

Het zijn helaas alleen uitzonderlijke gevallen als de heer Enait die nu in het nieuws komen met een weerwoord, hoe verwrongen ook, tegen hard-rechtse populisten als Wilders en Verdonk. Omdat het natuurlijk makkelijk scoren is voor de media, maar vooral vanwege het uitblijven van een stevig links weerwoord tegen islamofobie.

Die stilte biedt de ruimte om elk feitje rondom een ‘niet-westerse allochtoon’ aan te grijpen voor nieuwe rondes moslimbashen. Verdonk wil nieuwe regels die mensen dwingen handen te schudden, Plasterk kondigt de invoering van een burqa-verbod aan voor 2009, Henk Kamp beweert dat Enait het ‘integratieproces’ verziekt, GeenStijl-lezers willen dat deze ‘haatbaard’ ritueel geslacht wordt en Telegraaf-lezers zien hem graag het land uitgezet worden. En dat allemaal in een week.

We hebben een compromisloos geluid nodig tegen deze racistische hysterie die bij elke gelegenheid wordt opgeklopt. Zo heb ik genoten van de verfrissende column van Sabra Dahhan, over het incident met de ambulancebroeders in Amsterdam-West. Als die agressieve jongeren of de zittenblijvende advocaat ‘gewone westerse autochtonen’ waren geweest, hadden we er waarschijnlijk nooit iets over gehoord.

De bralbrigade van rechts

Jongens zijn ze. Maar handige jongens. Het door en door rechtse brulforum GeenStijl is niet alleen een van de best bezochte weblogs van Nederland, maar speelde zelfs een hoofdrol in de farce rond Duyvendak.

Door Pepijn Brandon

GeenStijl is de schuimkop op de rechtse golf die Nederland overspoelt. In de thema’s die het forum oppakt onderscheidt het zich nauwelijks van het overige reactionaire geweld: Marokkaanse jongens die een pen stelen moeten het land uit, criminelen moeten worden opgejaagd met bloedhonden en dan met zijn achten op een cel geplaatst, pedofielen moeten op een plein in een middeleeuws schandblok worden gezet, en links moet ... tja, gewoon dood eigenlijk. Terwijl de politieke boegbeelden van rechts zich in ieder geval soms nog gedwongen voelen dit soort dingen verkapt te zeggen, biedt de anonimiteit van internet de ruimte om er nog een schepje bovenop te doen.

De interessantste vraag is waarom de jongens van GeenStijl hier zoveel succes mee hebben. Eerlijk is eerlijk, een deel is toe te schrijven aan hun creativiteit en vernuft. Vanaf het moment in 2003 toen oprichter Dominique Weesie het idee kreeg dat hij op het net zijn ei beter kwijt kon dan als redacteur bij de Telegraaf, toonde zijn team zich een meester in het uitbuiten van de mogelijkheden van het internet. Schaamteloze zelfadvertering via linkdroppen. Een eigen GeenStijl-taal die recht uit de onderbuik opborrelt, of eigenlijk van nog net iets daaronder. Strategische inzet van een dubbelspion in de redactie van Nu.nl, die ervoor zorgde dat GeenStijl plotseling om de haverklap als bron werd aangehaald op deze populaire nieuwssite. Eigendom worden van De Telegraaf om de financiële kant te dekken.

Daarnaast perfectioneerde GeenStijl de geniale propagandatruc die heel Nederlands rechts rechtstreeks uit Amerika heeft gecopy-paste. Met veel lawaai beweren ze om de haverklap dat zij de echte stem van de gewone man verdedigen tegenover de linkse elite. Elke aanval op rechts is daarmee ‘minachting voor de wil van het volk’. Maar de ‘gewone man’ die zich in deze retoriek herkent, is zelf verdacht elitair. De Nieuwe Reporter gaf op basis van gedegen internet-onderzoek de volgende profielschets van de bezoekers van het forum: ‘De GeenStijl-clientèle bestaat voor 70% uit mannen. Om precies te zijn: jonge, hoog opgeleide, goed verdienende mannen. Driekwart van hen is tussen de 25 en 35 jaar oud. Bijna driekwart heeft hbo of wetenschappelijk onderwijs; hun gemiddelde inkomen ligt op anderhalf keer modaal, bij tien procent zelfs op drie keer modaal of meer. Er zitten opvallend veel zelfstandige ondernemers tussen, werkzaam in ict, consultancy, financiële dienstverlening, advertising, marketing en media. Verder is GeenStijl populair onder studenten.’

De kern van de GeenStijl-formule kan natuurlijk niet worden toegeschreven aan de eigen originaliteit. Die is zo oud als de schandaalpers zelf. Om de een of andere reden heeft de combinatie van schaamteloze sensatiezucht, schoppen tegen de zwakkeren in de samenleving én blote tieten nu eenmaal een enorme aantrekkingskracht in deze kapitalistische wereld. Zelfs in grofheid is GeenStijl niet uniek. De Duitse rioolkrant Bild ging al in de jaren zestig en zeventig in alle opzichten een stapje verder. Lees er de onderzoeksjournalist Gunter Wallraff er maar op na, die er undercover ging werken. Of Heinrich Bölls schitterende novelle De verloren eer van Katharina Blum, over de wijze waarop een naar Bild gemodelleerde krant een vrouw naar de afgrond drijft. De hetze tegen linkse activisten dreef Bild zover door, dat het in 1968 leidt tot een moordaanslag op de Duitse studentenleider Rudi Dutschke.

Zoals Dominique Weesie en zijn studentikoze brallers de formule voor hun succes niet zelf hebben bedacht, zo hebben ze ook het speelveld waarop ze opereren niet gecreëerd. Dat een weblog dat verder vooral het schunnige broertje van RTL-Boulevard wil zijn serieus wordt gevolgd door de redacties van alle grote kranten en het NOS-journaal, zegt meer over het politieke klimaat dan over GeenStijl zelf. Al was het nergens anders om, dan zou een stevige ruk naar links alleen al goed zijn om weer eens wat realiteitszin terug te brengen bij de landelijke dagbladen. Zodat generaliseren over Marokkanen (al dan niet kut-) weer gewoon racisme mag heten, de ‘dominantie van de linkse kerk’ wordt herkend als een fabeltje om dertig jaar rechts beleid mee af te schermen en GeenStijl niet meer wordt bekeken als serieuze bron, maar als een internethangplek voor goedbetaalde gestudeerde mannen die te lang in de puberteit zijn blijven hangen.

Antiracisme actie onder druk rechts afgelast

Voor morgen stond een ludieke protestmars tegen Zwarte Piet in Eindhoven gepland. Nadat GeenStijl, de Telegraaf en de Volkskrant hier verontwaardigd over hadden bericht, barstte een ware hetze tegen de organisatoren los. Vanmorgen besloot het Van Abbemuseum de demonstratie te annuleren. Hoezo vrijheid van meningsuiting? Het zoveelste voorbeeld van rechtse schreeuwers die hun zin krijgen.

Twee zaken vallen op bij deze laatste episode van de heksenjacht op linkse initiatieven. Ten eerste hoe de rechts-populistische razernij van de LPF samenviel met dreigementen uit extreemrechtse hoek. De verbanden tussen beide stromingen zijn sterker dan ze toe willen geven. Ten tweede de dubbele standaard van de media. Eind vorig jaar was er een rel over het feit dat de directeur van het Gemeentemuseum van Den Haag kwetsende foto’s over de islam had geweerd. De wereld was te klein voor de vrijheid van meningsuiting fundamentalisten. Nu wordt een protest tegen racisme onder druk geannuleerd en roepen rechtse partijen op om de expositie te sluiten. Waar is de hype en verontwaardiging nu deze kunstuiting onmogelijk wordt gemaakt?

Hieronder een interview met de organisatoren van de protestmars uit de Socialist van deze maand:

De tentoonstelling Be(coming) Dutch gaat over een uitgesproken politiek onderwerp: de Nederlandse identiteit. In hun artistieke benadering van dit thema gaan de deelnemende kunstenaars omstreden onderwerpen niet uit de weg. Zo zijn er werken over het Nederlandse vluchtelingenbeleid en de Molukse treinkapingen. Angela Ettema sprak met Annette Krauss, die samen met Petra Bauer aan de expositie bijdraagt met een project over zwarte Piet.

'Ik woon sinds drie jaar in Nederland en werd hier geconfronteerd met zwarte Piet doordat mijn dochter hier op school zit', vertelt Annette Krauss. 'Ik moest er dus wijs uit zien te worden. Samen met Petra Bauer, met wie ik al acht jaar samenwerk, probeerde ik het verschijnsel zwarte Piet te plaatsen in de context van de maatschappij en ons beeld van Nederland: een land met een koloniaal verleden, maar ook een land met een reputatie van tolerantie. We zijn geïnteresseerd in dominante culturele verhalen en blinde vlekken in de maatschappij.'

Hoewel zwarte mensen al jaren protesteren tegen de representatie van het domme zwarte knechtje van de witte goedheiligman, houden veel witte Nederlanders vol dat het gaat om een onschuldig traditioneel kinderfeest. 'Zwarte Piet wordt in Nederland volledig gedepolitiseerd ', zegt Krauss. 'Sommige mensen begrepen werkelijk het probleem niet en vroegen ons om dit uit te leggen. Dat laat zien dat zwarte Piet een blinde vlek is. Daarna zeiden ze soms: nu snap ik het probleem, maar waarom doen jullie dit als buitenlanders?

Intellectuelen kwamen met name met het punt van wie er het recht heeft om kritiek te leveren. Ze zien het verband met het koloniale verleden en de racistische trekken, maar vinden dat kritiek van de zwarte gemeenschap moet komen. Maar er is niet zoiets als "de zwarte gemeenschap". Bovendien worden zij er ook moe van steeds hun stem te verheffen tegen de heersende structuren. Er zijn dieper liggende structuren, die te maken hebben met het kapitalisme. Het koloniale verleden en de slavernij houden verband met het kapitalisme. De slavernij ging over handel en goedkope arbeid. Zwarte Piet laat de hiërarchie van zwart en wit zien.'

Zwarte Piet dateert evenals veel andere nationalistische tradities uit de negentiende eeuw. 'De traditie van zwarte Piet is geconstrueerd. Het is niet altijd zo geweest. Zwarte Piet is pas honderdvijftig jaar oud', zegt Krauss. De zwarte knecht verschijnt voor het eerst in het prentenboek Sint Nicolaas en zijn knecht (1850) van de onderwijzer Jan Schenkman.

Voor het project zijn spandoeken en borden gemaakt, die op 30 augustus gebruikt worden in een demonstratie door Eindhoven. 'We hebben contact met antiracismenetwerk Doorbraak en met groepen in de Bijlmer en Rotterdam. We willen niet alleen in de aanloop naar Sinterklaas iets doen, want de dieper liggende structuren beïnvloeden de maatschappij het hele jaar. Het heeft een psychologisch effect op mensen als ze zwarte Piet zien en de taken die hij verricht. Ik wil niet zo gerepresenteerd worden, en zwarte mensen willen dat ook niet.'

Be(coming) Dutch is tot 14 september te zien in het Van Abbemuseum in Eindhoven.

Over ondernemende politici en politieke ondernemers

Voor het eerst in tijden daalt Verdonks TON zelfs in de peilingen van Maurice de Hond. En dat allemaal dankzij een graaiende ondernemer. Wie durft er nog te zeggen dat ze nergens goed voor zijn?

Door Pepijn Brandon

Geef toe, het was wel voorspelbaar. Ze presenteerde haar ‘beweging’ op een partyboot vol bouwmagnaten, laat haar financiering regelen via een BV, en nu heeft Verdonk ruzie over geld. ‘Onze tegenstanders staan natuurlijk te juichen langs de zijlijn: LPF-achtige toestanden bij Trots op Nederland!’, schreef ze terecht in haar nieuwsbrief. Maar na juichen (eigenlijk meer grinniken) is het tijd om dit fenomeen wat serieuzer onder de loep te nemen.

De term die Verdonk, of haar overgebleven goedbetaalde vriend Kay, er zelf aan verbond is passend gekozen. De Nederlandse elite heeft een lange geschiedenis van vermenging van zakelijke en politieke belangen, maar de openlijke manier waarop dat gebeurt deed zijn intrede met de LPF. Met de Grote Naamgever zelf, om precies te zijn. Toen Fortuyn nog maar net aan de slag was voor Leefbaar Nederland schepte hij al op: 'Ik heb voor acht miljoen gulden aan toezeggingen binnen van mensen uit de wereld van het onroerend goed. U moet er niet van opkijken als na 15 mei de grondpolitiek hier drastisch verandert.' Sinds die tijd zijn de patjepeeërs niet weg te denken uit de (rechtse) politiek.

Op het eerste oog is dat wel verklaarbaar. De actieve zakenlieden zijn op grote schaal te vinden in partijen die heel actief de belangen van zakenlieden behartigen. Verdonk beloofde in haar eerste speech als kartrekker van TON iets te doen aan de invloed van ‘belangengroepen’ en een teveel aan regelgeving, die er volgens haar voor zorgen dat er te weinig grote bouwprojecten van de grond komen (ze komt duidelijk niet zo vaak in Amsterdam). Ze pleit voor een ‘vlaktaks’, die de allerrijksten hetzelfde belastingtarief geeft als de allerarmsten.

Verdonks beweging is niet alleen racistisch, maar ook ‘klassistisch’: ze gelooft heilig in de superioriteit van de economische elite. De ‘hardwerkende Nederlander’ waar ze het zo graag over heeft, heeft minstens een miljoen op de bankrekening. Op de vraag of een vlaktaks niet oneerlijk zou uitwerken, was haar antwoord: ‘Daar gaat het ook niet om. Het gaat om meer en minder geld verdienen. De een is ondernemender dan de ander en bereid meer risico's te nemen. Ik ken ondernemers die twintig uur per dag werken. Als je acht uur per dag voldoende vindt verdien je natuurlijk ook minder.’

Dat verklaart waarom rijke zakenlieden bereid waren Verdonk tijdens de verkiezingen voor het lijsttrekkerschap van de VVD rond te laten vliegen in een helikopter. Maar het verklaart nog niet waarom ondernemers zelf sinds de LPF zo’n vooraanstaande rol spelen in de rechts-populistische politiek.

Hoe gek het ook klinkt, maar in een kapitalistische samenleving is het helemaal niet vanzelfsprekend dat kapitalisten zelf de politiek in gaan. Over het algemeen huren ze daar anderen voor in, die misschien nog wel beter dan zijzelf in staat zijn hun belangen te behartigen. Die functionele scheiding houdt de echte elite politiek gezien buiten schot, en zorgt er ook voor dat de staat af en toe beslissingen kan nemen die tegen het korte-termijn winstbelang van individuele ondernemers ingaan, maar de belangen van de ondernemersklasse als geheel dienen.

Maar er zijn allerlei soorten overwegingen die individuele kapitalisten van deze koers af kunnen brengen. Eigenbelang, zoals we in het geval van Sinke hebben kunnen zien. Branchebelang, zoals dat van bouwondernemers die zich om de een of andere reden het zwarte schaap van de zakenwereld voelen. En in serieuzere gevallen klassenbelang, als delen van de elite het gevoel krijgen dat de gevestigde politiek er zo’n zootje van maakt dat ze zelf het heft in handen moeten nemen.

Alledrie de overwegingen komen voor in de VIP-rooms van rechts. Maar de openlijke vermenging van bedrijfsleven en staat hoeft niet gunstig uit te pakken voor de elite. Ze kan er ook toe leiden dat mensen zich versneld een aantal basiselementen van klassenbewustzijn herinneren, die ze daarvoor vergeten waren. Dat ondernemers niet de belangen van ons allemaal, maar de belangen van zichzelf dienen. Dat de staat er niet is voor ons welzijn, maar voor de rijken. En dat je politici die door die rijken betaald worden nooit moet vertrouwen.

Wachten op Rita

Kritisch theater is terug. Vorige week opende het toneelstuk Rita Komt!, een scherpe kritiek op de populistische golf. Miriyam Aouragh sprak met regisseur Mart Jan Zegers.

… en eindelijk komt ook het geëngageerde toneel als kunstvorm weer terug. “Politiek theater zonder engagement, Nederland zonder trots, beredeneringen zonder logica, vreemdelingen zonder haat, inburgering zonder burgers, vernieuwend theater zonder subsidie…” vormen een aantal punchlines waarmee deze productie zich voorstelt. Rita Komt! is een samenwerkingsverband van regisseur Mart Jan Zegers met de Acteerstudio en Utrechtse studenten. De stijl doet denken aan toneel van Samuel Becket ‘wachten op Godot’, maar de relevante vergelijking zit hem ook in de kritische noot over het wachten: wachten op de Messias, hier de populist Verdonk.

Wat is er gebeurd met geëngageerd theater?

‘Politiek engagement in Nederland is per definitie links. Veel theatermakers zijn hier bang voor, want kunst moet vrij zijn. Deze tegenstelling zorgt voor een dilemma. Sinds Fortuyn is er roep naar meer engagement. Ik was al voor Fortuyn met maatschappelijke onderwerpen in theater bezig. Toen Fortuyn vermoord werd, werden ook theatermakers aangesproken op hun eigen positie. Met een groot gezelschap theatermakers hebben we toen gediscussieerd. Shockerend was dat het niet zozeer om politiek ging of wat men zelf van de moord vond, maar om de invloed op subsidievoorwaarden.

Engagement gaat juist om stellingname: achter je ideeën staan en de consequenties ervan accepteren. Ik ben het gezeik en gezeur van en over de aanhang van Verdonk moe. Het fenomeen TON is zo transparant, je prikt er zo doorheen, maar het blijft toch bestaan. Ja, je moet TON beoordelen op de inhoud. Ik heb er naar gezocht, maar die is er niet. Eigenlijk kan je dit fenomeen het beste begrijpen met oude begrippen als nationalisme. Daar moeten we niet vies voor zijn en we moeten het ook zo durven benoemen. Sterker nog, Verdonk heeft het er zelf over. Het nationalisme blijkt duidelijk uit de weerstand tegen de multiculturele samenleving. De aanhang komt zowel uit de nieuwbouwwijk-middenklasse als de onderklasse; van vastgoedhandelaar tot automonteur. Er hangt een soort breed minderwaardigheidscomplex over Nederland.’

Ben je dan niet bang om uitgemaakt te worden voor de linkse “lelieblanke grachtengordelelite” waar columnisten, die gek genoeg zelf die blanke elite het best vertegenwoordigen, tegen ageren?

‘Nee hoor. bij mij in de buurt in Amsterdam West staan Marokkaanse jongeren op de hoek. En dan? Ik heb er geen last van. Waarom moet ik denken dat ze potentiële terroristen zijn zoals we steeds lijken te moeten geloven?’

Wie is je doelgroep?

‘Mensen die leuk vinden om naar theater te gaan natuurlijk. Maar ik hoop ook dat er mensen die niet zo vaak naar theater gaan door dit thema wel geïnteresseerd raken. Misschien zitten daar ook wel mensen tussen die in Verdonk geloven en een spiegel krijgen voorgehouden. Ik vind het zorgelijk dat er mensen in mijn eigen omgeving zijn die zeggen: “Ik heb niets met haar ideeën maar vind wel heel knap dat ze zo sterk is, dat ze dat allemaal maar kan.” Daar zit ook een soort verwondering in.’

Misschien hebben we wel een linkse variant van de uitgesprokenheid van Fortuyn, Wilders of Verdonk nodig...

‘Ik hoop ook dat er een nieuwe politiek komt in progressieve zin, maar ik zie op dit moment geen aanwijzingen. Een partij moet op zijn minst staan voor hoe ze heten. Je ziet dat ook linkse partijen populistische trekjes vertonen vanuit een electorale strategie. Maar daarmee zullen ze de mensen niet behouden, liever een paar zetels minder maar duidelijker standpunt. Durven polariseren, als je ergens voor staat, roep dat dan in godsnaam.

Er zit een scène in de voorstelling met 5 mensen op een bankje die vertellen hoe rijk ze zijn. Ze zijn zo rijk, het is over the top, tot het hilarische, alsof rijk zijn een vanzelfsprekende keuze is. Als je maar rijk bent dan wordt je gelukkig. De scène wordt gelijdelijk grimmiger en verandert in een aanklacht tegen het publiek. Maar al die tijd zit er nog een figuur bij ze op de bank die niet rijk is. Het valt uiteindelijk op dat deze figuur helemaal niets zegt. Dan keren de anderen zich tegen hem en roepen: “Wat doe je hier, je hoort niet in deze scène”, en schoppen hem letterlijk van het toneel af. De scène is een weerspiegeling hoe de dominante groepen in de maatschappij functioneren. Theater kan een manier zijn om dat bloot te leggen.

Rita Komt! speelt nog tot 1 juni. Kijk hier voor meer informatie

De arme Gregorius

De ‘affaire Nekschot’, zoals het inmiddels al heet, laat feilloos zien wat er ontbreekt aan het huidige debat over ‘vrijheid van meningsuiting’.

Door Pepijn Brandon

Rechts mag het OM bedanken. Het belangrijkste effect van de hele politieactie was dat iemand in de schijnwerpers is gezet die daarvoor terecht in de vergetelheid was geraakt. Waarom waren er zes agenten nodig om een man op te pakken die zo bangig is dat hij zijn persoonlijkheid achter een nogal onsmakelijk pseudoniem verbergt en via de televisie alleen in een soort helium-stemmetje tot ons spreekt?

De ‘affaire’ toont aan hoe weinig er te bereiken is met de juridische strategie van aanklachten om racisme te bestrijden. Ten eerste is een arrestatie als deze – weten wij uit ervaring – vooral een vorm van gratis reclame. Ten tweede worden dit soort politieacties slechts sporadisch tegen rechtse figuren ingezet, en scheppen ze vervolgens het precedent om alles uit de kast te halen tegen linkse activisten. Ook dat weten we uit ervaring. En ten derde: zelfs als deze man wordt veroordeeld, wat verandert dat dan aan het politieke klimaat in Nederland?

Dat de arrestatie voluit wordt uitgemelkt is niet verwonderlijk. Ook voorspelbaar is wie voorop lopen. De bewoners van rechtse internetfora, de Volkskrant die nog altijd denkt te moeten bewijzen niet links te zijn en natuurlijk de PVV met haar nasleep. Wat wel verwonderlijk is, is dat linkse mensen zo weinig hebben toe te voegen aan de argumenten van rechts. Terwijl er toch één aspect aan deze zaak duidelijk onderbelicht blijft. De arrestatie werkt dan misschien contraproductief. Maar elk tienjarig kind kan zien dat de arrestant schuldig is aan het feit waarvoor hij werd opgepakt.

De cartoons van ‘de heer Nekschot’, zoals hij met enige ironie wel werd omschreven, zouden niet hebben misstaan in de editie 1936-37 van de Völkische Beobachter. Als Joseph Goebbels nog had geleefd, zou hij Gregorius hebben gefeliciteerd met zijn vaste hand en krachtige symboliek. Dat het OM er maar liefst drie jaar over deed om te uit te vinden of de tekeningen racistisch waren is pas echt een aanleiding voor kamervragen.

Nekschot is hier niet het belangrijkste probleem. Zijn tekeningen maken overduidelijk dat hij lijdt aan een ernstig angstcomplex tegen vreemdelingen, en bovendien zijn puberfase nooit is ontgroeid. Psychotherapie zou mogelijk verschil maken. Het grootste probleem zijn al de mensen die in hem niet onmiddellijk een potentiële klant voor de GGD herkennen.

Hoe kan het dat Gregorius een uitgever vond die bereid was zijn boeken te verkopen? Stel dat morgen iemand bij deze uitgever aanklopt en zegt: “ik ben Zacharias Zelfmoord en ik heb hier een portfolio met alleraardigste spotprenten over christenzwijnen en joodse honden”, zou hij dan ook een maand later op de cover van zijn eigen glossy stripalbum staan? Zou de Volkskrant na arrestatie zich geroepen voelen de prenten online af te beelden? Zou de SP kamervragen stellen over de vrijheid van meningsuiting?

De kans is klein. Maar als het om het beledigen van moslims gaat, is het incasseringsvermogen van de Nederlandse progressieve elite bijna oneindig. Gregorius de Zielige mogen ze laten lopen. Maar zouden we onze linkse vrienden in de redactiekamers en het parlement niet een keer op een educatieve reis naar Auschwitz kunnen sturen?

Verdonks oorlog van rijk tegen arm

Na Wilders en eerder Fortuyn is nu ook door Rita Verdonk met veel tromgeroffel een ‘nieuwe politieke beweging’ opgericht. Opnieuw staan de media bol van de hype dat we met een frisse wind door het Nederlandse politieke bestel te maken zouden hebben.

Door Bart Griffioen

Bij de lancering van Verdonks Trots op Nederland (TON) begin april waren ruim 200 journalisten aanwezig om van de promotieshow verslag te doen. In een recente peiling van NOVA stond Verdonks beweging op 23 zetels. Maar achter TON gaat een agenda schuil die zich slechts van de gevestigde partijen onderscheidt door een nog hardere vorm van neoliberalisme en nationalisme.

Het lanceren van Verdonks site met het zogenaamd vernieuwende Politiek 2.0-systeem moest het eerste wapenfeit zijn in de strijd tegen de ‘oude politiek’. Partijcongressen, het stemmen over moties en resoluties – het is allemaal ‘ouderwets’. Met een druk op de knop zou het nu mogelijk zijn de mening van ‘het Nederlandse volk’ te peilen en bundelen, om daarmee de Haagse elite wakker te schudden.

Maar door wie en waar wordt beslist over het partijprogramma van TON? De overeenkomst met de partij van Wilders is opvallend – van beide ‘bewegingen’ kun je geen lid worden. Nieuw daarbij is de bv die TON heeft opgericht ter sponsoring van Verdonk. Hierdoor zijn regels voor financiële openbaarheid niet van toepassing en is ondoorzichtig uit welke hoek de partij wordt gesponsord en beïnvloed. SP-Kamerlid Ronald van Raak zei daarover terecht dat dit ‘Amerikaanse toestanden’ creëert.

Verdonks ambities zijn op meerdere manieren dubieus. De macht in Nederland moet niet gedemocratiseerd worden, maar juist gecentraliseerd: ‘De Tweede Kamer kan terug naar 75 zetels, dan kan men zich bezighouden met de echt belangrijke zaken en daarnaast heeft dat effect op het aantal ambtenaren, die hoeven zich namelijk niet meer te buigen over onbenullige en overbodige vragen.’

Blijkbaar heeft TON zo haar eigen opvatting over wat de stem van het volk nu eigenlijk zegt. Toen die stem zich afgelopen jaren in meerderheid uitsprak tegen de Europese Grondwet, de Irak-oorlog of voor een generaal pardon, stond Verdonk keer op keer aan de andere kant. Als voormalig VVD-kopstuk en minister van Integratie is ze dan ook verre van een nieuwkomer.

De liberale pleitbezorgster van de eigen verantwoordelijkheid van het individu hielp in meerdere regeringscoalities actief mee aan de neoliberale bezuinigingspolitiek die zoveel mensen verder in verdrukking heeft gebracht. Dat betreft niet alleen de asielzoekers die zij door uitzetting de armoede, honger en zelfs dood hielp injagen, maar ook de grote groep mensen die onder Balkenendes kabinetten hun levensstandaard voelden kelderen en hun wijken zagen verpauperen. De ‘criminelen’ die zij nu zo repressief wil aanpakken zijn voor een groot deel de mensen aan de onderkant die door dit afbraakbeleid verder aan de kant zijn gezet. Het ‘eigendom’ dat zij wil beschermen, zijn niet de huurwoningen van degenen die worden bedreigd met uitzetting of het afsluiten van gas en licht.

Over de criminaliteit aan de bovenkant van de maatschappij, zoals de bouwfraude of de belastingontduiking aan de top horen we TON dan ook niet. Sterker, een deel van ondernemend Nederland in het algemeen en de vastgoedsector in het bijzonder is juist een van Verdonks belangrijkste steunpilaren.

Het is een teken van de diepe onvrede die leeft in de BV Nederland over de ‘traagheid’ waarmee naar haar mening maatregelen zoals de inperking van de ontslagbescherming onder het huidige kabinet worden doorgevoerd. Waar delen van het bedrijfsleven Wilders net iets te radicaal vinden om hun belangen in de huidige periode te helpen veiligstellen, biedt het neoliberale ultraconservatisme van TON nieuwe hoop.

Op de website van TON zijn over meerdere thema’s de standpunten nog in ontwikkeling en verklaart Verdonk te ‘rekenen op u’. Maar opvallend uitgesproken is Verdonk over ‘veiligheid’ en ‘integratie’. Onder het oranje suikerlaagje gaat een racistische koers schuil tegen wat Verdonk in haar lanceringsspeech ‘buitenlandse overheersing’ noemde – Nederland zou overspoeld worden door gelukszoekers uit ‘andere culturen’. Verdonk wil ‘iedere nieuwkomer heel duidelijk maken wat de rechten en de plichten zijn als je in ons land wilt wonen (…) Voor wie zich niet aan de afspraken houdt is het retour naar het land van herkomst’.

Over de rechten van nieuwkomers en allochtonen die hier al langer wonen is Verdonk opvallend kort van stof. Bij plichten echter moeten we onder andere denken aan ‘het spreken en schrijven van de Nederlandse taal’ en ‘het kennen en onderschrijven van de normen en waarden van onze rechtsstaat’. In die rechtsstaat zou er volgens Verdonk overigens geen ruimte meer mogen zijn voor slavernijmonumenten. Net als Wilders gebruikt Verdonk racisme en angstpolitiek als een stormram tegen links, voor een radicaal rechtse agenda die de belangen van gewone mensen – allochtoon en autochtoon – juist aanvalt.

Lees meer in het nieuwe nummer van de Socialist

Nederlaag Italië is waarschuwing

Een verkiezingsoverwonning voor Berlusconi’s Trots op Italië, van rechts geflankeerd door de Lega Norte met 9 procent, zou op zichzelf al slecht nieuws genoeg zijn. Maar het volledig verdwijnen van radicaal links uit het parlement maakt dat de nederlaag dubbel zo hard aankomt. Een nederlaag die links aan zichzelf te wijten heeft.

In de eerste jaren van dit decennium was Italië een voorbeeld voor radicaal links in Europa. In de zomer van 2001 speelde de partijleider van Rifondazione Communista een cruciale rol in een uitbarsting van verzet, door na de dood van Carlo Giuliani tijdens de G8-protesten in Genua op te roepen om uit het hele land extra treinen en bussen te regelen. De repressie in Genua was door Berlusconi en zijn fascistische coalitiepartner Fini bedoeld om de opkomst van de sociale bewegingen te breken. In plaats daarvan werd Genua een symbolisch keerpunt voor links.

Een jaar later vond in Italië het eerste Europees Sociaal Forum plaats. Een miljoen demonstranten gingen aan het eind van het Forum de straat op tegen de dreigende oorlog in Irak. Nergens in Europa was de anti-oorlogsbeweging in die maanden zo sterk als in Italië. Ook de arbeidersbeweging was in opkomst, met een serie algemene stakingen tegen het neoliberale beleid van Berlusconi.

Deze druk vanaf de straat bracht Berlusconi steeds verder in de problemen. Geplaagd door corruptieschandalen, leidde hij in 2006 een grote verkiezingsnederlaag tegen de sociaal-democraten van Prodi en de linkse Rifondazione Communista. Maar in plaats van de energie van de sociale bewegingen te gebruiken om ook een nieuwe regering onder de rechtse sociaal-democraat Prodi tot concessies te dwingen, beargumenteerde de leiding van Rifondazione Communista dat een coalitie met Prodi nodig was. Om aan een regering te kunnen deelnemen sloot de partij een serie fatale compromissen.

In plaats van een breuk met Berlusconi’s neoliberale beleid, zette de regering-Prodi dit beleid op alle belangrijke punten voort. Misschien nog wel schokkender, was dat alle parlementsleden van Rifondazione op één na stemden voor het sturen van troepen naar Afghanistan en Libanon. Dit verraad verlamde de krachtige anti-oorlogsbeweging voor meer dan een jaar.

Berlusconi kon de demoralisatie gebruiken om alle problemen van Italië aan links te wijten. De druk op de regering leidde uiteindelijk tot de val van het kabinet. In de verkiezingen was Berlusconi’s belangrijkste tegenstander Veltroni, die de rechtse sociaal-democraten en de christen-democraten vertegenwoordigde op een gezamenlijke lijst. Zijn campagne, met een sociaal programma dat net zo liberaal was als dat van Berlusconi en zich verder vooral richtte op ‘normen en waarden’, wist niemand te enthousiasmeren.

Veltroni verloor met ruim tien procentpunten van Berlusconi. Rifondazione Communista, drie jaar geleden één van de belangrijkste succesverhalen van radicaal links in Europa, verloor al haar zetels. Het is een belangrijke waarschuwing voor alle andere linkse partijen in Europa, die denken dat ze successen kunnen boeken door steeds verder naar het midden op te schuiven.

Wortels van de ‘verWildering’

Het aangekondigde verschijnen van ‘Fitna’ (Wilders, the movie) houdt Nederland in zijn greep, en het kabinet heeft de terreurdreiging zelfs verhoogd. In het nieuwste nummer van de Socialist gaat Peyman Jafari op zoek naar de wortels van de ‘verWildering’.

Sinds de verkiezingen van 2006 is Geert Wilders de belangrijkste exponent van populistisch en neoconservatief rechts in Nederland, maar niet zonder concurrentie. Ook ‘IJzeren Rita’ laat een hard rechts geluid horen tegen allochtonen en vóór meer vrije markt en nationalisme. Hun oud-VVD-collega Henk Kamp pleit voor een ‘harde aanpak van vreemdelingen’ en DNA-tests voor immigranten die met iemand in Nederland willen trouwen. Politici van het CDA, zoals Eurlings en Verhagen, laten een neoconservatief geluid horen. Maar hoe heeft het zover kunnen komen?

In de jaren negentig ageerde Frits Bolkestein (VVD) tegen vluchtelingen en de islam. In 2001 brak Fortuyn landelijk door met zijn strijd tegen de politieke elite en ‘islamisering’. Ook in de rest van Europa verrijzen rechtse partijen die veel verder gaan dan traditionele liberalen. Er zijn een aantal belangrijke factoren die verklaren waarom een deel van rechts een extremistische weg is ingeslagen, en waarom die boodschap in vruchtbare bodem valt.

In de afgelopen drie decennia hebben opeenvolgende regeringen een neoliberaal beleid gevoerd. De vrije markt rukte op via bijvoorbeeld privatisering en het wegbezuinigen van sociale voorzieningen, zoals buurthuizen en maatschappelijk werk. De sociale huisvesting verslechterde en problemen zoals werkloosheid en armoede stapelden zich op in een groeiend aantal wijken, die bovendien multicultureel waren geworden.

Inmiddels leeft een op de tien huishoudens op of onder het sociale minimum. Bij allochtonen is dat drie op de tien huishoudens en de werkloosheid is ook hoger. Mensen kunnen in deze situatie, waarin de wijk achteruit gaat en de angst om inkomen of baan te verliezen toeneemt, elkaar de schuld geven. Dat angst een grote rol speelt blijkt uit het feit dat Wilders zijn meeste stemmen in de plaatsen krijgt waar juist weinig allochtonen leven.

Sociaal-economische problemen leiden niet altijd tot racisme. Mensen kunnen ook voor elkaar opkomen om de situatie voor iedereen – allochtoon en autochtoon – te verbeteren. Maar wat gebeurt er als er geen organisatie is die zich inzet voor zo’n verandering? Dan maakt hoop plaats voor verbittering. Lange tijd werd de PvdA door werkende mensen gezien als een partij die hun situatie kon verbeteren. Velen, zoals in het ‘rode’ Rotterdam, voelden zich echter in de steek gelaten toen de PvdA steeds meer naar rechts verschoof.

Door de groeiende kloof tussen arm en rijk is de afkeer van de vrije markt toegenomen. Dit heeft traditioneel rechts, met name de VVD, voor een dilemma geplaatst. Aan de ene kant kan rechts geen afstand doen van het neoliberalisme omdat dit de belangen van zijn sociale basis, de top van het bedrijfsleven dient. Aan de andere kant kan het de kiezers niet enthousiast krijgen met de belofte van meer van hetzelfde. Om dit dilemma te doorbreken en kiezers aan zich te binden, heeft een deel van rechts gekozen voor een neoconservatieve koers. Centraal hierin staat de politiek van de angst en de nadruk op ‘normen en waarden’ en ‘orde en veiligheid’.

Neoconservatieven willen een nieuw ‘wij-gevoel’ creëren door een hetze tegen de islam en het aanwakkeren van nationalistische gevoelens. Daarom noemt Verdonk haar partij Trots op Nederland, roept Wilders op tot de verdediging van de Nederlandse cultuur en trekt Kamp van leer tegen ‘vreemdelingen’. Doel van die racistische politiek is om mensen die dezelfde belangen hebben te verdelen en de aandacht af te leiden van de werkelijke problemen.

Wat echter meer dan alles voeding geeft aan het nieuwe racisme is de zogenaamde ‘oorlog tegen terrorisme’. Na 9/11 spraken politici als Bush van een ‘aanval op de westerse beschaving’. De impliciete vijand waren de moslims. Het terrorisme van een kleine groep werd afgeschoven op alle moslims en de oorzaken die terrorisme voeden werden verzwegen – zoals armoede en wanhoop, westerse steun aan dicators als Mubarak in Egypte en Musharraf in Pakistan en twee eeuwen buitenlandse inmenging, kolonialisme en bezetting zoals in Palestina. Islamofobie is in feite de andere kant van de ‘oorlog tegen terrorisme’.

Gevestigd links is te lang stil geweest over racisme. Eind februari liet Jan Marijnissen van de SP eindelijk van zich horen toen hij Wilders terechtwees vanwege zijn discriminerende uitspraken. Deze welkome stap werd helaas door Femke Halsema van GroenLinks afgestraft als ruw taalgebruik. Wat nodig is, is een links met het lef om zich consequent tegen het racisme uit te spreken. Om het geluid tegen racisme en vóór solidariteit verder te versterken en verbreden, hebben de IS samen met anderen het initiatief genomen voor de Nederland Bekent Kleur-manifestatie op zaterdag 22 maart in Amsterdam. We hopen dat ook politieke partijen als de SP en GroenLinks en organisaties als de vakbonden zich bij dit initiatief aansluiten. Samen kunnen we het tij keren.

Het complete artikel is te lezen in de papieren versie van de Socialist. Neem hier een (proef)abonnement!

Afscheid van Leon de Winter

Dat was een mooi kerstcadeau dit jaar. Op 26 december schreef Leon de Winter zijn afscheidsbrief voor Elsevier, het ‘bestgemaakte politieke weekblad van Nederland’.

Door Pepijn Brandon

Helaas, literatuurminnend Nederland, De Winter schrijft nog wel aan zijn volgende roman. Maar politieke krabbels, daarvoor is hij te moe. Misschien heeft het iets te maken met het naderende aftreden met Bush, of misschien heeft hij al het gepraat over vrede door Israëlische diplomaten te serieus genomen. Zeker is dat deze dappere strijder tegen ‘de Krachten van de duisternis’ – hier is de Grote Literator zelf aan het woord – zijn hoofd een beetje laat hangen. Is er dan niemand die oorlogvoeren nog serieus neemt?

Leon de Winter wel. Hij is, zo vertelt hij ons aan het begin van zijn afscheidsbrief, ‘een beetje gek geworden na 11 september 2001’. Terwijl sommigen van ons nog bezig waren te treuren over de slachtoffers die op die dag onnodig waren gevallen, was hij al bezig zijn zwaard om te gorden. Hij wilde bloed zien. Daar hebben we inmiddels stromen van gekregen. Zoveel, dat zelfs veel conservatieve Amerikanen zich af beginnen te vragen of ze hun doel niet wat voorbij zijn geschoten. Leon de Winter niet. De slachtoffers aan de andere kant van de ‘War on Terror’ bestaan voor hem simpelweg niet. In de zomer van 2006 organiseerde hij zelfs een demonstratie voor meer bombardementen – dit keer om Israël aan te moedigen om de strijd tegen de terroristen van Hezbollah in Libanon nog wat serieuzer aan te pakken. Maar inmiddels kan hij zich alleen maar verbazen over het gebrek aan doorzettingsvermogen van zijn medestanders, de ‘lafheid vermomd als tolerantie’ en ‘de kabouters in het kabinet’.

Hij heeft in zijn werkkamer een kast vol boeken over de islam staan, en vindt zich daarom – samen met nog een half miljoen Wilders- en Verdonkstemmers – een echte islamspecialist. Dat brengt hem tot de volgende uiting van nuance, waarvoor hij vast die hele kast met boeken van kaft tot kaft heeft moeten lezen: ‘De gedachte dat meer dan een miljard mensen zich hysterisch overgeven aan een verschijnsel dat zo overduidelijk een mythische constructie uit de zevende en achtste eeuw is, maakt me moedeloos.’ Elke moslim die De Winter tegenkomt op straat is waarschijnlijk ook totaal los van de wereld, woest zwaaiend met zijn armen, en stoot vreemde oerklanken uit. Dit in tegenstelling tot onze rechtse huiscolumnist, die – te oordelen naar zijn schrijfstijl – beschikt over een grote emotionele kalmte. Althans, daarover zou hij beschikken als hij niet een beetje gek was geworden op 11 september. Maar ja, dat kwam ook door ‘de moslims’.

De Winter heeft zijn pauze verdiend. Hij mag hem van mij zo lang maken als hij wil. Hij heeft zijn best gedaan. Als we over tien jaar nog geen kernoorlog zijn begonnen tegen de vele vijanden die het Vrije Westen bedreigen, kan Leon de Winter in ieder geval zeggen dat het aan hem niet heeft gelegen.

Verstandige taal over 'Politicus van het Jaar'

Geert Wilders is volgens een peiling van Radio 1 onder publiek en parlementaire pers de Politicus van het Jaar, 'omdat hij 'het debat weet te domineren''. Beter zou zijn: omdat hij met zijn hatelijke gestook veel aandacht weet te verwerven. Zijn eerste bijdrage aan een gedachtewisseling die ‘debat’ mag heten moet ik namelijk nog tegenkomen. Dick Pels, publicist verbonden aan de linkse denktank Waterland, heeft samen met Boukje Prins een krachtig commentaar op Wilders en zijn haatzaaierij geleverd.

Langzamerhand komt de discussie los over hoe het broodnodige tegengif tegen Wilders'politiek kan worden gemaakt en verspreid. Opvallende bijdragen zijn te vinden op Waterlog, het 'Weblog van Waterland, links-progressieve denktank.' Een gastcolumn van een zeker Zero is een pleidooi dat eerder tegen Doekle Terpstra en zijn oproep dan tegen Wilders is gericht. Wilders zelf moeten we negeren: 'Wat we nodig hebben is een groepering die Geert Wilders niet verwaardigt met welke mening dan ook.' Een bijdrage van een zekere Dylan beargumenteert dat we Wilders’ uitspraken beter in het belachelijke kunnen trekken: 'niet demoniseren maar ridiculiseren' is zijn advies.

Verstandige taal komt van Dick Pels en Baukje Prins. De twee pleiten voor krachtige tegenspraak tegen Wilders. Waar Wilders uithaalt moet verbaal stevig teruggemept worden. Over zijn ‘verbale agressie’ en zijn islamofobe initiatieven: 'Ook al verdedigen we het recht van Wilders om dit te zeggen en dit te doen, dat hoeft ons niet te beletten om zijn standpunten abject en zijn optreden minderwaardig, onbeschaafd en gevaarlijk te noemen.'

Ze besluiten met: 'Wilders is een volksnationalist die, mede gezien zijn nieuwe liefde voor het parlement, vooralsnog als democraat moet worden beschouwd. Maar het is op het randje. Het is beschamend en verontrustend dat een politicus met deze fascistoïde denkbeelden anno 2007 kan worden verkozen tot de beste politicus van het jaar.'

Actie van start tegen discriminatie door Geert Wilders en PVV

Antiracisme-organisatie Nederland Bekent Kleur heeft geschokt gereageerd op de uitspraken vandaag van PVV-leider Wilders over het afschaffen van artikel 1 van de Grondwet.

Woordvoerder Rene Danen: "Wilders omarmt daarmee discriminatie en maakt racisme tot de ideologie van zijn partij". De antiracisme-organisatie start daarom nog vandaag een handtekeningenactie op internet. Iedereen die zich wil uitspreken tegen de intolerante standpunten van de PVV kan kleur bekennen op http://www.nederlandbekentkleur.nl/. De organisatie wil daarmee zichtbaar maken dat de overgrote meerderheid van Nederland het gedachtegoed van de PVV afwijst.

Geert Wilders vindt dat artikel 1 uit de Grondwet, het non-discriminatiebeginsel, moet worden veranderd. De wijziging moet het mogelijk maken moslims anders te behandelen dan niet-moslims. In weekblad HP zegt hij: "Ik wil een nieuw artikel 1, waarin de Leitkultur van het Westen wordt verwoord. Er mogen van mij in Nederland best joodse en christelijke scholen bestaan, maar geen islamitische scholen."

Volgens Nederland Bekent Kleur is het schandalig dat Wilders mensen in de wet anders wil behandelen op basis van hun afkomst, godsdienst of huidskleur. "Puur racisme", volgens de organisatie die sinds 1992 actief is Nederland.

Teken ook op de website van Nederland Bekent Kleur: http://www.nederlandbekentkleur.nl/

Bestel de Geert Wilders poster van de Internationale Socialisten:http://www.internationalesocialisten.org/

Steun oproep tegen verWildersing bemoedigend

De brief van Doekle Terpstra waarin hij 'leiders van maatschappelijke bewegingen' oproept om stelling te nemen tegen Wilders en zijn giftige gedachtegoed, heeft onverwachts veel weerklank gekregen. Hoe zeer Terpstra een gevoelige snaar raakt, blijkt ook uit de reactie van Wilders zelf. Die noemt de brief maar liefst 'een abjecte brief van een gevaarlijke man'. Vrij vertaald: een initiatief dat de opmars van Wilders wel eens serieus kan helpen dwarsbomen.

Die 'gevaarlijke man' is een geen radicaal links figuur. Juist dat maakt zijn initiatief zo opmerkelijk. Doekle Terpstra is ex-voorzitter van het CNV, momenteel voorzitter van de HBO-raad en lid van het CDA. Zijn oproep zegt dingen die gezegd moeten worden: 'Telkens opnieuw creëert Wilders over de ruggen van moslims een podium voor zichzelf en stuurt hij bewust aan op polarisatie in de samenleving.' En hij doet een beroep op ' 'redelijke mensen' – waartoe ik mijzelf ook reken' en zegt: 'Wanneer staan wij eens op? Wanneer manifesteren wij ons met een oproep dat genoeg, genoeg is?' Hij sluit af met de hartenkreet: 'Vakbonden, werkgevers, moslims, kerken, humanisten en andere groeperingen en instellingen: kom bijeen een keer het tij'.

De oproep krijgt steun. Mohamed Sini, van de stichting Islam en Burgerschap, heeft inmiddels initiatief tot een tegenbeweging genomen. Rene Danen, van Nederland Bekent Kleur en veteraan van actiebewegingen in Nederland, steunt het initiatief. Inmiddels heeft ook directeur van Vluchtelingenwerk Nederland, Edwin Huizing, gezegd de oproep van Terpstra te onderschrijven. 'We moeten elkaar zien te vinden in een gezamenlijke agenda tegen de Verwildering in de samenleving', zegt hij. Bemoedigende geluiden.

Het begin van wat een breed initiatief tegen de islamofobe politiek van de haat die Wilders propageert is er. Hopelijk wordt het een initiatief dat verder gaat dan kopstukken van grote maatschappelijke organisaties. Hopelijk vinden juist ook gewone mensen uit al deze groepen en ook daarbuiten, hun plek in zo’n brede beweging. Antiracisme en het stoppen van Wilders’ haatzaaierij zijn immers een zaak van ons allemaal samen.

Tegen de Nederlanderigheid

Wie op een demonstratie van andersglobalisten, antikapitalisten, radicale vakbondsactivisten komt hoort het: "Hoe laat is het?” roept één betoger door een megafoon 'Solidariteit!' klinkt het uit honderd kelen terug. Het werkt niet op papier, maar wel als je het hoort. Rechts heeft echter tegenwoordig haar antwoord klaar op die solidariteit. Dus klinkt het uit de keel van duizend politici en als wetenschapper vermomde columnisten: 'Identiteit! Nationale identiteit!' Nederlanderigheid is het, vervelend gezeur. Maar zit er meer achter?

Door Peter Storm

Nationale identiteit, nationale cultuur: retoriek van die strekking komt langs in allerlei varianten. Potsierlijk was de Balkenende-variant, toen hij riep om herleving van de 'VOC-mentaliteit'. Die verwijzing naar het glorieuze koloniale verleden wordt inmiddels ter harte genomen, het leger dat naar Uruzgan gestuurd is weet de ‘inlanders’ naar behoren te ‘tuchtigen’ door hun dorpen plat te gooien, zoals in juni in Chora. Ging zoiets vroeger met geweren, tegenwoordig hebben ze daar houwitsers voor, zodat je niet meer oog en oog met onschuldige mensen hoeft komen te staan. Beter voor de nachtrust van de betrokken militairen, en minstens zo effectief.
Een soortgelijke verheerlijking van een gewelddadig nationaal verleden tekende de herdenking van admiraal Michiel de Ruyter, slavenhouder en oorlogsvoerder, de Donald Rumsfeld van zijn dagen. Waarin een klein land groot was – en kan zijn: roof en massamoord overzee. Dat is de strekking, humanitair verpakt, met normen en waarden en een strikje eromheen om 'de boel bij elkaar te houden.'

Toen kregen we minister Vogelaar. Zij opperde dat het denkbaar was dat de Nederlandse cultuur (dat dierbare familielid van de nationale identiteit) over een paar eeuwen misschien niet meer puur joods-christelijk was, maar misschien ook wel joods-christelijk-islamitisch. Het land was te klein om de verontwaardiging te herbergen: de verfoeide islam mede als bron van 'onze' cultuur!

Dat er in Nederland allang zichtbare culturele tekenen van Islamitische herkomst zijn – van de aanwezigheid van moskeeën tot de plek die schrijvers en artiesten van islamitische achtergrond in Nederland innemen (denk aan Kader Abdulah en Ali B.) wordt behendig 'vergeten'. Zelfs mensen als Hirsi Ali, Ellian en Jami, ex- en anti-moslims van beroep, zijn gevormd in culturele achtergronden waar de islam wezenlijk bestanddeel van was.

Door deze mensen in de armen te sluiten bijten identiteitsfanaten in hun eigens staart: hun boegbeelden laten zien dat Vogelaar gelijk heeft, en niet pas over honderd jaar. Immers, zoals de goeroe van het identiteitsdenken in Nederland, wijlen de heer professor doktor generalissimo Fortuyn al zei: cultuur is geen jas die je kunt uit doen. Of geldt dat opeens niet als het om bevriende intellectuelen gaat die zo nuttig zijn om een anti-Islam-verhaal geloofwaardig te maken?

Het werd nog leuker toen prinses Maxima haar bijdrage deed, bij de presentatie van een WRR-rapport. Ze zocht al zeven jaar naar die Nederlandse identiteit, en had hem nog steeds niet gevonden. Dus: "dé Nederlander bestaat niet." Zelden heeft het intrappen van een open deur meer lawaai gemaakt, een virulente uitbraak van Nederlanderigheid trok door de polder en de grachtengordel. Voor het inzicht dat iedereen anders is, dat gemeenschappelijke nationale kenmerken in feite niet bestaan, hoeft toch niet de intellectuele noodtoestand te worden afgeroepen? Ze zei er zelfs nog bij "net zomin als dé Argentijn bestaat." Het hielp allemaal niets: de prinses had Nederland niet begrépen, en gaf "politiek-correcte prietpraat"(Wilders) ten beste. Oranjeverenigingen vielen zelfs over haar heen. Al die voorvechters van het Nederlanderisme keerden zich tegen uitgerekend de prinses, onderdeel van dat nationale identiteitssymbool bij uitstek: het koningshuis.

In de discussies die uitbraken werd soms voorzichtig geïnformeerd wat die Nederlandse identiteit eigenlijk was. Twee dingen kwamen uit de mond van onze kersverse nationale trots, Rita Verdonk: taal enerzijds, grondwet en rechtsstaat anderzijds. De taal bindt veel Nederlanders aan Vlamingen, mensen in Frankrijk, Australiërs en Canadezen en Nieuw-Zeelander wiens grootouders geëmigreerd zijn maar die bij sommige gelegenheden nog altijd Nederlands spreken en die vaak op hun oude dag naar Nederlandstalige verzorgingshuizen gaan. Omgekeerd is de taal van de overheidsbureaucratie volstrekt onverstaanbaar voor veel van de mensen wiens leven die overheidbureaucratie via formulieren en loketten vergalt. Taal en identiteit vallen niet op een zinnige wijze samen.

En dan die grondwet en die rechtsstaat. Die zitten vol geïmporteerde beginselen. De scheiding der machten, een ideetje van Montesquieu, een Fransman uit de achttiende eeuw. Het menselijke geweten als toetssteen tegen overheidstirannie, een ideetje van Calvijn uit Geneve. Import, veel van die rechtsstaatbeginselen, er is weinig 'Nederlands' bij. En die Grondwet: moet je daarmee instemmen om erbij te horen? Valt het vooral uit keurige witte heren bestaande Republikeinse Genootschap (als dat nog bestaat althans) buiten de 'Nederlandse identiteit'? De grondwet voorziet immers in een monarchie, een republiek is daarmee 'on-Nederlands', strijdig met 'onze identiteit'. En hebben ze in andere landen geen vergelijkbare grondwet en rechtsstaat? Wat is daar 'Nederlands' aan? Of heb ik het weer 'niet begrepen'?

Maxima had natuurlijk gelijk: dé Nederlander bestaat evenmin als dé Argentijn, dé Duitser, dé Irakees, dé Afghaan. Ja, ze had makkelijk praten – als iemand die niet zozeer de cultuur van welke natie dan ook geabsorbeerd heeft maar de cultuur van de jet-set en de groten der aarde in Buenos Aires en New York heeft geabsorbeerd voordat ze het Nederlandse filiaal van die jet-set, het Oranjehuis, mocht komen verrijken. Maar wat ze zei was een banale gemeenplaats, niets meer.

Vanwaar die rechtse woede over haar uitspraken, over die van Vogelaar, over iedereen die 'identiteit' en 'cultuur' als bindmiddel in twijfel trekt, hoe voorzichtig ook? Identiteit staat haaks op het soort solidariteit waar links naar streeft. In plaats van horizontale solidariteit van mensen onderaan tegenover de top – schematisch: van arbeid tegen kapitaal – stelt het verticale solidariteit van mensen van laag tot hoog, verenigd in culturele eenheid achter vlag en traditie.

Identiteit sluit in. Het sluit degenen in, van hoog tot laag, die 'erbij horen': de ware Nederlanders, wie dat ook mogen zijn. Arbeiders en directeur maken deel uit van dezelfde 'nationale gemeenschap', hun conflicten zijn ondergeschikt aan het belang daarvan, en ze delen een identiteit. Erg handig wel voor de directeur: het verzet tegen zijn macht en zijn rijkdom kun je vervolgens als 'on-nationaal' wegzetten.

Identiteit sluit ook uit. Interne binding moet bevestigd worden door tegen ‘de buitenstaander’ aan te schoppen. Die buitenstaander, in dit verhaal, is boven alles: de moslim. Het identiteitsverhaal heeft in Nederland islamofobe ondertonen. Iemand als Wilders haakt daar bij aan, radicaliseert het verhaal naar rechts, en bouwt er een griezelig sterke politieke kracht op. In zijn verhaal is 'de islam' de vijand.

Maar in zijn doelstellingen lezen we over afschaffing van minimumloon en halvering van het aantal ambtenaren. Het islamofobe identiteitsverhaal is magneet om een achterban mee te bouwen, en tegelijk façade om zijn asociale oogmerken buiten beeld te houden. Daarom kan hij het niet hebben als iemand vaststelt dat die identiteit onvindbaar is.

De retoriek van Verdonk is verwant, al heeft zij momenteel een andere volksvijand nummer één gevonden: de file. Maar het hameren op nationale trots om ondernemend Nederland daarmee élan te geven over de ruggen van ons allemaal samen – dat deelt ze met Wilders, Fortuyn, en hoe de nationale identiteitsprofeten van gisteren, vandaag en morgen maar mogen heten. Hun identiteitspraat is wapen tegen de solidariteit die we zo hard nodig hebben.

Ondernemerstrots met vlaggetje erop

De Lijst Pim Verdonk is een feit: het gaat Trots Op Nederland heten, oftewel TON. Jan Marijnissen merkte al droogjes op: "TON? Inderdaad, holle vaten klinken het hardst." Maar het holle vat is zich al snel aan het vullen – met geld. "Ze bellen hem al: ‘gulle gevers’, zegt hij: directeuren, grootaandeelhouders, ondernemers."

De ‘hij’ uit dit NRC-citaat is Hans Nieukerke, die de centen van TON gaat beheren. Het laat zien uit welke hoek de Verdonk-wind waait: uit die van ondernemend rechts. TON zoekt als achterban "alle Nederlanders die zich niet begrepen voelen door de bestaande partijen." Maar de ruggengraat van de beweging die Verdonk het premierschap zou moeten bezorgen woont niet in de Bijlmermeer, de Schilderswijk of in Ondiep. Het zijn vooral de 'onbegrepen' ondernemers, die de spreekwoordelijke 'daadkracht' van Rita zien als breekijzer tegen datgene wat hun ongebreidelde zakendoen dwarsboomt. De "trots op Nederland" is bovenal gefrustreerde ondernemerstrots met een vlaggetje erop.

Opvallend is hoe on-origineel de hele Verdonk-vertoning feitelijk is – en hoe autoritair. Het is de truc van Pim Fortuyn in een nauwelijks nieuw jasje. De pose van rebel die als buitenstaander die het voor het 'gewone volk' opneemt, tegen de 'Haagse elite'. De retoriek van 'niet rechts, niet links'. Het prediken van een 'nieuwe politiek'. En ook Fortuyn, met al zijn volkse praat, deed zijn ding in nauwe samenspraak met zakenlieden – in zijn geval allerlei projectontwikkelaars en zakenman Harry Mens.

Zoals Fortuyn deel was van de Haagse elite – hij was in de jaren negentig met alle grote partijen in zee geweest, en pas voor zichzelf begonnen toen geen ervan het geschikte voertuig voor zijn ongebreidelde ambities wilde worden – zo is Verdonk dat, als ex-gevangenisdirecteur maar vooral ex-minister en vooraanstaand VVD-er natuurlijk ook. De rebelse pose als stem des volks is precies dat: pose, theater, bedrog. Dat is de 'nieuwe politiek' van Verdonk ten voeten uit.

Al die 'onbegrepen Nederlanders' namens wie Verdonk zegt te spreken krijgen zelf zorgvuldig géén greep op het vehikel voor Verdonks ambities dat TON is. Daarom wordt TON geen partij - met leden en dus mogelijkheid tot invloed – maar een beweging.

Mensen mogen betalen en ideetjes mailen aan Rita en haar adviseurs. Maar het is Rita die, samen met die adviseurs, de dienst uitmaakt. En het geld waar TON zich mee vult, zal haar keuzes en die van haar entourage bepalen. Al die ondernemingsvriendelijke daadkracht mag natuurlijk niet voor de voeten gelopen worden door democratische oprispingen van doodgewone mensen.

De honderdduizenden fans mogen nu dokken, straks op Verdonk stemmen – en verder hun kop dichthouden terwijl IJzeren Rita met harde hand regeert, het land asfalteert en vluchtelingen deporteert. Peilingen geven aan dat ze nog een kans maakt ook met haar gevaarlijke ambitie. Die ambitie kan maar beter in alle democratische openheid gestuit worden.

Paddo-verbod: ongezonde vrijheidsbeperking

Minister Klink wil paddo’s gaan verbieden. Hiermee laat de regering weer haar conservatieve gezicht zien. Een vrij onschuldig genotmiddel wordt illegaal verklaard. Het is een aanval op vrijheid van mensen, niet omdat ze ongezond bezig zijn, maar omdat ze non-conformistisch zijn, hun eigen weg zoeken, alternatieve manieren van genot willen proberen.

De regering doet alsof paddo’s om gezondheidsredenen een verbod verdienen. Dat is onzin. Een rapport van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieuhygiëne (RIVM) uit 2000 vat de risico’s aldus samen op een schaal van 1 (geen risico) tot 5 (zeer groot risico): risico voor gezondheid van individu is 1,8; voor de volksgezondheid/ de samenleving: 2,9; voor openbare orde en veiligheid: 2,5; en voor criminele betrokkenheid: 1,8. Op alle fronten is het risico dus gering tot afwezig. Ja, het spul stoort de reactiesnelheid, je moet met paddo’s op niet gaan autorijden. Dat geldt ook voor alcohol, maar niemand overweegt een verbod op drank.

Maar hoe zit het met de nare incidenten, ook sterfgevallen waar de politiek zich bij het aandringen op een paddoverbod op beroept? Het rapport zegt: “Dit is vooral te wijten aan optredende paniek- en angstaanvallen (…) de setting speelt hier echter een grote rol: onervaren toeristen in een voor hen vreemd land gebruiken in korte tijd allerlei (soft)drugs.. Het optreden van angst- en paniekaanvallen kan dus niet altijd uitsluitend aan het gebruik van paddo’s worden toegeschreven.” Riskant is ondeskundig gebruik. Het spul gaat pas na verloop van tijd werken. Als je dat niet weet, en je merkt niet direct impact na inname, en je neemt vervolgens nog een portie, veel meer dan een gangbare dosis – dán kan het riskant worden. Vijf glazen whisky in tien minuten zijn ook niet gezond.

Een incident in juli van dit jaar maakt duidelijk hoe absurd een paddoverbod is. Een Deense automobilist scheurde in Amsterdam met een auto langs enkele tenten met kinderen erin op een camping. Hij had paddo’s gebruikt – en wiet en alcohol. Wie zegt dat het paddo’s waren die zijn levensgevaarlijke rijtoer stimuleerden? Waarom niet de alcohol, of de hele cocktail?

Verbieden is onterecht, en bovendien gevaarlijk. Momenteel is er nauwelijks verband tussen paddo-handel en georganiseerde misdaad. Door het te verbieden drijf je de paddo-handel juist in criminele armen. Voorlichting bij bovengrondse verkooppunten wordt lastig als je paddo’s via een verbod dus ondergronds jaagt. Bovendien zijn paddo’s eenvoudig zelf te kweken – maar dan ontbreekt kwaliteitscontrole nogal. Ondeskundig en daardoor riskant gebruik zal toenemen, de kans op dodelijke ongelukken zal stijgen. Het paddo-verbod moet er niet komen, campagnes daartegen verdienen steun – of je nu gebruikt of niet.

Kijk ook op http://reddepaddo.nl/
Het RIVM-rapport lees je via http://www.rivm.nl/bibliotheek/digitaaldepot/CAM_paddos_risicoschattingsrapport.pdf

De mythe van een links kabinet

‘Een linkse begroting’: dat was de mening van de verzamelde Nederlandse pers na Prinsjesdag. De Volkskrant en het NRC vergeleken, in navolging van Mark Rutte, het kabinet zelfs met de regering-Den Uyl. In werkelijkheid sluit het beleid, met hier en daar een cosmetische aanpassing, naadloos aan op dat van Balkenende I, II en III.

- Koopkracht achteruit
Terecht richtte veel woede zich op het feit dat voor de meeste mensen de koopkracht achteruit gaat, terwijl de economie groeit. Jarenlang is ons verteld dat het nodig was lonen te matigen en te bezuinigen, omdat het economisch slecht ging. Nu moeten de meeste mensen dus opnieuw inleveren, terwijl het kabinet belooft dat we over een paar jaar de vruchten van de groei zullen plukken. Maar dit is er wel van afhankelijk dat die groei ook doorzet.
De rechtse partijen haalden een slimme truc uit, door dit beleid af te schilderen als typisch voorbeeld van ‘links beleid’, omdat de groepen met de laagste inkomens als enige niet in koopkracht inleveren. Maar met bewust ‘nivelleren’, het verminderen van inkomensongelijkheid, heeft dit niets te maken. In de eerste berekeningen die in de zomer naar buiten kwamen, zouden ook de laagste inkomensgroepen erop achteruit gaan. Voor de PvdA zou dit politieke zelfmoord zijn geweest, dus werden op het laatste moment nog wat lapmiddelen ingezet. Maar het belangrijkste deel van de belastingmaatregelen – verhoging van de BTW en accijnzen – is typisch liberaal denivelleren. Dit zijn maatregelen waaraan iedereen, arm of rijk, evenveel mee betaalt, en die dus de mensen met de laagste inkomens het hardst treffen.
Echt ‘links nivelleren’ zou betekenen dat er eindelijk maatregelen genomen zouden moeten worden tegen de topinkomens, maar dit weigert Bos categorisch. In plaats daarvan schuift hij de kosten van het beleid af op gezinnen met een modaal inkomen – grotendeels gewone arbeiders, die door Bos worden overgelaten aan de goedkope retoriek over belastingverlaging (voor de rijken) van Rutte, Verdonk en Wilders.

- EU-referendum geschrapt
Toen de voorstanders van de Europese Grondwet, onder wie de huidige regeringspartijen, in 2005 werden afgestraft door de kiezers, had iedereen zijn mond vol van de noodzaak te luisteren naar de bevolking. Nu het puntje bij paaltje komt, pleegt de PvdA een uitzonderlijk staaltje kiezersbedrog. Steeds heeft de partij volgehouden te staan voor een nieuw referendum, maar nu dat er daadwerkelijk zou kunnen komen, gaat ze ruggengraatloos overstag. Het huidige verdrag is alleen in de vorm, niet in de inhoud anders dan het document dat eerder door de kiezers werd afgekeurd. De naam ‘grondwet’ en het Europese volkslied zijn geschrapt, maar het harde neoliberale bezuinigingsbeleid en de verhoging van de militaire uitgaven blijven in tact. Dat, en niet de onsmakelijke propaganda over de ‘nationale soevereiniteit’ en ‘het verdwijnen van Nederland’, moet de kern zijn van de kritiek op dit verdrag.

- Neoliberale ‘hervormingen’ in tact
Toen PvdA-fractievoorzitter Tichelaar tijdens het debat over de begroting opschepte over de ‘breuk’ die dit kabinet heeft bewerkstelligd ten opzichte van de vorige kabinetten met de VVD, herinnerde Rutte hem er fijntjes aan dat op alle belangrijke punten de neoliberale ‘hervormingen’ van het vorige kabinet in tact blijven.
Neem het zorgstelsel. Het kabinet stopt een paar zaken terug in het verzekeringspakket, die er door de vorige regering uitgeschrapt waren. Maar ondertussen gaan de zorgpremies er, dankzij de privatisering van het stelsel, wel met rond de 130 tot 180 euro per jaar omhoog. Juist voor de mensen met de laagste inkomens zal dit een grote financiële klap betekenen.

- Wassen neus voor klimaat en vluchtelingen
Het klimaatbeleid en het generaal pardon waren twee linkse onderwerpen waarmee de PvdA pronkte bij de formatie. Maar de beloftes van een klein jaar geleden zijn weggesmolten als sneeuw voor de zon. Met trompetgeschal kondigde Balkenende het streven aan om met 30 procent CO2-reductie voorop te lopen in Europa. Dat streven is in zijn geheel in de vrieskast gezet. In plaats daarvan heeft het kabinet toestemming gegeven voor de bouw van vijf kolencentrales, die samen evenveel uitstoot zullen produceren als alle auto’s in Nederland.
Het generaal pardon wordt door staatssecretaris Albayrak niet veel humaner uitgevoerd dan gebeurd zou zijn door Rita Verdonk, die onder permanente druk stond van protest. Van de 2800 zaken die tot nu toe behandeld zijn, worden 1500 mensen alsnog uitgezet.

Door dit beleid af te schilderen als ‘links’, wordt het debat vernauwd tot een botsing tussen twee polen die nauwelijks van elkaar verschillen. Aan de ene kant staat het kabinet, met zijn neo-liberale economische beleid, zijn steun aan Bush, minachting voor democratie en inspraak van de bevolking, en neo-conservatieve gehamer op christelijke normen en waarden. De PvdA mag dit beleid verkopen aan linkse kiezers, maar heeft zelf niets te bieden. Aan de andere kant staat de rechtse oppositie, die moord en brand schreeuwt maar ondertussen alleen maar meer wil van hetzelfde. Meer liberaal beleid, het afschaffen van ontslagbescherming en het minimumloon, meer controle op burgers in het kader van ‘terrorismebestrijding’ en hun kruistocht tegen de islam, en steun voor Bush’ oorlog tot het uiterste.
Deze valse tegenstelling moet worden afgebroken. Maar dat gaat niet gebeuren door de linkse partijen, via brave interrupties en netjes doorgerekende alternatieven voor de begroting. Volgens de recentste opiniepeilingen is Balkenende IV inmiddels net zo impopulair als de vorige kabinetten met dezelfde naam. Het wordt tijd om die boosheid om te zetten in verzet tegen het beleid. Tegen het ontslagrecht, tegen de verlenging van de missie in Afghanistan, en tegen het conservatieve ‘normen-en-waarden’-offensief van dit kabinet, voor een referendum rond het Europese verdrag. Dat soort verzet zal niet alleen het kabinet onder druk zetten, maar ook helpen om de neo-conservatieve schijnoppositie te ontmaskeren.